Tiếng nói từ đường phố Bangkok
Nông dân trồng dừa Sombat Chuekrod, 51 tuổi, đã vượt hơn 200 km để cùng hàng trăm người tuần hành trên đường phố Bangkok, đi bên những biểu ngữ đòi cải tổ các định chế tài chính quốc tế. Ông mong IMF và Ngân hàng Thế giới suy nghĩ lại về vai trò của mình.
Người Thái vốn đã nghèo. Xin đừng khiến họ nghèo thêm nữa.
Ban tổ chức kêu gọi IMF tập trung vào tài chính khí hậu và cải cách thuế có lợi cho người nghèo thay vì yêu cầu cắt giảm trợ cấp và chi tiêu xã hội. Bà Lidy Nacpil, một trong những người tổ chức, cho rằng các chính phủ ở Nam bán cầu đang bị buộc phải thắt chặt chi tiêu cho y tế, giáo dục và an sinh chỉ để trả những khoản nợ mà bà gọi là bất chính cho các nước giàu và chủ nợ tư nhân. Người biểu tình chuẩn bị ngủ đêm dưới một cầu vượt để tiếp tục lên tiếng.
Thông điệp của IMF
Tuần này, IMF nâng dự báo kinh tế thế giới nhờ đà tăng trưởng bền bỉ ngoài dự kiến, nhưng cảnh báo sự thịnh vượng đang bị phân mảnh. Những điểm chính trong thông điệp của tổ chức gồm:
- Sau nhiều năm khủng hoảng, từ đại dịch đến các cuộc chiến ở Ukraine và Trung Đông, nợ toàn cầu quá cao và các chính phủ cần cắt giảm chi tiêu, tái tạo dư địa tài khóa.
- Các nước thu nhập thấp nhập khẩu dầu và không hưởng lợi từ làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo là nhóm dễ tổn thương nhất.
- Trợ cấp năng lượng và lương thực được áp dụng sau chiến tranh Iran nên được thiết kế có mục tiêu hơn.
Phó trưởng bộ phận nghiên cứu của IMF Petya Koeva-Brooks thừa nhận tình hình của các nước dễ tổn thương “khó khăn hơn”, nhưng cho rằng họ không có lựa chọn nào khác ngoài cân đối ngân sách bằng cách cắt giảm chi tiêu hoặc tăng thu.
Bà Nacpil phản bác rằng rất khó vạch ranh giới giữa người xứng đáng và không xứng đáng được trợ cấp.
Những phản biện về bất bình đẳng
Giám đốc điều hành Oxfam Amitabh Behar cho rằng thế giới đang đối mặt với tình trạng khẩn cấp về bất bình đẳng, và lời kêu gọi củng cố tài khóa của IMF thực chất là cắt giảm hỗ trợ xã hội thiết yếu giữa khủng hoảng lạm phát do chiến tranh. Theo ông, điều đó có thể đẩy giá cả lên cao hơn, thậm chí gây ra nạn đói, và khiến y tế, giáo dục, an sinh cơ bản bị cắt giảm đúng lúc người dân cần nhất.
Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo tuần này rằng nếu trợ cấp bị cắt hoàn toàn, khoảng 130 triệu người có thể rơi vào nghèo đói. Nhà hoạt động Supaporn Malailoy nhấn mạnh rằng câu chuyện không chỉ là vay tiền, mà là định hình cấu trúc và phương hướng phát triển của cả một quốc gia.
Tìm lối ra giữa hai lựa chọn tồi
Ông Reza Baqir thuộc Alvarez & Marsal, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pakistan, cho biết ông từng trực tiếp chứng kiến việc cân bằng giữa nhu cầu của người dân và yêu cầu của chương trình IMF khó khăn đến mức nào. Tuy nhiên, theo ông, kinh nghiệm đó cũng cho thấy tầm quan trọng của việc giải quyết các thách thức quản trị trong nước để các quốc gia tự xây dựng nguồn lực, giảm phụ thuộc vào IMF và hỗ trợ người dân một cách có mục tiêu, thận trọng.
Bà Christina Segal-Knowles của Quỹ Rockefeller nhận định các nước đang phát triển thực tế đang bị đặt trước hai lựa chọn tồi: vay nợ với lãi suất rất cao hoặc cắt giảm chi tiêu mạnh và có thể từ bỏ mục tiêu phát triển. Bà đề xuất một cuộc “tái thiết lập tăng trưởng và đầu tư”, tăng nguồn vốn ưu đãi bền vững cho các quốc gia cần hỗ trợ.
