Một chiến thắng chưa từng có
Cuộc bầu cử Quốc hội (Saeima) khóa 15 diễn ra ngày 3/10 với 14 đảng và liên minh tranh cử, 1.428 ứng viên cạnh tranh 100 ghế. Theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ của Ủy ban Bầu cử Trung ương, bức tranh chính trường đã thay đổi rõ rệt.
- United List dẫn đầu với khoảng 35,3% số phiếu, giành 42 ghế, mức cao kỷ lục kể từ năm 1991.
- Đảng dân túy Latvia First, do chính trị gia kỳ cựu Ainārs Šlesers lãnh đạo, về nhì với 13,1% và 17 ghế.
- Đảng thân Nga Sovereign Power xếp thứ ba với 11,7%, tiếp theo là National Alliance theo đường lối cứng rắn với Điện Kremlin, đạt khoảng 9%.
Theo Reuters, United List có thể giành đa số trong quốc hội nếu liên minh với National Alliance theo đường lối dân tộc chủ nghĩa hoặc với đảng Progressives theo khuynh hướng tự do. Kết quả chính thức dự kiến được xác nhận trước ngày 19/10.
Người đàn ông “làm được việc”
Từng là nhà quản lý trong lĩnh vực viễn thông và ô tô, ông Kulbergs lên nắm quyền vào tháng 5 sau khi liên minh trước đó tan rã vì cách xử lý các vụ máy bay không người lái quân sự của Ukraine bay lạc vào Latvia mà không bị phát hiện. Nền kinh tế Latvia đã kém hơn các nước láng giềng Baltic suốt hơn một thập kỷ, và ông cam kết cải thiện quản trị, cắt giảm thủ tục hành chính cùng chi tiêu công.
Ông Kulbergs đã thuyết phục cử tri rằng ông có thể làm mọi việc theo cách khác, mang lại năng lượng mới. Điều đó có nghĩa trách nhiệm vô cùng lớn: người dân kỳ vọng ông hành động, nhưng câu hỏi vẫn là liệu ông có đủ một đội ngũ để làm được hay không.
Chính ông Kulbergs thừa nhận kết quả vượt xa kỳ vọng và cho rằng nó chứng tỏ người dân thực sự muốn thay đổi, hướng tới tăng trưởng kinh tế và tương lai cho thế hệ trẻ. Tại Riga, bà Aina Sturmane, một người hưu trí 78 tuổi, nói với Reuters rằng bà hy vọng ông sẽ thay đổi được những gì có thể thay đổi.
Lằn ranh cứng rắn với Moscow
Trong suốt chiến dịch, ông Kulbergs hứa tăng cường năng lực chống máy bay không người lái và duy trì chi tiêu quốc phòng ở mức 5% GDP, thuộc hàng cao nhất trong khối NATO. Đêm bầu cử, tại trụ sở đảng, ông khẳng định sẽ tiếp tục ủng hộ Ukraine.
Bất kỳ mối quan hệ kinh tế nào với Nga cũng khiến chúng ta yếu đi. Đúng là nó có thể mang lại thêm chút tiền, nhưng đó là một điểm yếu mà Nga có thể lợi dụng.
Lập trường này trái ngược hẳn với các đối thủ thân Điện Kremlin, những người cho rằng Latvia nên ngừng viện trợ cho Ukraine và tập trung giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt, đặc biệt trong cộng đồng nói tiếng Nga.
Theo UPI, lạm phát cao, những khó khăn của hãng hàng không quốc gia airBaltic và làn sóng di cư bị cho là do Nga và Belarus dàn dựng là các chủ đề nóng của mùa tranh cử.
Phe thân Nga lớn mạnh nhưng bị cô lập
Latvia First, đảng được Reuters mô tả theo phong cách MAGA, đã ra sức tranh thủ cộng đồng thiểu số gốc Nga đông đảo trước ngày bầu cử. Cộng đồng này hiện bị chia rẽ: một bộ phận phản đối cuộc chiến của Moscow ở Ukraine, trong khi những người khác bất bình với các chính sách trong nước nhằm hạn chế ảnh hưởng của họ trong đời sống công cộng, điều mà nhiều người coi là phân biệt đối xử.
Dù các đảng thân Nga có thêm ghế, nhà khoa học chính trị Roberts Kits cho rằng họ vẫn bị gạt ra ngoài lề và khó có thể tác động đến chính sách của chính phủ. Tuy nhiên, sự gia tăng này là lời nhắc rằng những bất mãn về kinh tế và bản sắc trong một bộ phận dân cư vẫn chưa được giải tỏa.
Những thách thức phía trước
Tỷ lệ cử tri đi bầu chỉ đạt 51,8%, giảm mạnh so với 59,4% năm 2022, điều mà nhà khoa học chính trị Janis Ikstens cho là phản ánh sự thất vọng của người dân với giới chính trị. Ông cũng cảnh báo ông Kulbergs sẽ phải vất vả giữ United List gắn kết, bởi đây là một liên minh lỏng lẻo của các đảng nhỏ và ứng viên độc lập.
Chưa từng có chính phủ Latvia nào trụ vững trọn một nhiệm kỳ. Với 1,9 triệu dân, nằm kẹp giữa biển Baltic, Nga và Belarus, Latvia cần cả sự ổn định chính trị lẫn sức bật kinh tế. Chiến thắng lịch sử trao cho ông Kulbergs một cơ hội hiếm có, nhưng cũng đặt lên vai ông gánh nặng chứng minh rằng niềm tin của cử tri đã được đặt đúng chỗ.














