Từ kẻ phá cách thành “người cũ”
Từng là kẻ phá vỡ mọi quy tắc của ngành, Nike nay đã trở thành “người cũ” và đang thực hiện một kế hoạch tái cấu trúc đầy thử thách nhằm giữ vững vị thế dẫn đầu. Những bước đi sai lầm đã khiến giá cổ phiếu giảm khoảng 75% trong 5 năm, từ đỉnh khoảng 178 USD hồi tháng 11/2021 xuống quanh 35,5 USD vào cuối tháng 9/2026.
Theo nhà phân tích kỳ cựu Matt Powell, Nike đã mắc “nhiều sai lầm chiến lược” khó đảo ngược, như cắt quan hệ với nhà bán lẻ để chỉ bán trực tiếp qua mạng, và làm cho những mẫu giày phiên bản giới hạn trở nên quá phổ biến. Ông cũng chỉ ra rằng công ty đã dồn tiền nghiên cứu phát triển cho mảng số thay vì sản phẩm mới.
Thời kỳ John Donahoe và cú chuyển hướng số
Những lời chỉ trích nhắm vào ông John Donahoe, cựu lãnh đạo eBay, người đứng sau chiến lược bán hàng trực tuyến trực tiếp đến người tiêu dùng. Bốn năm ông điều hành trùng với giai đoạn cổ phiếu lao dốc. Doanh số ban đầu tăng vọt nhờ các hạn chế thời đại dịch thúc đẩy mua sắm trực tuyến, nhưng sau đó áp lực chi phí sinh hoạt khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.
“Họ thực sự đã đóng băng hoạt động đổi mới sản phẩm. Có người đùa rằng họ đang cố biến Nike thành eBay.” — Matt Powell
Khi nhu cầu tại các thị trường then chốt như Trung Quốc suy yếu, Nike công bố cắt giảm chi phí và nhân sự. Trong lúc đó, các thương hiệu mới bắt kịp xu hướng như On và Hoka dần chiếm chỗ của Nike trên kệ hàng.
Di sản của những huyền thoại
Giữa thập niên 1980, Nike đặt cược toàn bộ ngân sách bóng rổ vào một tân binh tên Michael Jordan, khi hãng còn chủ yếu được biết đến với giày chạy bộ. Thương hiệu Air Jordan ra đời, với đôi giày đỏ đen vi phạm quy định NBA, nhưng Nike biến điều đó thành chiêu tiếp thị và chấp nhận nộp phạt.
Sau đó là Tiger Woods, Serena Williams và Cristiano Ronaldo, những huyền thoại khoác lên mình logo Swoosh.
“Tôi không nói những gì họ đã làm là không tuyệt vời, nhưng đó là quá khứ. Đó không phải tương lai, cũng không phải hiện tại, và đó mới là điều thúc đẩy doanh số đồ thể thao ngày nay.” — Tim Derdenger
Tiger Woods đã chấm dứt hợp tác năm 2024. Gần đây, Nike mất thêm nhà vô địch World Cup Lamine Yamal vào tay Adidas, và nay là Kylian Mbappé, người gắn bó với hãng từ năm 9 tuổi. Mbappé nói chuyển sang On sẽ giúp anh “được bao quanh bởi những nhà đổi mới cùng chung giấc mơ”. Ông Derdenger cho rằng lựa chọn của Mbappé có nét tương đồng với quyết định của Jordan năm xưa: các vận động viên muốn trở thành biểu tượng gắn liền với sự phát triển của một thương hiệu.
Kết quả kinh doanh dưới kỳ vọng
Báo cáo tài chính mới nhất cho thấy chiến lược phục hồi của Tổng giám đốc Elliott Hill, người được mời trở lại sau khi nghỉ hưu hai năm trước, đã có tín hiệu tích cực, nhưng còn nhiều thách thức:
- Doanh thu quý đạt 11 tỷ USD, thấp hơn kỳ vọng của giới phân tích.
- Doanh thu tại Trung Quốc giảm 26%, và doanh số thương hiệu Jordan giảm trên toàn cầu do cung vượt cầu.
- Nike dự báo doanh thu năm tài chính tới giảm ở mức “một chữ số cao” và đặt mục tiêu tiết kiệm 2,5 tỷ USD đến năm 2031, kéo theo cắt giảm việc làm.
- Cổ phiếu giảm hơn 8% trong phiên giao dịch ngoài giờ tại New York sau khi kết quả được công bố.
“Kết quả của chúng tôi thấp hơn cả kỳ vọng lẫn tiềm năng của chúng tôi, và chúng tôi đang tập trung thu hẹp khoảng cách này.” — Dave Denton
Nike đuối sức nhưng chưa gục ngã
Dù bức tranh có phần ảm đạm, ông Powell tin Nike vẫn sẽ giữ vị trí số một, bởi hàng triệu người trên khắp thế giới, kể cả giới trẻ, vẫn trung thành với thương hiệu. Ông dự báo kế hoạch phục hồi mang tên “Sport Offense” sẽ bắt đầu cho thấy tín hiệu tích cực vào năm tới, dù việc khởi động lại cỗ máy đổi mới không thể diễn ra trong chớp mắt.
“Nike có còn là gã khổng lồ như xưa không? Tôi không nghĩ vậy. Thương hiệu có thể quay lại tăng trưởng và có lãi không? Có.” — Matt Powell
Năm ngoái, Nike tung chiến dịch “Why Do It?” dành cho thế hệ trẻ, như một biến thể của khẩu hiệu kinh điển “Just Do It”. Giờ đây, câu hỏi mà giới trẻ và những ngôi sao thể thao tương lai có thể đặt ra là: Tại sao lại chọn Nike?

















