Trải nghiệm thực tế của thanh thiếu niên với mạng xã hội

Vào cuối tháng 7 tại Hàn Quốc, các bạn trẻ đã chia sẻ câu chuyện về việc sử dụng mạng xã hội (SNS) và những khó khăn khi cố gắng giới hạn thời gian dùng. Một học sinh lớp 1 trung học cơ sở, Park Junhong (13 tuổi), cho biết cậu biết cách sử dụng các ứng dụng như Google Family Link để hạn chế thời gian dùng điện thoại, tuy nhiên vẫn dễ dàng vượt qua giới hạn đó để tiếp tục truy cập mạng xã hội.

Trong khi đó, Lee Juhyun (18 tuổi, tên giả), học sinh lớp 12, nhận thấy mình trung bình dành 8 tiếng mỗi ngày để sử dụng điện thoại, thời gian sử dụng Instagram vào các ngày cuối tuần lên tới hơn 5 giờ. Mặc dù đã giảm so với những thời điểm trước khi đi làm thêm bên ngoài, nhưng em vẫn cảm thấy bức bối và mất thời gian vì các nội dung dạng ngắn (short-form) như Reels hay Shorts tự động phát nối tiếp nhau.

Thiết kế mạng xã hội kích thích sự lệ thuộc

Park Junhong giải thích tốc độ cuộn trang của cậu rất nhanh, có thể xem từ ba đến bốn video trong một giây, thường bị cuốn vào các clip như video đạp xe. Bạn của cậu, Park Dowan (13 tuổi), mô tả sự nguy hiểm của các thuật toán tự động phát khiến họ không ngừng xem dù muốn dừng lại. Theo các em, các tính năng như cuộn vô hạn và phát tiếp video tự động là nguyên nhân chính tạo nên sự lệ thuộc.

Học sinh trung học Shim Jaehyun (18 tuổi) cũng nhận định rằng mạng xã hội đã được thiết kế rất chặt chẽ nhằm giữ người dùng ở lại, ví dụ như liên kết giữa nhắn tin trực tiếp (DM) với việc xuất hiện liên tục các video và ảnh khiến họ quên mất mục đích ban đầu khi mở ứng dụng.

Lượng học sinh có nguy cơ phụ thuộc điện thoại tăng từ 30,3% năm 2017 lên 43% năm ngoái. Trong số đó, 87% đã từng cố gắng giảm thời gian sử dụng điện thoại nhưng thất bại.

Tác động sức khỏe và mong muốn giải pháp từ thanh thiếu niên

Các bạn trẻ cho biết họ cảm thấy hao hụt năng lượng, mệt mỏi, thậm chí có lúc rơi vào trạng thái trống rỗng, mất phương hướng do việc sử dụng mạng xã hội quá mức. Những biểu hiện này được các chuyên gia xem là vấn đề sức khỏe cộng đồng cần được xử lý nghiêm túc hơn so với chỉ là vấn đề ý chí cá nhân.

Advertisement300 × 250

Chuyên gia Sung Wookje nhấn mạnh rằng chi phí xử lý các tác động tiêu cực lại do xã hội gánh chịu thay vì các công ty mạng xã hội thu lợi, vì vậy cần đưa ra các quy định để hạn chế thiết kế gây nghiện trên các nền tảng này.

Thanh thiếu niên đề xuất mở rộng quyền kiểm soát người dùng

Shim Jaehyun cho biết hiện nay trên YouTube đã có chức năng phân biệt video dài và video ngắn để giúp hạn chế thời gian xem video dạng ngắn. Em đề nghị các nền tảng nên công khai và nhắc nhở người dùng về các tính năng giới hạn để tăng quyền lựa chọn.

Park Junhong mong muốn có thể khóa chế độ xem Reels vào buổi sáng để tránh tình trạng trễ học, trong khi Lee Juhyun mong nền tảng loại bỏ các video quảng cáo lôi kéo thanh toán nhằm giảm sự hấp dẫn gây nghiện.

Tuy nhiên, như Park Junhong và Shim Jaehyun nhận định, việc cấm đoán truy cập mạng xã hội hoàn toàn không hiệu quả vì các em dễ dàng tìm cách vượt qua các hạn chế như phần mềm gia đình Google Family Link. Họ cho rằng thay vì cấm, nên cho người dùng quyền kiểm soát các chức năng để giảm cảm giác chống đối và tăng tính khả thi.

Chính sách và thách thức phía trước tại Hàn Quốc

Ủy ban Phát thanh-Truyền hình và Viễn thông Hàn Quốc đã công bố kế hoạch điều chỉnh việc sử dụng mạng xã hội của thanh thiếu niên vào năm 2026. Hiện có bảy dự thảo luật liên quan đang được trình tại Quốc hội để giải quyết thiết kế gây nghiện trên các nền tảng mạng xã hội.

Ông Kim Jongcheol, Chủ tịch Ủy ban, dẫn chứng vụ kiện tại Mỹ, nơi các nền tảng mạng xã hội bị yêu cầu bồi thường hàng triệu USD do thiết kế gây nghiện. Ông nhấn mạnh cần phải có các cơ chế để hạn chế các yếu tố thiết kế này.

Tuy nhiên, những khó khăn trong việc cân bằng giữa lợi ích và độc hại của mạng xã hội, cũng như sự phản đối từ các nền tảng và cộng đồng thanh thiếu niên, dự báo một cuộc tranh luận dài và phức tạp trong chính sách.

Theo Hankyoreh