Hạm đội Mỹ sẽ mỏng đi
Theo “Trụ cột thứ nhất” của AUKUS, Mỹ đồng ý bán từ ba đến năm tàu ngầm lớp Virginia đang hoạt động cho Australia, bắt đầu từ năm 2032. CBO nhận định ngành công nghiệp tàu ngầm Mỹ hiện đã khó đáp ứng nhu cầu của hải quân, và việc đóng thêm tàu để bù cho số bán đi sẽ khiến khó khăn chồng chất.
Việc bán tàu ngầm tấn công cho Australia sẽ làm giảm số tàu ngầm tấn công mà Hải quân có được trong nhiều năm.
Luật của Mỹ về AUKUS quy định tổng thống chỉ được chuyển giao tàu ngầm nếu việc này “không làm suy giảm năng lực dưới mặt nước của Mỹ”.
Theo điều khoản thỏa thuận, Washington cũng có thể từ chối chuyển giao mà không bị chế tài.
Bài toán năng lực đóng tàu
Tốc độ đóng tàu ngầm của Mỹ chậm chạp kéo dài và đã giảm trong hai thập niên qua. Những con số trong báo cáo cho thấy rõ khoảng cách:
- Các xưởng đóng tàu Mỹ hiện sản xuất 1,13 tàu lớp Virginia mỗi năm, trong khi cần đạt hai tàu mỗi năm để đáp ứng nhu cầu của chính Mỹ và 2,33 tàu mỗi năm nếu muốn có thêm tàu chuyển cho Australia.
- Các tàu lớp Virginia đang bị chậm tiến độ từ 24 đến 36 tháng.
- Đóng một tàu ngầm từng mất 5 đến 6 năm vào thập niên 2000, nay trung bình mất 10 đến 11 năm theo lịch hiện tại.
Ai nắm quyền chỉ huy khi xung đột nổ ra
CBO thừa nhận nhờ liên minh lâu đời và vững chắc giữa hai nước, đội tàu ngầm của Australia có thể bù đắp, thậm chí vượt mức thiếu hụt năng lực của Mỹ, vì được bố trí ở Tây Thái Bình Dương và có thể phản ứng nhanh hơn trước bất kỳ xung đột nào liên quan đến Đài Loan hay Biển Đông. Tuy nhiên, báo cáo lưu ý Australia sẽ tự kiểm soát tàu ngầm của mình và việc họ tham gia một cuộc xung đột cụ thể là không được bảo đảm.
Liệu Trung Quốc có bớt bị răn đe hơn nếu Mỹ giảm số tàu ngầm tấn công của mình để giúp Australia phát triển lực lượng tàu ngầm riêng?
Năm 2023, Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles tuyên bố nước này không hứa sẽ triển khai tàu ngầm hỗ trợ Mỹ trong xung đột với Trung Quốc, và các tàu ngầm tương lai sẽ “nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của chính phủ Australia đương nhiệm”. Trong báo cáo hồi tháng 1, Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ thậm chí cân nhắc một phương án “phân công khác”, theo đó tàu ngầm vẫn do Mỹ chỉ huy nhưng hoạt động từ căn cứ ở Australia.
Giữa cam kết và hoài nghi
Giới phê bình cho rằng khả năng Mỹ đủ năng lực bán tàu ngầm đang hoạt động cho Australia là cực kỳ mong manh. Cựu Ngoại trưởng Australia Bob Carr nói với Guardian Australia rằng cả hai nước đang “sống trong một lời nói dối”.
Giờ đây, cả ở Washington lẫn Canberra, người ta đều mặc nhiên hiểu rằng chúng ta sẽ không nhận được tàu ngầm.
Dù vậy, thỏa thuận vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cả hai đảng ở hai nước. Hồi tháng 9, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tái khẳng định ủng hộ AUKUS và cam kết thúc đẩy liên minh, tăng cường răn đe ở Thái Bình Dương. Đầu tháng này, ông Marles cũng khẳng định lập trường của Canberra.
AUKUS đang diễn ra, liên minh của chúng ta đang diễn ra, và tất cả những điều đó tiếp tục mà không bị cản trở.

















