Đèn xanh từ cơ quan quản lý
Phán quyết được đưa ra bởi Hội đồng Xem xét Hành động Khắc phục của FAA, họp tại Seattle hôm thứ Sáu. Đầu tuần, cơ quan này cho biết sẽ hoãn cấp chứng nhận cho MAX 10 cho đến khi hoàn tất phân tích vấn đề.
Hội đồng dựa trên hai luận điểm: phi công vẫn hoàn toàn làm chủ máy bay khi lỗi xảy ra, và thông tin hiển thị cho tổ bay rõ ràng, không gây nhầm lẫn.
Phi công vẫn giữ toàn quyền kiểm soát máy bay…
Một quan chức FAA cho biết cơ quan này sẽ ban hành Bản tin Thông tin Đủ điều kiện Bay Đặc biệt tới các hãng hàng không Mỹ và cơ quan quản lý nước ngoài để họ nắm đầy đủ hướng dẫn của Boeing.
Lỗi phần mềm gây ra điều gì
Vấn đề nằm ở phiên bản phần mềm U14.1, có thể khiến phi công không dùng được chế độ dẫn đường bay tự động trong một kịch bản hạ cánh cụ thể. Nó liên quan tới thao tác bay vòng lại (go-around), khi phi công hủy hạ cánh, tăng lực đẩy và lấy độ cao để thử hạ cánh lần nữa.
- WestJet phát hiện lỗi trong một chuyến bay thử trước khi đưa máy bay vào khai thác, khi chế độ dẫn đường thẳng đứng – vốn tự động hóa quỹ đạo bay theo phương thẳng đứng – bị ngắt trong lúc tiếp cận.
- FAA cho biết phiên bản phần mềm mới nhất có thể làm tăng khối lượng công việc của phi công khi bay vòng lại, và các hãng bay lớn của Mỹ đã chọn giữ phiên bản cũ trong lúc chờ phân tích.
- Theo bản ghi nhớ nội bộ của WestJet, hãng chưa nhận được báo cáo nào về tình trạng này trong khai thác thường lệ, và rất ít trường hợp được ghi nhận ở nơi khác vì nó đòi hỏi một chuỗi sự kiện cụ thể.
Boeing cho biết sẽ tuân theo chỉ đạo của FAA trong lúc các kỹ sư phát triển bản cập nhật phần mềm tiếp theo, đồng thời đang cùng các hãng bay chính thức hóa quy trình cho phép phi công kích hoạt lại chế độ dẫn đường thẳng đứng tự động nếu tình huống xảy ra.
Hai năm từ cảnh báo đầu tiên
Điều khiến một số người quan sát băn khoăn không phải bản thân lỗi phần mềm mà là dòng thời gian. WestJet báo vấn đề cho Boeing từ năm 2024, gần hai năm trước khi các quan chức cấp cao của FAA được thông báo vào tháng 8.
Ngay cả khi một vấn đề được đánh giá là nhỏ, tốc độ nó đến tay cơ quan quản lý vẫn rất quan trọng. An toàn hàng không dựa trên chuỗi báo cáo trong đó nhà sản xuất, hãng bay và nhà chức trách chia sẻ mối lo ngại kịp thời, để những bất thường nhỏ không có cơ hội cộng hưởng thành rủi ro lớn hơn.
Được mất của Boeing và các hãng bay
Với Boeing, quyết định gỡ bỏ một rào cản đáng kể. Giới chức hàng không nay tin rằng MAX 10 có thể được chứng nhận cuối tháng này, đúng như kỳ vọng trước đó, và Jefferies ước tính nhà sản xuất có gần 1.500 chiếc đang được đặt hàng. Nếu tiếp tục trì hoãn, các khách hàng như United Airlines, Alaska Airlines cũng như WestJet, hãng dự kiến nhận chiếc MAX 10 đầu tiên vào đầu năm sau, sẽ bị ảnh hưởng.
Phán quyết cũng làm dịu lo ngại tại Southwest Airlines, nơi đội MAX 7 dùng cùng phần mềm sau khi FAA chứng nhận mẫu máy bay này hồi tháng 8. Với các hãng bay lập kế hoạch đội bay trước nhiều năm, sự chắc chắn về thời điểm giao hàng gần như quý giá ngang với chính chiếc máy bay.
Văn hóa an toàn dưới kính hiển vi
Boeing đã mất nhiều năm cố gắng khôi phục niềm tin vào năng lực kỹ thuật và mối quan hệ của hãng với cơ quan quản lý. Mỗi vấn đề mới, dù nhỏ, đều bị soi chiếu dưới lăng kính lịch sử ấy, và mỗi quyết định của FAA đều bị xem xét để tìm dấu hiệu thận trọng thái quá hay dễ dãi không đáng có.
Phán quyết hôm thứ Sáu cho thấy rốt cuộc hệ thống đã vận hành đúng: vấn đề được phát hiện, phân tích và đánh giá là có thể kiểm soát. Nhưng sự việc cũng cho thấy trong hàng không, niềm tin không chỉ được xây trên các đánh giá kỹ thuật vững chắc mà còn trên sự cởi mở và nhanh chóng khi chia sẻ vấn đề.

















