Dự Luật Trừng Phạt Nga Tiến Triển Nhân Tưởng Niệm Cựu Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham

Tổng thống Donald Trump vào ngày 16/8 phát biểu rằng dự luật trừng phạt nhằm làm suy giảm nguồn thu từ cuộc chiến tranh của Nga có cơ hội cao được Quốc hội Mỹ thông qua. Ông nhấn mạnh dự luật này được coi là một phần tưởng nhớ công lao của cố Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, người đã tích cực kiến tạo và thúc đẩy sắc luật. Tại Nhà Trắng trong cuộc gặp với Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi, ông Trump cũng tiết lộ khả năng mở rộng phạm vi trừng phạt sang các đối tượng khác như Iran và tổ chức Hezbollah, nhấn mạnh rằng việc kinh doanh với Hezbollah có thể bị ảnh hưởng bởi luật mới này.

"Tôi biết Lindsey rất mong muốn điều này," Tổng thống Mỹ nói rõ. "Họ có thể sẽ thêm Iran và Hezbollah vào dự luật, điều này sẽ rất quan trọng nếu được thực hiện." Dự luật hiện vẫn đang được thảo luận nhưng ông Trump khẳng định sự thông qua sẽ là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực của cố Thượng nghị sĩ Graham.

Dự luật song phương do Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal đồng bảo trợ tập trung vào việc hạn chế nguồn tài chính của Moscow qua việc nhắm vào ngành năng lượng Nga cùng với các quốc gia tiếp tục nhập khẩu dầu khí từ Nga. Bản dự thảo sửa đổi giới hạn các mức thuế quan bắt buộc đối với năm nước nhập khẩu năng lượng Nga lớn nhất bao gồm cả Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời giảm mức thuế có thể áp dụng từ 500% xuống còn 100%. Ngoài ra, dự luật còn trao quyền cho Tổng thống linh hoạt miễn trừ các mức phạt khi cần thiết vì lý do an ninh quốc gia của Mỹ.

Dự luật cũng đề xuất áp đặt trừng phạt với các quan chức cấp cao Nga, các tổ chức tài chính, dự án năng lượng và đội tàu bóng tối của Moscow được cho là nhằm trốn tránh các biện pháp hạn chế hiện hành. Chính Graham từng thông báo trước khi qua đời rằng các nhà lập pháp đã đạt thỏa thuận với chính quyền Trump về phiên bản luật mà họ sẽ ủng hộ. Ông nói với báo chí tại Kyiv rằng "Chúng tôi đã có thỏa thuận với Nhà Trắng về một phiên bản dự luật trừng phạt Nga mà họ sẽ hỗ trợ."

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người vừa qua đời ở tuổi 71 do biến chứng bệnh tim, được đánh giá là một cầu nối quan trọng giữa lãnh đạo Ukraine, Quốc hội Mỹ và Tổng thống Trump. Sự vắng mặt của ông để lại vị trí khó thay thế trong chính sách Washington nhưng di sản của ông trong thúc đẩy các biện pháp trừng phạt cứng rắn và hỗ trợ Ukraine vẫn còn ảnh hưởng sâu rộng.

John Herbst, cựu đại sứ Mỹ tại Ukraine, nhận định Graham là một nhân vật hiếm có khi nhận thức rõ Nga coi Mỹ là đối thủ chính và việc giữ vững Ukraine là then chốt cho an ninh Mỹ. "Chúng tôi không hy vọng tìm được người thay thế ông ấy," Herbst khẳng định, và nhấn mạnh sức ảnh hưởng của Graham được thể hiện rõ thông qua sự đồng thuận về dự luật chỉ vài ngày trước khi ông qua đời.

Dù mối quan hệ giữa Graham và Trump là yếu tố làm nên tiếng nói mạnh mẽ của ông tại Washington, sự ủng hộ dành cho Ukraine hiện đã lan rộng khắp các đảng phái và người dân Mỹ. Herbst tin rằng Việt Nam vấn đề Ukraine sẽ giữ vai trò quan trọng trong chính sách Mỹ sau cuộc bầu cử giữa kỳ tới, với sự tăng cường hợp tác song phương và sự đồng thuận lưỡng đảng ngày càng rõ nét.

Ông cũng nhắc đến diễn biến tại Hội nghị NATO ở Ankara tuần trước, khi Trump có cuộc gặp thân mật với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và xác nhận Mỹ sẽ cấp phép để Ukraine sản xuất hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot trong nước. Đây là bước tiến quan trọng giúp Ukraine bù đắp thiếu hụt nghiêm trọng về hệ thống đánh chặn trong bối cảnh Nga tiếp tục phóng tên lửa vào các thành phố và cơ sở hạ tầng then chốt.

Cũng tại hội nghị, Đức, Pháp, Ý cùng các đối tác châu Âu và Ukraine đã công bố liên minh FREYJA với mục tiêu phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa tầm xa sản xuất đồng loạt trong vòng một năm, phối hợp với kinh nghiệm chiến trường của Ukraine và công nghệ radar cũng như nguồn tài chính của các nước châu Âu. Mặc dù Mỹ không chính thức tham gia, các chuyên gia nhận định đây là giải pháp bổ sung cho nỗ lực bảo vệ chung của đồng minh xuyên Đại Tây Dương.

Trước thềm hội nghị NATO, Trump đã có cuộc điện đàm gần 90 phút với Tổng thống Putin, đề nghị giúp tạo điều kiện cho giải pháp chấm dứt chiến tranh tại Ukraine. Song giới quan sát cho rằng đây là nỗ lực của Moscow nhằm ngăn cản sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa Washington và Kyiv nhưng kết quả lại trái ngược với mong muốn của Kremlin khi các thỏa thuận về luật trừng phạt và hỗ trợ quốc phòng vẫn được xúc tiến nhanh chóng.

Toàn bộ diễn biến và chính sách mới đóng vai trò then chốt trong việc kiềm chế chiến dịch mở rộng của Nga và củng cố vị thế của Ukraine trên trường quốc tế, đồng thời ghi nhận đóng góp trọng yếu của cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham trong chiến lược hỗ trợ đồng minh trong cuộc khủng hoảng này.