Cánh cửa mở, chiếc ghế vẫn trống
Hội nghị các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến ngày 18–19/11 đã tạo ra một sân khấu ngoại giao hiếm có. Ông Trump từng nhiều lần gợi ý khả năng gặp Kim Jong-un trong chuyến công du châu Á. Tuy nhiên, theo Yonhap, máy bay chở tổng thống Mỹ rời Thâm Quyến tối 19/11 mà không có cuộc gặp Mỹ – Triều nào được công bố. Đây là kết quả có thể kiểm chứng, khác với những dự đoán diễn ra trước hội nghị.
Reuters ngày 23/10 dẫn các nguồn am hiểu cho biết giới chức Mỹ và Hàn Quốc đã đánh giá cơ hội tổ chức cuộc gặp trong năm 2026 đang giảm dần. Đến ngày 17/11, thông tin từ Moscow về khả năng ông Kim tiếp xúc Tổng thống Nga Vladimir Putin khiến một số nhà quan sát lại hy vọng sẽ có bước ngoặt. Những tín hiệu trái chiều ấy minh họa khoảng cách giữa sự chú ý của truyền thông và công tác chuẩn bị cần thiết cho một cuộc gặp cấp cao.
Hàn Quốc cũng không xem cuộc gặp là điều chắc chắn. Trước hội nghị, một quan chức Phủ Tổng thống Hàn Quốc đánh giá khả năng Bình Nhưỡng xuất hiện tại APEC hoặc tiến hành tiếp xúc với Washington đều thấp. Việc không có cuộc gặp ở Trung Quốc chưa chứng minh kênh liên lạc hoàn toàn đóng lại, nhưng nó xác nhận ngoại giao bất ngờ không thể thay thế quyết định chính trị từ cả hai phía.
Bình Nhưỡng muốn thay đổi đề bài
Nút thắt sâu hơn nằm ở mục tiêu. Các chính quyền Mỹ lâu nay lấy phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên làm trọng tâm chính sách, trong khi Bình Nhưỡng coi năng lực răn đe hạt nhân là bảo đảm sinh tồn và vị thế.
Sydney Seiler, cố vấn cao cấp thuộc chương trình nghiên cứu Hàn Quốc tại Center for Strategic and International Studies, nhận định ông Kim đang tìm cách cố định vị thế quốc gia hạt nhân của Triều Tiên, đồng thời khiến thế giới bớt tập trung vào giải trừ hạt nhân và trừng phạt.
Vì vậy, ngay cả khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau, họ có thể bắt đầu bằng hai cách hiểu khác nhau về thành công. Washington có thể muốn các bước hạn chế chương trình hạt nhân có thể kiểm chứng; Bình Nhưỡng có thể tìm kiếm sự thừa nhận về chính trị, các bảo đảm an ninh hoặc nới lỏng trừng phạt trước khi nhượng bộ. Một bức ảnh bắt tay sẽ không tự giải quyết được thứ tự trao đổi ấy.
Theo phân tích của Reuters trước APEC, một cuộc gặp có thể chủ yếu mang tính biểu tượng, đồng thời giúp ông Kim vận động cho sự công nhận quốc tế đối với thực tế hạt nhân của Triều Tiên. Đây là đánh giá của nhà phân tích chứ không phải tuyên bố về một thỏa thuận đã hình thành. Phân biệt hai cấp độ ấy rất quan trọng: biểu tượng có thể giảm căng thẳng, nhưng chỉ cơ chế đàm phán rõ ràng mới tạo ra thay đổi lâu dài.
Trung Quốc, Nga và vai trò của Seoul
Khung cảnh năm 2026 khác xa nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Sự xích lại gần nhau giữa Bình Nhưỡng với Moscow, cùng quan hệ đặc thù giữa Triều Tiên và Trung Quốc, khiến bài toán đàm phán không còn là câu chuyện song phương thuần túy. Tại Thâm Quyến, ông Trump gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc tiếp xúc ba bên được Yonhap tường thuật ngày 19/11. Tuy vậy, việc lãnh đạo ba cường quốc gặp nhau không đồng nghĩa họ đã đạt đồng thuận về chương trình hạt nhân Triều Tiên.
Trước hội nghị, giới quan sát lưu ý Bắc Kinh và Moscow khó có động lực công khai ép ông Kim tới bàn đàm phán theo điều kiện của Washington. Trung Quốc nhấn mạnh vai trò mang tính xây dựng đối với hòa bình bán đảo, nhưng cũng cho rằng việc gặp gỡ là quyết định của Mỹ và Triều Tiên. Điều đó đặt trách nhiệm lựa chọn thời điểm và nội dung tiếp xúc trở lại với hai bên trực tiếp liên quan.
Hàn Quốc có lợi ích cấp thiết nhất: mọi biến động quân sự hoặc ngoại giao đều tác động trực tiếp đến an ninh và đời sống người dân trên bán đảo. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung, phát biểu tại APEC theo Reuters ngày 19/11, kêu gọi hợp tác để duy trì hòa bình và ổn định khu vực. Seoul vì thế vừa muốn nối lại liên lạc, vừa phải tránh kỳ vọng một cuộc gặp thượng đỉnh có thể tự động hóa giải những nguy cơ hiện hữu.
Bài học từ những hội nghị đã qua
Năm 2018, cuộc gặp tại Singapore tạo ra sự chuyển hướng đáng chú ý từ đối đầu sang đối thoại. Nhưng thượng đỉnh Hà Nội tháng 2/2019 kết thúc mà không đạt thỏa thuận, phơi bày khoảng cách về phạm vi giải trừ, trình tự dỡ bỏ trừng phạt và cách kiểm chứng cam kết. Hai lãnh đạo còn gặp nhau tại khu phi quân sự liên Triều tháng 6/2019, song tiến trình đàm phán sau đó không hình thành bước đột phá bền vững.
Bài học là sự gần gũi cá nhân có thể giúp vượt qua rào cản nghi thức, nhưng không thay thế được thương lượng ở cấp chuyên viên. Một chương trình nghị sự thực tế có thể bắt đầu từ việc giảm nguy cơ tính toán sai, duy trì đường dây liên lạc và xác định các biện pháp tin cậy có thể đo lường. Những lựa chọn đó không đồng nghĩa Washington chấp nhận Triều Tiên là cường quốc hạt nhân hợp pháp.
Sau APEC Thâm Quyến, câu hỏi thích hợp không phải liệu có thêm một tấm ảnh lịch sử, mà là liệu mỗi bên có sẵn sàng chịu chi phí chính trị cho nhượng bộ tương ứng. Một cuộc gặp tiếp theo vẫn có thể diễn ra; đến ngày 20/11/2026, chưa có lịch trình được xác nhận. Khoảng lặng ngoại giao vì thế là lời nhắc rằng sự kiên nhẫn và chuẩn bị quan trọng không kém những tuyên bố hào hứng.

















