Cuộc phản công mở ra ở Dhubab
Theo Reuters, ba nguồn tin quân sự và một nguồn tin chính phủ Yemen cho biết lực lượng ủng hộ chính phủ đã kiểm soát phần lớn huyện Dhubab và đang củng cố các vị trí nhìn xuống Bab el-Mandeb. Chiến dịch được hỗ trợ bằng các đợt không kích mạnh của liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu. Đây là bước tiến đáng chú ý đầu tiên kể từ khi chính phủ Yemen công bố chiến dịch quy mô lớn nhằm giành lại những vùng đất bị Houthi chiếm trong đợt giao tranh tái bùng phát gần đây.
Bức tranh chiến trường vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Truyền thông thân Houthi trước đó bác bỏ việc lực lượng chính phủ tiến quân đáng kể trong khu vực. Vì vậy, những thông tin về phạm vi kiểm soát thực tế cần được nhìn nhận thận trọng cho đến khi có thêm xác nhận độc lập. Dù vậy, việc giao tranh tập trung trở lại tại Dhubab cho thấy cả hai phía đều hiểu rằng cao điểm ven biển và những con đường dẫn ra eo biển có giá trị chiến lược vượt xa diện tích địa lý của chúng.
Chúng tôi sẽ tiếp tục chiến đấu cho đến khi đất nước được giải phóng khỏi sự kiểm soát của lực lượng này.” — Rashad al-Alimi
Bab el-Mandeb: một điểm nghẽn nhỏ, tác động toàn cầu
Bab el-Mandeb chỉ rộng vài chục kilômét ở đoạn hẹp nhất nhưng là chiếc khóa nối Ấn Độ Dương với Biển Đỏ và Kênh đào Suez. Trong điều kiện bình thường, một phần đáng kể thương mại thế giới và dòng năng lượng từ vùng Vịnh đi qua đây. Khi tàu thuyền phải vòng xuống Mũi Hảo Vọng vì rủi ro an ninh, hành trình kéo dài thêm nhiều ngày, chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và vận tải đều tăng.
Tầm quan trọng của eo biển càng lớn trong bối cảnh khu vực Trung Đông đang chịu nhiều gián đoạn hàng hải. Những căng thẳng quanh Hormuz, các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, cùng nguy cơ xung đột lan rộng khiến bất kỳ biến động nào tại Bab el-Mandeb cũng có thể tác động tới giá dầu, chuỗi cung ứng và lịch trình vận tải quốc tế. Do đó, trận đánh ở một huyện ven biển Yemen có thể nhanh chóng trở thành câu chuyện của các cảng biển, nhà máy và người tiêu dùng cách đó hàng nghìn kilômét.
Giữ thông suốt tuyến Biển Đỏ - Suez.
Hạn chế rủi ro đối với tàu dầu và tàu hàng.
Ngăn xung đột Yemen tạo thêm cú sốc cho thị trường năng lượng.
Taiz trở thành mặt trận quyết định thứ hai
Trong khi lực lượng chính phủ phản công ở bờ biển, Houthi tiếp tục gây sức ép ở tỉnh Taiz. Truyền thông do Houthi kiểm soát dẫn một nguồn tin quân sự nói rằng lực lượng của họ đã đẩy đối phương khỏi al-Mawasit và tiến đến khu vực gắn với gia đình Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Rashad al-Alimi.
Các tuyên bố này chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng cho thấy Taiz đang là mắt xích quan trọng trong cuộc đua giành đường tiếp tế.
Taiz nằm giữa các vùng do hai bên kiểm soát và có các tuyến đường nối về Aden, Lahj và bờ Biển Đỏ. Nếu Houthi cắt được hành lang còn lại vào thành phố, lực lượng chính phủ sẽ chịu sức ép hậu cần rất lớn. Ngược lại, nếu phe chính phủ giữ được các sườn núi và mở rộng vùng kiểm soát về phía tây, họ có thể giảm áp lực lên Taiz và tạo chiều sâu phòng thủ cho khu vực Bab el-Mandeb.
Saudi Arabia đặt sức nặng vào chiến dịch
Riyadh nhiều năm qua trang bị, huấn luyện và hỗ trợ các lực lượng chống Houthi tại Yemen. Trong chiến dịch mới, vai trò của Saudi Arabia thể hiện rõ qua không quân, hậu cần và phối hợp chiến trường. Mục tiêu của Riyadh không chỉ là bảo vệ chính phủ Yemen mà còn là giảm đe dọa tên lửa và máy bay không người lái đối với lãnh thổ Saudi Arabia, đồng thời bảo đảm các tuyến xuất khẩu năng lượng.
Tuy nhiên, kinh nghiệm hơn một thập niên cho thấy ưu thế trên không không tự động chuyển thành kiểm soát bền vững trên bộ. Các lực lượng chống Houthi từng bị chia rẽ bởi lợi ích địa phương, khác biệt chính trị và cấu trúc chỉ huy phức tạp. Vì vậy, yếu tố quyết định lần này không chỉ là hỏa lực mà còn là khả năng duy trì phối hợp giữa những đơn vị chính phủ, lực lượng địa phương và các nhóm đồng minh trong thời gian dài.
Dân thường lại đứng trước vòng xoáy mới
Mỗi lần chiến tuyến Yemen dịch chuyển, cái giá đầu tiên thường rơi vào người dân. Hơn một thập niên chiến tranh đã làm suy yếu bệnh viện, trường học, hệ thống nước và thị trường lao động. Các tổ chức nhân đạo cảnh báo rằng những đợt giao tranh mới có thể tiếp tục làm tăng số người phải rời bỏ nhà cửa, trong khi việc vận chuyển lương thực và nhiên liệu qua những tuyến đường nguy hiểm trở nên khó khăn hơn.
Điều đáng lo nhất là chiến tranh giờ đây diễn ra cùng lúc trên đất liền, trên biển và trong không phận khu vực. Nếu Bab el-Mandeb bị quân sự hóa sâu hơn, tàu thương mại có thể né tránh tuyến Biển Đỏ, làm chi phí nhập khẩu của Yemen tăng thêm. Một quốc gia vốn phụ thuộc mạnh vào hàng nhập khẩu vì thế có thể chịu một nghịch lý cay đắng: cuộc chiến nhằm kiểm soát tuyến hàng hải lại khiến đời sống của chính người dân ven tuyến đó thêm đắt đỏ và thiếu thốn.
Một bước tiến chưa phải là một bước ngoặt
Việc lực lượng chính phủ giành lại các vị trí ở Dhubab, nếu được củng cố, sẽ có ý nghĩa quân sự và biểu tượng quan trọng. Nó chứng minh rằng các bước tiến của Houthi dọc bờ Biển Đỏ không phải không thể đảo ngược, đồng thời giúp phe chính phủ lấy lại thế chủ động sau nhiều tuần phòng thủ. Tuy nhiên, địa hình hiểm trở, khoảng cách tiếp tế và khả năng phản công của Houthi khiến bất kỳ chiến thắng cục bộ nào cũng có thể bị thử thách nhanh chóng.
Cục diện vài ngày tới phụ thuộc vào ba yếu tố: phe chính phủ có giữ được Dhubab và các cao điểm xung quanh hay không; Houthi có tạo đột phá tại Taiz hay không; và liệu các bên bên ngoài có tiếp tục leo thang hỗ trợ quân sự hay chuyển sang thúc đẩy một thỏa thuận hạ nhiệt. Với Yemen, kinh nghiệm của mười năm chiến tranh cho thấy chiếm được một điểm trên bản đồ khó hơn nhiều so với biến nó thành nền tảng cho hòa bình.
















