Đợt khởi kiện lớn nhất thời hiện đại
Theo thông báo của Bộ Tư pháp, 40 đơn kiện được đệ trình trong khoảng từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 10, là số lượng lớn nhất trong thời gian ngắn như vậy dưới thời ông Trump. Các công tố viên liên bang cho biết họ nhắm vào những người bị cáo buộc phạm “tội nghiêm trọng”.
Thông báo hôm nay đánh dấu nỗ lực tước quốc tịch lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục sử dụng quy trình tước quốc tịch để duy trì an ninh quốc gia và bảo vệ người dân Mỹ.
Việc chính quyền nhấn mạnh quy mô kỷ lục cho thấy tước quốc tịch đang trở thành một công cụ chính sách có chủ đích, chứ không chỉ là biện pháp pháp lý được dùng trong những trường hợp cá biệt.
Ai bị nhắm tới?
Những người bị nêu tên trong thông báo đến từ nhiều quốc gia khác nhau. Những điểm đáng chú ý gồm:
- Họ bị cáo buộc các tội như rửa tiền, xâm hại tình dục trẻ em, gian lận thị thực và trốn thuế.
- Phần lớn các bản án hình sự được tuyên sau khi họ đã tuyên thệ nhập quốc tịch.
- Bộ Tư pháp cho rằng họ phạm tội trước khi nhập tịch, nên không đáp ứng tiêu chí “phẩm chất đạo đức tốt” và lẽ ra phải bị từ chối.
- Hai người trong danh sách bị cáo buộc làm gián điệp cho Trung Quốc.
Theo luật Mỹ, công tố viên có thể đề nghị tòa án tước quốc tịch của người sinh ra ở nước ngoài nếu họ cố ý che giấu một “sự thật quan trọng” trong hồ sơ, điều mà nếu được khai báo đã khiến họ không đủ điều kiện nhập tịch.
Công cụ pháp lý từng hiếm hoi
Các đạo luật tước quốc tịch đã được sử dụng nhiều thập kỷ nhưng trong lịch sử thường dành cho tội ác nghiêm trọng. Sau Thế chiến II, chính phủ Mỹ đã tìm cách tước quốc tịch của hàng chục người bị cáo buộc che giấu việc tham gia Holocaust hoặc tội ác chiến tranh.
Một trường hợp nổi tiếng là nhà hoạt động vô chính phủ, đấu tranh vì quyền phụ nữ gốc Litva Emma Goldman, người bị bỏ tù năm 1917 vì hoạt động phản chiến, sau đó bị tước quốc tịch và trục xuất sang Liên Xô. Tuy nhiên, kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, biện pháp này ngày càng ít được áp dụng.
Lo ngại về động cơ chính trị
Các tổ chức nhân quyền phản đối việc mở rộng tước quốc tịch, cho rằng có thể khiến nhiều người trở thành không quốc tịch. Giới phê bình còn cảnh báo ông Trump tìm cách dùng công cụ này nhằm vào những nhóm bị ông coi là đối thủ hoặc kẻ thù chính trị.
Năm ngoái, chính quyền từng cho biết sẽ tìm cách tước quốc tịch hàng loạt người Mỹ gốc Somalia sau các cáo buộc gian lận nhà trẻ ở bang Minnesota, kèm những phát ngôn gay gắt của ông Trump về Somalia. Một số chính trị gia Cộng hòa, như Hạ nghị sĩ Andy Ogles, từng nêu khả năng tước quốc tịch của Thị trưởng New York Zohran Mamdani, người sinh ra ở Uganda, còn ông Trump thậm chí từng nhắc đến ý tưởng tước quốc tịch của tỷ phú Elon Musk sau khi hai người bất hòa năm 2025.
Quyền công dân theo nơi sinh
Ông Trump cũng thúc đẩy bãi bỏ quyền công dân theo nơi sinh, vốn được Hiến pháp bảo vệ và không thể bị tước như quyền công dân nhập tịch. Hồi tháng 6, Tòa án Tối cao đã bác bỏ nỗ lực của ông, nhưng các cuộc chiến pháp lý vẫn tiếp diễn sau khi tổng thống ban hành sắc lệnh thứ hai nhằm hạn chế cách áp dụng quyền này.

















