Một thỏa thuận sau chặng đường dài
Lễ ký tại Hà Nội diễn ra trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cùng đại diện bốn nước EFTA đặt bút ký thỏa thuận, khép lại tiến trình đàm phán khởi động từ năm 2012 và trải qua 21 vòng chính thức. Hai bên thông báo kết thúc đàm phán vào tháng 7/2026, sau khi nối lại các nỗ lực trong bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều bất ổn.
EFTA không phải Liên minh châu Âu (EU). Đây là nhóm bốn quốc gia châu Âu có cơ cấu kinh tế và thế mạnh riêng; vì thế hiệp định mới bổ sung chứ không thay thế các khuôn khổ thương mại mà Việt Nam đã có với EU. Giá trị của sự khác biệt ấy nằm ở khả năng tiếp cận thêm mạng lưới doanh nghiệp, nhà cung ứng và người tiêu dùng.
Những dòng hàng hóa có thể hưởng lợi
Theo Bộ Công Thương Việt Nam, các nhóm xuất khẩu đáng chú ý sang EFTA gồm thủy sản, giày dép, hàng dệt may, máy móc, thiết bị và linh kiện điện tử. Chiều ngược lại, Việt Nam mua máy móc công nghiệp, hóa chất, dược phẩm và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Cơ cấu này gợi mở một mối quan hệ không chỉ bán hàng thành phẩm mà còn tiếp nhận đầu vào giúp nâng cấp công nghiệp.
Quy mô trao đổi giữa Việt Nam và các nước EFTA được Bộ Công Thương ước tính trung bình khoảng 2 tỷ USD mỗi năm. Con số tạo dư địa phát triển, nhưng cần đọc thận trọng: các bộ dữ liệu quốc tế có cách tính khác nhau, đặc biệt khi liên quan đến dòng vàng qua Thụy Sĩ. Tiềm năng vì vậy không nên được đồng nhất với doanh thu chắc chắn.
