Cuộc họp thứ hai tại Riyadh
Ủy ban Chính trị và Quốc phòng Chiến lược của hiệp định Makkah quy tụ những quan chức an ninh cấp cao nhất của ba đối tác. Cuộc họp tại Riyadh dự kiến có sự tham dự của các bộ trưởng ngoại giao, bộ trưởng quốc phòng và tổng tham mưu trưởng của Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan, cho thấy tầm quan trọng mà ba chính phủ dành cho liên minh.
Theo Anadolu, dẫn các nguồn tin trong Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara dự định trình bày ý tưởng về cách thể chế hóa liên minh và các bước đi tiếp theo. Thổ Nhĩ Kỳ cũng dự định đánh giá các mối đe dọa đối với hòa bình và ổn định ở Trung Đông, nhấn mạnh những tiến bộ đạt được trong thời gian ngắn như một nhân tố cho ổn định lâu dài của khu vực, và bày tỏ ủng hộ Riyadh trước các cuộc tấn công của Houthi.
Từ Istanbul đến Riyadh
Phiên họp tại Riyadh tiếp nối cuộc họp đầu tiên của ủy ban tổ chức ở Istanbul. Những kết quả chính của cuộc họp đó gồm:
- Ngày 31/8, Istanbul đăng cai cuộc họp đầu tiên của ủy ban, với sự tham dự của các bộ trưởng ngoại giao, quốc phòng và tổng tham mưu trưởng quân đội ba nước.
- Các bên tái khẳng định quyết tâm hợp tác theo hiệp định Makkah nhằm đạt hòa bình và ổn định bền vững, đồng thời ủng hộ giảm leo thang và kiềm chế.
- Các bên khuyến khích giải pháp hòa bình cho các cuộc khủng hoảng khu vực, phù hợp với cam kết thực hiện trách nhiệm khu vực.
Nhà phân tích chính trị Ahmed Al-Ibrahim cho rằng nhịp độ họp nhanh chóng cho thấy sự phối hợp giữa ba nước đang chuyển sang giai đoạn hành động chung.
Một nhà phân tích khác, ông Faisal Al-Shammeri, nhận định cuộc họp ở Riyadh có thể tạo nền tảng thực sự cho giai đoạn tới, nhất là trước những diễn biến mới nhất tại Yemen.
Yemen và nhân tố Houthi
Cuộc họp diễn ra vài ngày sau khi ông Rashad al-Alimi, người đứng đầu Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Yemen, tuyên bố mở các chiến dịch quân sự nhằm giành lại toàn bộ lãnh thổ do lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn nắm giữ, sau khi phiến quân bao vây thành phố Taiz và cắt đường tới Aden. Giao tranh tái diễn từ tháng 7 sau nhiều năm tương đối yên ổn, và Houthi đã tiến về vùng duyên hải chiến lược Bab el-Mandeb bất chấp sự hỗ trợ của Ả Rập Xê Út cho quân chính phủ.
Ả Rập Xê Út từng bị tên lửa và máy bay không người lái của Houthi tấn công trực tiếp và vẫn là chỗ dựa chính của chính phủ Yemen. Việc Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến bày tỏ ủng hộ Riyadh cho thấy tình đoàn kết chính trị, dù chưa rõ liên minh có thể đóng vai trò thực tế nào. Bất kỳ sự can dự sâu hơn nào vào Yemen cũng mang lại rủi ro lớn cho cả ba đối tác.
Một sự liên kết khu vực mới
Hiệp định Makkah kết nối ba cường quốc rất khác nhau: Ả Rập Xê Út, quốc gia giàu nhất vùng Vịnh và nước xuất khẩu dầu hàng đầu; Thổ Nhĩ Kỳ, thành viên NATO với ngành công nghiệp quốc phòng lớn; và Pakistan, quốc gia đa số Hồi giáo duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân và có một trong những quân đội lớn nhất thế giới. Cùng nhau, họ đại diện cho sức nặng quân sự, kinh tế và ngoại giao đáng kể trong thế giới Hồi giáo.
Người ủng hộ cho rằng liên minh có thể răn đe xâm lược và mang lại ổn định vào lúc cuộc chiến liên quan đến Iran và các vụ tấn công trên Biển Đỏ làm rung chuyển khu vực. Người phê phán cảnh báo các khối quân sự mới có thể làm gia tăng đối đầu và kéo các thành viên vào xung đột. Sự nhấn mạnh của các đối tác vào giảm leo thang và giải pháp hòa bình sẽ bị thử thách khi giao tranh ở Yemen gia tăng và căng thẳng khu vực còn cao.















