Cuộc đua không khăn và câu chuyện hai thành phố
Theo Al Jazeera video newsfeed ngày 19 tháng 9, hàng trăm người chạy không che mặt đã thi đấu tại Tehran, biến đường phố thành sân khấu phản kháng. Hình ảnh cho thấy các nữ vận động viên mặc đồ thể thao chạy với tóc bay trong gió, bất chấp luật pháp Iran yêu cầu phụ nữ phải đội khăn trùm đầu nơi công cộng. Đây được xem là hành động bất tuân dân sự tập thể lớn nhất kể từ các cuộc biểu tình năm 2022 sau cái chết của Mahsa Amini.
Cùng ngày, những phụ nữ đội khăn kín diễu hành tại thủ đô để ủng hộ chính phủ và nỗ lực chiến tranh, tạo nên bức tranh tương phản mà nhiều người gọi là câu chuyện về hai thành phố. Một bên là mong muốn tự do lựa chọn trang phục, một bên là sự trung thành với quy định hiện hành. Sự cùng tồn tại của hai đoàn người trên cùng một trục đường từ chợ đến quảng trường Azadi cho thấy xã hội Iran đang chia rẽ sâu sắc nhưng cũng đang tìm cách thể hiện tiếng nói qua hành động công khai.
Từ Elnaz Rekabi đến Kish và ký ức 2022
Đây không phải là lần đầu phụ nữ Iran thách thức luật hijab qua thể thao. Năm 2022, vận động viên leo núi Elnaz Rekabi đã thi đấu tại Hàn Quốc không đội khăn trùm đầu, hành động được coi là ủng hộ người biểu tình, sau đó phải trả lời phỏng vấn trên truyền hình nhà nước nói rằng đó là hành động vô ý.
Gần đây hơn, nhà chức trách Iran đã bắt giữ hai người tổ chức marathon trên đảo Kish sau khi hình ảnh phụ nữ thi đấu không đội hijab lan truyền, với công tố viên nói rằng cuộc đua tự thân đã vi phạm thuần phong mỹ tục.
Các cuộc biểu tình năm 2022 bắt đầu sau cái chết của cô gái 22 tuổi Mahsa Amini bị bắt vì không đội hijab đúng cách, đã lan ra ít nhất 40 thành phố, bao gồm Tehran, với yêu cầu chấm dứt bạo lực và phân biệt đối xử với phụ nữ. Bốn năm sau, nhiều phụ nữ Iran cho biết họ ít bị lạm dụng bằng lời nói trên đường phố Tehran hơn vì cách ăn mặc và hiếm khi bị tài xế xe công nghệ từ chối vì không đội hijab, cho thấy sự thay đổi chậm nhưng rõ rệt trong thái độ xã hội.
Hàng trăm phụ nữ không đội hijab chạy đua tại Tehran ngày 19 tháng 9 năm 2026, màn phản kháng lớn nhất kể từ 2022.
Cùng ngày, phụ nữ đội khăn kín diễu hành ủng hộ chính phủ và nỗ lực chiến tranh, tạo hình ảnh hai thành phố.
Tiền lệ: Elnaz Rekabi 2022 tại Hàn Quốc và vụ bắt giữ ban tổ chức marathon đảo Kish vì để phụ nữ không đội hijab.
Tiếng nói nhân văn giữa luật lệ và tự do
Cuộc đua tại Tehran không chỉ là thể thao mà là thông điệp nhân văn về quyền được lựa chọn. Những người chạy không hô khẩu hiệu chính trị mà để mái tóc và bước chân nói lên mong muốn được sống tự nhiên hơn. Trong khi đó, chính quyền tư pháp Iran đối mặt với áp lực từ phe siêu bảo thủ vì không thực thi đúng luật khăn trùm đầu bắt buộc, lo ngại về làn sóng ảnh hưởng phương Tây gia tăng.
Theo Straits Times và News18, việc bắt giữ ban tổ chức marathon đảo Kish cho thấy chính quyền vẫn coi việc phụ nữ thi đấu không đội khăn là vi phạm thuần phong mỹ tục, nhưng việc hàng trăm phụ nữ cùng chạy tại thủ đô mà không bị ngăn chặn ngay lập tức cho thấy khoảng trống thực thi và sự thay đổi trong cách xã hội nhìn nhận. Nhiều gia đình, đặc biệt là nam giới, giờ đây quen hơn với việc phụ nữ ăn mặc tự nhiên hơn, dù họ không thích, như một phụ nữ Tehran chia sẻ với Al Jazeera.
Mọi người và các gia đình, đặc biệt là nam giới, giờ đây đã quen hơn với việc phụ nữ ăn mặc tự nhiên hơn, ngay cả khi họ không thích.
Bối cảnh và hành trình của phong trào phụ nữ, cuộc sống, tự do
Phong trào phụ nữ, cuộc sống, tự do bắt đầu từ năm 2022 đã để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức tập thể Iran. Bốn năm sau cái chết của Mahsa Amini, người Iran vẫn đang phản ánh về phong trào trên mạng, với một bài đăng nhớ lại thời hai phụ nữ trẻ đã có bước đi chưa từng có là ăn sáng trong một nhà hàng truyền thống ở trung tâm Tehran. Cuộc đua không hijab ngày 19 tháng 9 năm 2026 là sự tiếp nối của những bước đi nhỏ nhưng kiên định đó, từ bữa sáng đến đường chạy, từ leo núi đến marathon, mỗi hành động đều là cách phụ nữ Iran khẳng định quyền hiện diện nơi công cộng.

















