Tuyên bố Abuja 2026 hướng tới kết nối số giá rẻ và công bằng

Tại phiên họp bế mạc Hội nghị Liên minh Viễn thông châu Phi (ATU) lần thứ 7 tại Abuja, Nigeria, các quốc gia thành viên đã thông qua Tuyên bố Abuja 2026 cam kết thúc đẩy truy cập internet với chi phí thấp hơn, phổ cập điện thoại thông minh giá rẻ, và áp dụng quy định công nghệ trung lập. Đây là chiến lược toàn diện nhằm cải thiện kết nối số thực chất trên toàn châu lục, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuyên bố này yêu cầu các nước thành viên nâng cao khả năng chi trả cho dịch vụ số, mở rộng hạ tầng băng thông rộng, tăng cường bảo vệ người tiêu dùng cùng an ninh mạng, đồng thời phát triển kỹ năng số cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, thanh niên, người khuyết tật và các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ.

Vai trò của chính sách trung lập công nghệ và hạ tầng đa dạng

Phát biểu tại hội nghị, Tổng Thư ký Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), bà Doreen Bogdan-Martin, nhấn mạnh châu Phi đã xác định được các yếu tố cần thiết để thu hẹp khoảng cách số gồm chính sách hỗ trợ, giá cả hợp lý và năng lực kỹ thuật số. Bà kêu gọi chính phủ áp dụng các chính sách trung lập về công nghệ, cho phép các loại hạ tầng như cáp quang, di động, vệ tinh và mạng cộng đồng hoạt động bổ trợ lẫn nhau nhằm thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, từ đó giảm giá và mở rộng vùng phủ sóng.

Advertisement300 × 250

Bà Bogdan-Martin chỉ ra rằng trong khi 86% dân số châu Phi hiện đã có phủ sóng di động băng rộng, chỉ có 36% thực sự truy cập trực tuyến. Chi phí dữ liệu di động ở một số khu vực vẫn chiếm tới 4,2% thu nhập gia đình hàng tháng, gần gấp đôi mục tiêu của Liên minh Băng thông rộng, còn dịch vụ băng thông cố định có thể tiêu tốn trên 15% thu nhập.

Bà cũng lo ngại về số tiền khoảng 265 triệu USD trong Quỹ Dịch vụ Tổng quát tại 12 nước châu Phi chưa được sử dụng trong 12 tháng qua, trong khi nguồn lực này có thể giúp cải thiện kết nối ở các vùng sâu vùng xa. Theo bà, các sáng kiến như Liên minh Giá cả Phải chăng của GSMA sẽ hỗ trợ cung cấp thiết bị rẻ hơn, bao gồm điện thoại nhập khẩu và smartphone cấp thấp, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng số để thanh niên châu Phi tận dụng các công nghệ mới.

Hiện đại hóa quy định - nền tảng cho tương lai số châu Phi

Caroline Mbugua, Giám đốc cấp cao phụ trách Chính sách và Truyền thông tại GSMA châu Phi, đánh giá hiện đại hóa quy định là nền tảng then chốt với tương lai số của châu Phi. Bà dẫn số liệu từ Báo cáo Kết nối Toàn cầu ITU 2025, cho thấy các quốc gia áp dụng phương pháp cấp phép công nghệ trung lập, mức giá phổ sóng hợp lý và chính sách chia sẻ hạ tầng đã đạt được mức phủ sóng 5G cao hơn 40 điểm phần trăm so với các nước không có cải cách này.

Bà cũng tham chiếu chương trình Hội nhập Số Khu vực của Ngân hàng Thế giới tại Tây Phi, nơi quy định cấp phép hiện đại giúp tăng độ phủ băng thông rộng từ 26% lên 36% chỉ trong vòng 3 năm, đồng thời giảm chi phí 1GB dữ liệu từ khoảng 10% xuống còn khoảng 5% thu nhập hàng tháng.

Bà Mbugua kêu gọi các cơ quan quản lý châu Phi cập nhật khung pháp lý về cấp phép vệ tinh và thực hiện chính sách bình đẳng về quy định để đảm bảo các nhà cung cấp dịch vụ tương tự phải tuân thủ quy định tương tự. Bà nhấn mạnh nếu có sự chênh lệch về quy định, vốn sẽ chảy về những nơi có sự chắc chắn pháp lý, điều này không có lợi cho đầu tư vào châu Phi.

Lãnh đạo và cam kết cho một kết nối châu Phi bền vững

John Omo, Tổng Thư ký ATU nhiệm kỳ sắp kết thúc, trình bày tuyên bố bộ trưởng vừa được các thành viên thông qua, bao gồm các nội dung về tăng cường bao trùm số, độ bền hạ tầng, mở rộng băng thông rộng, trung lập công nghệ, hài hòa quy định, chủ quyền số, bảo vệ người tiêu dùng, chính sách thuế và phát triển năng lực.

Tuyên bố kêu gọi Ủy ban Liên minh châu Phi, ITU, các cộng đồng kinh tế khu vực, các doanh nghiệp, học giả và xã hội dân sự cùng phối hợp để thúc đẩy kết nối số có ý nghĩa, góp phần đạt các Mục tiêu Phát triển Bền vững. Các nước thành viên đề nghị hành động khẩn trương, đồng thời thúc đẩy các nhà khai thác không phân biệt công nghệ đầu tư thu hẹp khoảng cách kết nối số trên lục địa.

Phát biểu bế mạc, Bộ trưởng Bộ Thông tin, Đổi mới và Kinh tế số Nigeria, ông Bosun Tijani, nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường hợp tác giữa các quốc gia châu Phi để thực thi quyết định của hội nghị. Ông khẳng định các quyết định trong hai ngày qua thể hiện cam kết chung, nhấn mạnh phải làm việc cùng nhau một cách có mục đích, tin tưởng và quyết tâm nhằm mang lại lợi ích số đến mọi người dân châu Phi.

Bộ trưởng cũng tái khẳng định cam kết của Nigeria trong việc đẩy nhanh phát triển hạ tầng số, nâng cao kỹ năng số, thúc đẩy đổi mới có trách nhiệm và tăng cường tiếng nói châu Phi trong quản trị số toàn cầu.

Sau bốn vòng bỏ phiếu, ông Kezias Kazuba Mwale của Zambia được bầu làm Tổng Thư ký mới của ATU, bắt đầu nhiệm kỳ 4 năm từ ngày 1/1/2027. Ông cam kết sẽ phục vụ với tinh thần trách nhiệm và coi đây là trọng trách phải được gìn giữ cẩn trọng.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tuyên bố Abuja 2026 đặt mục tiêu hạ thấp chi phí truy cập internet và điện thoại thông minh tại châu Phi.
  • Chính sách trung lập công nghệ giúp giảm giá và mở rộng vùng phủ sóng băng rộng.
  • Tỷ lệ người truy cập internet thực tế tại châu Phi chỉ đạt 36%, thấp hơn nhiều so với vùng phủ sóng di động.
  • Quỹ dịch vụ tổng quát trị giá 265 triệu USD tại 12 nước châu Phi chưa được sử dụng hiệu quả để cải thiện kết nối.
  • Hiện đại hóa quy định và cấp phép là yếu tố quan trọng thúc đẩy phát triển băng rộng và đầu tư tại châu Phi.

Đăng ký bản tin QMVN