Nỗi đau của một thành phố từng mở cửa với người tị nạn
Buffalo nhiều năm qua vẫn được biết đến như một nơi đón nhận cộng đồng người tị nạn đến xây dựng cuộc sống mới. Vì thế, cái chết của ông Shah Alam đã khiến thành phố bàng hoàng. Ông là người tị nạn Rohingya, gần như mất thị lực, nói rất ít tiếng Anh, và gia đình đã chờ sẵn để đón ông về trong ngày 19 tháng 2 sau khi ông rời Trung Tâm Giam Giữ Quận Erie.
Nhưng thay vì trở về nhà, ông lại bị chuyển sang tay giới chức liên bang rồi bị bỏ lại trước một cửa hàng Tim Hortons đã đóng cửa trong đêm đông lạnh buốt. Gia đình và luật sư không hề được báo ông đã bị đưa đi đâu hoặc được thả ở đâu. Năm ngày sau, thi thể của ông được tìm thấy cách địa điểm đó khoảng bốn dặm. Với nhiều người dân Buffalo, đây không chỉ là một sơ suất hành chính, mà là một thất bại nhân bản của bộ máy công quyền.
Những gì cuộc điều tra bước đầu cho thấy
Giám định viên pháp y của Quận Erie sau đó kết luận đây là một vụ tử vong dạng giết người. Báo cáo nêu rằng ông Shah Alam qua đời do biến chứng của loét tá tràng thủng, trong bối cảnh hạ thân nhiệt và mất nước.
Kết luận này chưa phải là phán quyết hình sự cuối cùng, nhưng nó cho thấy hoàn cảnh thả ông ra không thể bị xem nhẹ như một lỗi thủ tục thông thường.
Thị Trưởng Buffalo Sean Ryan gọi đây là cái chết có thể phòng tránh được và mô tả cách hành xử của Cơ Quan Hải Quan và Bảo Vệ Biên Giới Hoa Kỳ là vô nhân đạo, thiếu chuyên nghiệp. Dân Biểu Tim Kennedy cùng nhiều nghị sĩ Dân Chủ sau đó liên tục yêu cầu DHS hợp tác với cơ quan điều tra địa phương, với lý do gia đình nạn nhân xứng đáng có câu trả lời và công chúng xứng đáng biết sự thật.
Vì sao những hồ sơ bị giữ lại trở nên quá quan trọng
Tranh cãi chính hiện nay xoay quanh tài liệu. Ông Kennedy cho biết các nhà điều tra địa phương, văn phòng của ông và cả Tổng Chưởng Lý New York Letitia James vẫn chưa nhận được phản hồi có ý nghĩa từ DHS. Những tài liệu được yêu cầu được cho là bao gồm nhật ký giam giữ, thông tin vận chuyển, liên lạc nội bộ, dữ liệu định vị phương tiện, camera gắn trên người và các báo cáo sự cố.
Những hồ sơ ấy rất quan trọng vì sự thật thường nằm trong trình tự các quyết định. Ai đã đánh giá tình trạng sức khỏe của ông Shah Alam. Ông có được hỗ trợ ngôn ngữ đầy đủ hay không. Mức độ suy giảm thị lực của ông có được hiểu đúng không. Ai là người cho rằng một quán cà phê đóng cửa có thể là nơi thả an toàn. Khi hồ sơ không được mở ra, trách nhiệm sẽ mờ đi, còn gia đình chỉ còn lại nỗi đau cùng khoảng trống chưa có lời giải.
Một bài học chính sách được trả bằng sinh mạng con người
Tháng 6, Dân Biểu Tim Kennedy đã giới thiệu dự luật DHS Release Transparency Act để tưởng nhớ ông Shah Alam. Dự luật yêu cầu ICE và CBP phải thông báo cho người liên hệ do người bị giam giữ lựa chọn trước khi trả tự do, đồng thời bảo đảm có phiên dịch và biên dịch trong quá trình đó, cũng như bảo vệ thông tin người liên hệ khỏi mục đích cưỡng chế di trú. Trên giấy tờ, đây là một cải cách có vẻ hẹp. Về đạo lý, nó lại rất lớn.
Điểm cốt lõi của đề xuất này là thừa nhận rằng việc trả tự do không đồng nghĩa trách nhiệm đã chấm dứt. Một người yếu thế, lạc hướng hoặc không thể tự giao tiếp có thể đối mặt với hiểm nguy ngay sau khi rời nơi giam giữ. Trường hợp của ông Shah Alam nhắc nước Mỹ rằng nhân phẩm không phải một cử chỉ lịch sự tùy chọn. Đó phải là chuẩn tối thiểu của bất kỳ nhà nước nào khi tạm thời nắm giữ số phận của một con người.

















