Hai vụ tấn công trong bốn ngày
Thượng hội đồng của Giáo hội Chính thống Tewahedo Ethiopia, một trong những thiết chế có ảnh hưởng nhất nước này, công bố tường thuật hôm thứ Hai. Những thông tin chính gồm:
- Mười bốn người bị giết ở huyện Merti ngày 20/10, và 46 người khác ở huyện Shirka ngày 24/10, cả hai thuộc khu Arsi của vùng Oromia.
- Hơn 20 người bị thương nặng và 20 ngôi nhà bị thiêu rụi.
- Giáo hội cho rằng các vụ tấn công vi phạm những bảo đảm hiến định về tự do tôn giáo và quyền sống, đồng thời kêu gọi chính quyền công khai lên án.
Tuyên bố của Thượng hội đồng phản ánh mối lo ngày càng lớn trong một giáo hội có hàng chục triệu tín đồ. Giáo hội đề nghị chính phủ không chỉ trừng trị thủ phạm mà còn có biện pháp cụ thể để ngăn chặn bạo lực tiếp diễn với các cộng đồng nông thôn, nhiều nơi sống xa mọi sự bảo vệ đáng tin cậy của nhà nước.
Quy trách nhiệm và phủ nhận
Người phát ngôn chính quyền vùng Oromia Hailu Adugna quy các vụ tấn công cho OLA, cáo buộc nhóm này và đồng minh tìm cách kích động xung đột sắc tộc, tôn giáo để đánh lạc hướng khỏi những thất bại quân sự ở miền bắc Ethiopia. Ông bày tỏ đau buồn trước những cái chết, cho biết chính quyền vùng đã bắt đầu hành động với những kẻ chịu trách nhiệm và cam kết hỗ trợ người bị thương, người phải di dời, nhưng không đưa ra bằng chứng cho cáo buộc.
Không liên lạc được với OLA. Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin AP đăng hồi tháng 2, thủ lĩnh nhóm là Kumsa Diriba, còn gọi là Jaal Marroo, bác bỏ việc các tay súng của ông tấn công thường dân: “Cuộc chiến của chúng tôi không nhằm vào người dân.” Với việc tiếp cận độc lập khu vực bị hạn chế nghiêm ngặt, những tường thuật trái ngược rất khó kiểm chứng.
Cuộc xung đột bị khuất tầm nhìn
Oromia, vùng lớn nhất Ethiopia với khoảng 40 triệu dân, đã chịu giao tranh giữa lực lượng chính phủ và OLA từ năm 2018. Các nhóm vũ trang khác và băng nhóm tội phạm cũng hoạt động tại đây, thường dân phải đối mặt với giết chóc, tống tiền và bắt cóc. Các điều tra viên Liên hợp quốc cáo buộc OLA giết người, hãm hiếp và bắt cóc, trong khi các tổ chức giám sát nhân quyền ghi nhận vi phạm của lực lượng chính phủ, gồm không kích bằng máy bay không người lái bừa bãi, giết người ngoài vòng pháp luật và mất tích cưỡng bức. Tổ chức Ân xá Quốc tế cho rằng quy mô thực sự của nỗi đau vẫn chưa được biết:
“Những gì chúng tôi ghi nhận được đến nay chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.” — Sarah Kimani
Bà Kimani, quản lý truyền thông của Ân xá Quốc tế, cho biết nghiên cứu của tổ chức đã ghi nhận các vụ hành quyết tùy tiện, tra tấn, bắt cóc và hãm hiếp do cả lực lượng chính phủ lẫn OLA gây ra, và các đợt cắt internet cùng hạn chế với báo chí, xã hội dân sự đang che giấu mức độ tổn hại.
Một đất nước chiến tranh trên nhiều mặt trận
Các vụ giết chóc diễn ra trong bối cảnh khủng hoảng quốc gia rộng hơn. Hồi tháng 9, OLA cùng sáu nhóm khác, trong đó có Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray và Phong trào Quốc gia Fano Amhara, lập Liên minh Lực lượng Nhân dân Ethiopia vì Sự sống còn, nhằm lật đổ chính phủ của Thủ tướng Abiy Ahmed. Giao tranh đã tái diễn ở miền bắc, nơi lực lượng chính phủ vừa giành lại Mekelle, thủ phủ Tigray, sau khi các tay súng đối lập rút đi, còn căng thẳng với nước láng giềng Eritrea khiến quốc tế kêu gọi kiềm chế.
Giới phân tích cảnh báo khi các cuộc xung đột vũ trang nhân lên, bạo lực có thể mang màu sắc sắc tộc và tôn giáo, điều khó kiểm soát hơn nhiều. Với dân làng Merti và Shirka, nhu cầu trước mắt là được bảo vệ, chăm sóc y tế và có chỗ ở; với đất nước, thách thức là tìm lối thoát chính trị khỏi những cuộc chiến chồng chéo trước khi những vụ thảm sát như vậy trở thành chuyện thường ngày.
















