Một đề xuất vượt ra ngoài kiểm soát xuất khẩu
Sau cuộc điều tra kéo dài một năm, Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ cho rằng biện pháp bảo vệ công nghệ hàng không hiện nay có những khoảng trống. Chủ tịch ủy ban John Moolenaar đề nghị Mỹ và các đồng minh tăng cường kiểm soát xuất khẩu, siết đầu tư và ngăn dòng công nghệ có thể hỗ trợ đối thủ quân sự. Điều đáng chú ý là phạm vi kiến nghị không dừng ở thiết bị có công dụng quân sự rõ ràng, mà còn bao gồm đầu tư và liên doanh trong ngành hàng không dân dụng.
Báo cáo khuyến nghị Bộ Tài chính Mỹ hạn chế đầu tư ra nước ngoài vào công nghiệp hàng không Trung Quốc. Ủy ban cũng muốn xem xét chặt hơn việc doanh nghiệp Pháp mua lại các công ty công nghệ hàng không quan trọng của Mỹ, với lý do một số công ty Pháp duy trì hợp tác sâu rộng tại Trung Quốc. Đây là quan điểm của nhóm nghị sĩ, chưa phải kết luận rằng mọi thương vụ hoặc dự án hợp tác đều vi phạm pháp luật.
Tranh luận quanh chứng nhận máy bay
Một trong những đề xuất gây chú ý nhất là Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) không chứng nhận máy bay sản xuất tại Trung Quốc. Nhóm nghị sĩ viện dẫn khoản trợ cấp cho COMAC và AVIC, cùng việc Trung Quốc chưa công bố báo cáo điều tra cuối cùng về vụ rơi máy bay Boeing của China Eastern Airlines năm 2022, làm cơ sở để yêu cầu thận trọng.
FAA nói với Reuters rằng họ chưa chứng nhận bất kỳ máy bay Trung Quốc nào và từ chối bình luận về báo cáo. Việc chưa cấp chứng nhận khác với ban hành lệnh cấm vĩnh viễn. Chứng nhận an toàn bay vốn dựa trên quy trình kỹ thuật, đánh giá và giám sát; đưa yếu tố địa chính trị vào quyết định này có thể tạo tiền lệ tác động tới thị trường máy bay thương mại trên toàn cầu.
Doanh nghiệp phản hồi: Cấp phép không đồng nghĩa hết tranh cãi
Báo cáo nêu Honeywell Aerospace, GE Aerospace và Collins Aerospace trong những quan hệ chuyển giao công nghệ được phía Mỹ cấp phép nhưng có liên hệ với các thực thể quân sự Trung Quốc, theo lập luận của ủy ban. Honeywell nhấn mạnh các dự án liên quan đều đã được chính phủ Mỹ cấp phép và chấp thuận. GE Aerospace tuyên bố coi trọng an ninh quốc gia, việc tuân thủ và bảo vệ sở hữu trí tuệ; RTX, công ty mẹ của Collins Aerospace, nói họ tuân thủ pháp luật hiện hành.
Airbus từ chối bình luận. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington phản đối việc mở rộng quá mức khái niệm an ninh quốc gia hoặc chính trị hóa thương mại và công nghệ. Những phản hồi này cho thấy xung đột chủ yếu xoay quanh việc đánh giá mức độ rủi ro của các hoạt động hợp pháp, hơn là chứng cứ công khai về một hành vi phạm luật cụ thể.
Bài toán liên minh và chuỗi cung ứng
Chính báo cáo thừa nhận biện pháp đơn phương của Mỹ có thể làm doanh nghiệp nước này bất lợi nếu nhà cung cấp từ các đồng minh thay thế phần kinh doanh bị rút đi. Vì vậy, việc thuyết phục châu Âu và các đối tác chia sẻ cách định nghĩa rủi ro có ý nghĩa không kém các biện pháp kiểm soát trong nước.
Đối với ngành hàng không, nơi động cơ, cảm biến, phần mềm và linh kiện thường đến từ nhiều quốc gia, ranh giới giữa hợp tác kinh tế và phòng ngừa quân sự rất khó vạch bằng một đường thẳng. Một chính sách hiệu quả cần xác định rõ công nghệ nào thực sự nhạy cảm, thủ tục nào minh bạch và ai chịu trách nhiệm khi quy tắc thay đổi.














