Một bước ngoặt sau nhiều thập kỷ chờ đợi
Khoản cam kết 250 triệu USD không phải số tiền được chuyển một lần hay một chương trình xây dựng đã ấn định sẵn từng hạng mục. Theo thông báo của Rio Tinto, tiền sẽ được đóng góp trong nhiều năm; phạm vi công việc, cơ chế quản trị và phương thức giải ngân còn phải được xác lập qua tham vấn với những cộng đồng chịu ảnh hưởng. Quỹ hướng tới giải quyết các vấn đề được nhận diện trong Đánh giá tác động di sản mỏ Panguna (PMLIA), công bố năm 2024, với nguyên tắc tham chiếu bộ hướng dẫn của Liên Hợp Quốc về kinh doanh và quyền con người.
Đó là sự chuyển dịch quan trọng từ khảo sát sang hành động. Theonila Roka Matbob, người đại diện cộng đồng và đứng đầu nhóm khiếu nại ban đầu, nói quỹ tạo cơ hội tìm lời giải cho những vấn đề mà cư dân phải chịu đựng từ thời mỏ còn hoạt động. Nhưng việc người dân được tham gia lựa chọn ưu tiên sẽ quyết định liệu tiền được chi cho những hạng mục có tác động trực tiếp đến đời sống, hay tiếp tục bị phân tán trong thủ tục kéo dài.
Nước sạch, bờ sông và con đường đến trường
Những di sản nguy hiểm ở Panguna không chỉ nằm trong lòng hố mỏ khổng lồ. Các bãi thải, đê chắn và công trình cũ có thể sụp đổ; phù sa ô nhiễm ảnh hưởng đến hệ thống sông và vùng châu thổ.
















