Một mô hình AI “made in India”
Đề xuất đáng chú ý nhất của ông Pandey là một mô hình AI chuyên biệt cho thị trường chứng khoán, được xây dựng và quản trị tại Ấn Độ. Được định vị như hạ tầng số công cộng, ý tưởng này gợi nhớ những thành công trước đây của nước này với các nền tảng số thuộc sở hữu công, như hệ thống định danh Aadhaar và mạng thanh toán UPI, vốn trở thành nền móng để doanh nghiệp tư nhân phát triển dịch vụ.
Về nguyên tắc, một mô hình được quản trị trong nước có thể được huấn luyện bằng dữ liệu thị trường Ấn Độ, am hiểu quy định và ngôn ngữ địa phương, và được dùng chung bởi công ty môi giới, sàn giao dịch và nhà đầu tư theo những quy tắc thống nhất. Nó cũng giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp công nghệ nước ngoài cho một chức năng nhạy cảm như giám sát thị trường. Chi tiết về tiến độ, chi phí và thiết kế vẫn chưa được công bố.
Quản trị một công nghệ đầy quyền năng
Song song với mô hình, SEBI đang triển khai bộ công cụ giám sát AI của IOSCO, nhằm củng cố quản trị rủi ro và xây dựng cơ chế quản trị đủ linh hoạt để theo kịp một công nghệ biến chuyển nhanh. Đầu năm nay, ông Pandey cho biết cơ quan này sẽ ban hành hướng dẫn về giao dịch dựa trên AI và cảnh báo công nghệ này mang lại cả cơ hội lẫn rủi ro an ninh mạng gia tăng, cùng những lo ngại về tính thiếu minh bạch, thiên lệch và sự tập trung quyền lực công nghệ.
Tại Mumbai, ông nêu rõ những điều kiện để AI phục vụ thị trường hiệu quả:
- Dữ liệu tin cậy, chất lượng cao để huấn luyện và vận hành mô hình
- Giám sát hiệu quả cách mô hình hoạt động và thay đổi theo thời gian
- Trách nhiệm giải trình rõ ràng với các quyết định được đưa ra nhờ AI
- Ứng dụng giúp cải thiện dịch vụ nhà đầu tư, đánh giá rủi ro và giám sát
Mở rộng cửa đón vốn ngoại
Nhánh thứ hai trong bài phát biểu của ông Pandey hướng tới nhà đầu tư nước ngoài. SEBI đang rà soát các yêu cầu tuân thủ dành cho họ và sẽ công bố tài liệu tham vấn về việc điều chỉnh theo chuẩn mực toàn cầu.
Ấn Độ đã đơn giản hóa việc tiếp cận thị trường, tạo thuận lợi cho đăng ký trực tuyến và rút gọn thủ tục với nhà đầu tư nước ngoài, nhưng ông thừa nhận một số yêu cầu trong nước vẫn nặng nề hơn so với các thị trường lớn khác.
“Ấn Độ sẽ cần cả vốn trong nước lẫn vốn nước ngoài để hỗ trợ những khát vọng tăng trưởng của mình.” — Tuhin Kanta Pandey
Thời điểm này rất quan trọng. Nhà đầu tư danh mục nước ngoài liên tục bán ròng cổ phiếu Ấn Độ từ cuối năm 2024, rút khoảng 1.660 tỷ rupee trong năm 2025 và khoảng 1.790 tỷ rupee trong những tháng đầu năm 2026, theo dữ liệu lưu ký, trong đó tháng Ba ghi nhận mức rút vốn lớn nhất. Ông Pandey coi những biến động này là một phần của chu kỳ đầu tư toàn cầu bình thường, trong khi nhà đầu tư trong nước phần lớn vẫn giữ được niềm tin.
Bài học từ cuộc rà soát Adani
Cuộc rà soát cũng phản ánh những bài học của các năm gần đây. Sau khi công ty bán khống Mỹ Hindenburg Research đưa ra cáo buộc nhằm vào tập đoàn Adani năm 2023, điều mà tập đoàn này bác bỏ, SEBI đã siết quy định công bố thông tin với một số quỹ nước ngoài có tỷ lệ nắm giữ tập trung, buộc họ tiết lộ chi tiết về chủ sở hữu cuối cùng. Các quy định nhằm bịt lỗ hổng nhưng vấp phải khiếu nại và thách thức pháp lý từ giới đầu tư.
Hồi tháng Tám, Reuters đưa tin SEBI dự định nới lỏng yêu cầu công bố thông tin với một số quỹ nước ngoài bị coi là có rủi ro cao. Những người ủng hộ cho rằng quy định nhẹ hơn sẽ giúp Ấn Độ cạnh tranh hơn; giới phê phán cảnh báo sự minh bạch về việc ai sở hữu cổ phiếu Ấn Độ vẫn là điều thiết yếu cho tính liêm chính của thị trường. Đợt tham vấn sắp tới sẽ là phép thử cách cơ quan quản lý cân bằng các mục tiêu này.
Cân bằng giữa đổi mới, chủ quyền và niềm tin
Gộp lại, các đề xuất của ông Pandey cho thấy một cơ quan quản lý đang hiện đại hóa trên hai mặt trận cùng lúc: đón nhận công nghệ nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát, và chào đón dòng vốn ngoại nhưng vẫn bảo vệ tính liêm chính của thị trường. Thị trường chứng khoán Ấn Độ đã tăng trưởng nhanh, với tổng vốn hóa tăng từ khoảng 95.000 tỷ rupee trong năm tài khóa 2015-2016 lên khoảng 463.000 tỷ rupee vào tháng 4/2026, theo ông Pandey, cùng hàng triệu nhà đầu tư cá nhân mới tham gia.
Sự tăng trưởng đó khiến cái giá đặt cược càng lớn. Một mô hình AI nội địa có thể tăng cường giám sát ở một trong những thị trường sôi động nhất thế giới, nhưng phải minh bạch và có trách nhiệm giải trình để giành được niềm tin. Nới quy định cho nhà đầu tư nước ngoài có thể mang lại vốn và chuyên môn, nhưng không thể đánh đổi bằng sự giám sát. Cách SEBI xử lý những đánh đổi này sẽ góp phần quyết định thị trường Ấn Độ có vừa cởi mở vừa vững vàng hay không.
