Khi chiếc camera làm thay đổi quy tắc ứng xử
Điện thoại thông minh cũng có thể quay người lạ, nhưng động tác giơ máy thường dễ nhận biết. Với kính thông minh, camera nằm ngang tầm mắt và hòa vào một vật dụng quen thuộc. Một cuộc trò chuyện, hành lang trường học hay tài liệu mật có thể bị ghi lại trước khi những người xung quanh nhận ra thiết bị đang hoạt động. Chính sự mất cân bằng thông tin này khiến các nhà quản lý chú ý đến quyền của người bị ghi hình chứ không chỉ lựa chọn của người mua kính.
Thiết bị vẫn có những lợi ích đáng kể như dẫn đường rảnh tay, giao tiếp và hỗ trợ người khuyết tật. Tuy nhiên, tiện ích không thể thay thế trách nhiệm thông báo, giới hạn thời gian lưu trữ và kiểm soát truy cập dữ liệu. Đèn báo ghi hình quá nhỏ có thể không đủ để người qua đường hiểu điều gì đang diễn ra. Bài toán chính sách vì thế là xác định nơi cần cấm hoặc hạn chế chủ động, và nơi có thể sử dụng biện pháp thiết kế an toàn cùng luật bảo vệ dữ liệu hiện hành.
Mỗi quốc gia lựa chọn một hàng rào khác nhau
Chính phủ liên bang Australia cho biết trong tháng 9 rằng họ xin ý kiến về khả năng hạn chế kính có camera tại nơi làm việc của công chức, đồng thời cân nhắc ngoại lệ cần thiết. Ở England và Wales, quy định cấm ghi hình trái phép tại tòa án dẫn đến việc không cho sử dụng kính thông minh Meta trong khu vực xét xử.
Các nhà điều hành rạp chiếu phim Anh cũng đưa ra giới hạn vì khả năng quay lén gây lo ngại về quyền riêng tư và bản quyền.
Na Uy dự kiến đề xuất biện pháp hạn chế tạm thời đối với kính tích hợp AI tại những nơi công chúng thường tụ tập; Oslo đã cấm sử dụng trong trường học từ tháng 8. Hệ thống tòa án New York áp dụng quy định từ ngày 20/7 đối với kính hoặc vật dụng đội đầu có khả năng ghi âm, ghi hình. Đây không phải những lệnh cấm tiêu dùng trên toàn quốc: phạm vi thực thi phụ thuộc môi trường cụ thể như trường học, tòa án hay cơ quan công quyền.
Châu Âu đặt câu hỏi ai kiểm soát dữ liệu
Các cơ quan châu Âu không chỉ hỏi liệu chiếc kính có khả năng ghi hình hay không, mà còn xem ai chịu trách nhiệm với thông tin được thu thập. European Data Protection Board công bố nghiên cứu về mức độ chấp nhận xã hội và tuyên bố tháng 10 về thách thức bảo vệ dữ liệu. Theo cơ quan này, trong một số tình huống như đăng video công khai hoặc sử dụng thiết bị cho công việc, người đeo kính có thể trở thành bên chịu trách nhiệm xử lý dữ liệu cá nhân. Nghĩa vụ pháp lý phụ thuộc cách sử dụng thực tế, không chỉ việc sở hữu sản phẩm.
Ngày 19/11, Autoriteit Persoonsgegevens của Hà Lan khuyên người dân không mua kính thông minh sau khi xem xét sáu mẫu bán trong nước. Cơ quan này nêu rủi ro cho cả người đeo và người xung quanh, bao gồm lỗ hổng phần mềm. Dù có thể xử lý hành vi sử dụng dữ liệu trái pháp luật, cơ quan không có quyền đơn phương áp đặt lệnh cấm toàn diện. Phân biệt quyền thực thi, quy định an toàn và đề xuất chính sách là điều quan trọng để không hiểu sai diễn biến.
Đổi mới phải vượt qua phép thử niềm tin
Các hãng sản xuất khó giải quyết vấn đề chỉ bằng lời nhắc người dùng cư xử đúng mực. Kính cần có tín hiệu ghi hình rõ ràng, thu thập dữ liệu tối thiểu, thời gian lưu trữ hợp lý và chế độ vô hiệu hóa chức năng nhạy cảm. Cơ quan, doanh nghiệp nên xác định chính xác những khu vực không được ghi âm hoặc ghi hình thay vì coi mọi bối cảnh như nhau. Ngoại lệ dành cho nhu cầu hỗ trợ người khuyết tật cũng cần được cân nhắc thận trọng.
Nỗi lo của công chúng mang tính tích lũy: chỉ riêng khả năng có camera trong một cặp kính cũng có thể khiến con người dè dặt hơn, ngay cả khi chẳng ai đang quay. Vì vậy, cuộc tranh luận còn liên quan đến cảm giác an toàn trong không gian chung. Thị trường chỉ có thể phát triển bền vững nếu quyền riêng tư trở nên dễ hiểu và có thể bảo vệ đối với cả người chưa từng mua thiết bị nhưng có thể xuất hiện trong khung hình của nó.

















