Việt Nam giảm giá điện bán lẻ 2% và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0% từ ngày 1/11 để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp

Ngày 31/10, Chính phủ công bố hai biện pháp về năng lượng có hiệu lực từ ngày 1/11:

Theo Chính phủ, quyết định nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời hỗ trợ an sinh xã hội và hoạt động kinh doanh. Trước đó, ngày 27/10, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) rà soát, tiết kiệm tối đa chi phí để giảm giá điện, và Bộ Tài chính đánh giá cơ sở pháp lý cho việc giảm thuế xăng.

Trong nhiều năm, giá điện tại Việt Nam chủ yếu đi theo một chiều tăng. Gần nhất, tháng 5/2025, giá bán lẻ bình quân được nâng 4,8% lên khoảng 2.204 đồng/kWh. Mức giảm lần này đưa giá điện trở lại thấp hơn mức đó.

Với các hộ gia đình, khoản tiết kiệm từ hóa đơn điện không quá lớn, nhưng mang ý nghĩa tâm lý đáng kể khi mùa cuối năm đến gần. Với doanh nghiệp sản xuất tiêu thụ nhiều điện, mức giảm 2% có thể giúp hạ chi phí đầu vào trong giai đoạn cao điểm đơn hàng.

Đây không phải lần đầu trong năm nay Việt Nam giảm thuế với nhiên liệu. Từ cuối tháng 3 đến hết tháng 6/2026, khi giá năng lượng thế giới tăng vọt do bất ổn ở Trung Đông, Chính phủ và Quốc hội đã đưa thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu về 0%.

Việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt từ ngày 1/11 kéo dài sang quý I năm sau, giai đoạn nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa tăng mạnh dịp cuối năm và Tết Nguyên đán, được kỳ vọng giúp giảm giá bán lẻ xăng và chi phí logistics.

Số liệu chính thức cho thấy lạm phát tháng 9 lên 5,08%, tăng từ 4,89% của tháng 8, đều vượt mục tiêu 4,5% của năm 2026. Năng lượng là yếu tố có sức lan tỏa lớn, bởi giá điện và xăng ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí vận tải, sản xuất và giá cả hàng hóa thiết yếu.

Giảm giá đầu vào năng lượng vì thế được xem là công cụ trực tiếp để kìm đà tăng của chỉ số giá tiêu dùng trong những tháng cuối năm, khi nhu cầu mua sắm thường tăng cao.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% trong năm nay. Để đạt được, tăng trưởng quý IV phải vượt 12,5%, một con số đầy thách thức đối với bất kỳ nền kinh tế nào.

Giảm chi phí năng lượng giúp doanh nghiệp có thêm dư địa mở rộng sản xuất, trong khi người dân có thêm thu nhập khả dụng để chi tiêu. Đây là một trong những đòn bẩy chính sách mà Chính phủ có thể sử dụng nhanh trong giai đoạn nước rút.

Mặt trái của chính sách là áp lực lên nguồn thu ngân sách, khi các khoản thuế đối với xăng dầu vốn là nguồn thu ổn định. Trước đó, việc giảm 2% thuế giá trị gia tăng cho nhiều nhóm hàng đến hết năm 2026 đã được dự tính làm giảm thu ngân sách hàng chục nghìn tỷ đồng.

Với EVN, giảm giá đồng nghĩa phải tiết giảm chi phí mạnh mẽ trong khi vẫn cần nguồn lực đầu tư lưới điện và nguồn điện mới để đáp ứng nhu cầu tăng nhanh. Cân bằng giữa hỗ trợ ngắn hạn và sức khỏe tài chính dài hạn sẽ là phép thử cho chính sách.