Quyết định của Tòa án Hiến pháp Italy và bước chuyển mới

Ngày 2026, Tòa án Hiến pháp Italy ra Phán quyết theo Văn bản số 147/2026 không trực tiếp tuyên bố Luật Tajani (số 74/2025) có phù hợp với Hiến pháp Italy hay không mà chuyển một câu hỏi pháp lý lên Tòa Công lý Liên minh châu Âu (TJUE) để đánh giá mức độ tương thích của luật với các điều ước EU. Luật Tajani, có hiệu lực từ ngày 28/3/2025, giới hạn quyền thừa kế quốc tịch theo nguyên tắc ius sanguinis (quyền do huyết thống) chỉ áp dụng cho con và cháu của công dân Italy mà loại bỏ hoàn toàn dòng chắt, chít và các thế hệ tiếp theo, với lập luận đây là những thế hệ đã mất đi "mối liên kết hiệu quả" với quốc gia này.

Antonella Nediani, luật sư người Argentina và cộng tác viên của Văn phòng Luật Montefiori tại Italy cho biết quyết định của Tòa án Hiến pháp mở ra một triển vọng quan trọng cho những người đang có vụ kiện đòi quốc tịch Italy đang chờ xử lý. Quyền lực của tòa án được kích hoạt bởi các vụ việc đang được xét xử tại Tòa án Mantova và Campobasso, nơi các đương sự không chứng minh được việc đã từng cố gắng đặt lịch trước ngày 27/3/2025 tại lãnh sự quán hoặc chính quyền địa phương để khởi kiện nhận quốc tịch. Vì vậy, quyết định này có khả năng ảnh hưởng đến phần lớn các vụ kiện được đưa ra từ sau ngày nêu trên.

Ý nghĩa và triển vọng từ quan điểm pháp lý

Luật sư Graciela Cerulli, chủ nhiệm Văn phòng Luật Cerulli Arena, cho biết đây là tin đáng mừng với cộng đồng người Argentina mong muốn được công nhận quốc tịch Italy. "Trước đó, Tòa án Hiến pháp từng bác bỏ các yêu cầu tương tự trong phán quyết số 63/2026 nhưng giờ đây họ đã đi bước xa hơn, yêu cầu Tòa Công lý EU giải thích liệu luật quốc tịch Italy có phù hợp với luật của EU hay không. Đây là bước tiến vô cùng quan trọng," bà Cerulli nhấn mạnh.

Advertisement300 × 250

Ở giai đoạn này, quá trình pháp lý chưa kết thúc mà sẽ tiếp tục tại TJUE, nơi quyền công dân EU là một khía cạnh then chốt trong cuộc tranh luận, ảnh hưởng đến lịch sử nhiều gia đình Italy trên toàn thế giới. Dù vừa qua nhiều người bị gián đoạn tiến trình nhận quốc tịch, quyết định lần này hứa hẹn giữ vững hy vọng cho hàng nghìn cá nhân trên con đường giành lại quyền lợi của mình.

Khuyến nghị và quan điểm phản biện

Đối với những người chưa từng khởi kiện để xin quốc tịch trước đó, bà Nediani đề nghị nên chờ phán quyết của Tòa án châu Âu trước khi tiến hành thủ tục mới. Nếu có bằng chứng cho thấy đã từng đặt lịch hẹn tại lãnh sự hoặc cơ quan địa phương trước ngày 27/3/2025 thì trường hợp đó sẽ được xét xử theo lập luận pháp lý riêng biệt.

Bà cũng phản biện quan điểm của Tòa án Hiến pháp Italy khi cho rằng các thế hệ hậu duệ sống tại nước ngoài không còn mối liên hệ thực chất với Italy và việc trao quốc tịch có thể ảnh hưởng đến bầu cử Italy là chưa thấu đáo. Thực tế nhiều gia đình duy trì ngôn ngữ, văn hoá và các mối quan hệ với đất nước qua bao thế hệ, do đó nên xem xét từng trường hợp cụ thể thay vì loại trừ một cách chung chung.

Quy trình và thời gian phán quyết từ châu Âu

Tất cả hiện đang phụ thuộc vào Tòa Công lý Liên minh châu Âu. Luật sư Cerulli nhận định đây là lần đầu tiên Tòa án Hiến pháp Italy gửi một câu hỏi như vậy cho tòa án châu Âu về quyền công dân, một bước đi chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.

Phán quyết của TJUE sẽ quyết định liệu Luật Tajani có phù hợp với luật EU hay không. Nếu Tòa án châu Âu xác định không phù hợp, phần luật sai phạm sẽ không được áp dụng nữa. Những người tiến hành thủ tục trước ngày 28/3/2025 sẽ được bảo vệ quyền lợi, còn ai thực hiện sau ngày này nhưng nếu được xác định không áp dụng luật trên sẽ có thể tiếp tục đệ đơn xin công nhận quốc tịch Italy.

Thời gian để tòa án châu Âu ra phán quyết chưa thể xác định chính xác và có thể kéo dài từ sáu tháng đến hơn một năm, thậm chí lâu hơn. Việc tạm dừng các vụ kiện ở Italy không tự động mà dựa trên quyết định từng thẩm phán nhưng sự tồn tại của vụ kiện tại TJUE tạo cơ sở pháp lý vững chắc để hoãn xử cho đến khi có phán quyết cuối cùng từ châu Âu.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Tòa án Hiến pháp Italy chuyển câu hỏi về tính hợp hiến của Luật Tajani lên Tòa Công lý EU.
  • Luật Tajani giới hạn quyền thừa kế quốc tịch Italy chỉ cho con và cháu, loại trừ các thế hệ tiếp theo.
  • Phán quyết từ TJUE sẽ ảnh hưởng đến hàng nghìn người Argentina tranh chấp quốc tịch Italy.
  • Người chưa khởi kiện được khuyến nghị chờ phán quyết của Tòa châu Âu trước khi tiến hành thủ tục mới.
  • Việc xem xét mối liên kết với Italy cần được đánh giá từng cá nhân thay vì loại trừ chung chung.

Đăng ký bản tin QMVN