Nhiệt độ tăng cao kéo theo các đêm nóng và giấc ngủ bị ảnh hưởng
Kết thúc mùa mưa tại nhiều khu vực ở Nhật Bản, mùa hè đã mang đến sự tăng đột biến nhiệt độ vào ban ngày và ban đêm. Không khí nóng ẩm kết hợp với sức nóng tỏa ra từ bê tông và nhựa đường ở các thành phố khiến nhà cửa như những phòng xông hơi không có nút tắt, làm giấc ngủ trở nên khó đạt được nếu không sử dụng điều hòa nhiệt độ liên tục. Hiện tượng này trở nên phổ biến hơn khiến con người ngày càng thiếu ngủ nghiêm trọng.
Bản phân tích do tổ chức Climate Central ở Mỹ công bố cho thấy biến đổi khí hậu do con người góp phần làm tăng tình trạng thiếu ngủ do nhiệt độ cao. Dựa trên nghiên cứu 1.338 thành phố trên thế giới, nhóm nghiên cứu nhận định giờ ngủ mất đi bởi nhiệt độ cao đã tăng gấp đôi so với đầu những năm 1970, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người dân toàn cầu.
Tác động mất ngủ do nhiệt độ tăng trên toàn cầu và mô hình tính toán
Theo Climate Central, trong giai đoạn năm 2020 đến 2025, người dân toàn cầu mỗi năm trung bình mất gần 56 giờ ngủ do nhiệt độ cao; hơn 10% trong số đó được cho là do biến đổi khí hậu gây ra bởi hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch và phá rừng. Kristina Dahl, phó chủ tịch bộ phận khoa học của Climate Central, nhấn mạnh biến đổi khí hậu đang dẫn đến mất ngủ rõ rệt trên toàn thế giới, qua đó ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Phân tích dựa trên mô hình năm 2022 của nhà khoa học Kelton Minor (Đan Mạch) đã lượng hóa mối quan hệ giữa nhiệt độ ban đêm và giấc ngủ qua dữ liệu từ hơn 47.000 người tại 68 quốc gia theo dõi bằng vòng đeo tay thông minh kết hợp với dữ liệu thời tiết địa phương. Kết quả cho thấy khi nhiệt độ ban đêm vượt 10°C, thời lượng ngủ bắt đầu giảm mạnh; trên 25°C số người ngủ dưới 7 giờ tăng 3,5%, họ được xem là thiếu ngủ.
Ảnh hưởng sức khỏe từ thiếu ngủ và nguy cơ tai nạn giao thông
Thiếu ngủ kéo dài gây nhiều vấn đề sức khỏe như giảm khả năng tập trung, hiệu suất công việc giảm, hệ miễn dịch yếu, mắc các bệnh trầm cảm, căng thẳng và kích động. Nguy cơ mắc tiểu đường, huyết áp cao, và các bệnh tim mạch - não nghiêm trọng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim cũng tăng cao.
Ngoài ra, sự thiếu ngủ là nguyên nhân chính của nhiều vụ tai nạn giao thông. Cục An toàn Giao thông Quốc lộ Mỹ thống kê năm 2017 có 91.000 vụ tai nạn do tài xế buồn ngủ khiến gần 800 người thiệt mạng và khoảng 50.000 người bị thương. Ở Nhật Bản, dù tháng 12 có nhiều vụ tai nạn do điều kiện đường xá và ánh sáng kém, các vụ tai nạn nghiêm trọng thường xảy ra vào mùa hè khi tài xế mệt mỏi vì nóng bức, gây ra va chạm giao thông nghiêm trọng hơn.
Tác động mất ngủ tại Nhật Bản và các nghiên cứu về nhiệt độ
Phân tích của Climate Central với 36 đô thị tại Nhật Bản có dân số từ nửa triệu trở lên cho thấy người dân mất 34 đến 50 giờ ngủ mỗi năm từ 2020 đến 2025, trong đó 9–14% là do biến đổi khí hậu. Nghiên cứu của giáo sư Tomohiko Ihara (Đại học Tokyo) khảo sát 1.284 người tại Nagoya cho thấy sức khỏe người dân bắt đầu suy giảm khi nhiệt độ ngoài trời ban đêm vượt 24,8°C và 40% gặp vấn đề giấc ngủ với nhiệt độ trên 30°C.
Ihara còn sử dụng chỉ số DALY đo lường tổn thất sức khỏe cộng đồng từ mất ngủ do nóng bức, cho thấy ảnh hưởng tương đương với số ca tử vong và nhập viện liên quan đến say nắng. Ông khẳng định dù không gây chết người trực tiếp, mất ngủ do nhiệt sẽ tạo áp lực xã hội lớn.
Giải pháp làm mát và hạn chế biến đổi khí hậu
Giữ phòng mát mẻ với điều hòa suốt đêm là giải pháp tạm thời cần thiết để tránh nóng. Tuy nhiên, nhiệt độ điều hòa phù hợp phụ thuộc vào từng người, không có mức chuẩn chung. Theo khảo sát năm 2025, 92,5% hộ gia đình Nhật Bản có điều hòa nhưng chỉ 56,4% sử dụng xuyên đêm do lo ngại hóa đơn tiền điện.
Khó khăn về chi phí điện làm nhiều người Nhật cố gắng chịu nóng vào ban đêm, trong khi các quốc gia khác còn khó khăn hơn nhiều về tiếp cận điện năng để sử dụng điều hòa, như ước tính ở Ấn Độ chỉ đủ dùng 44 phút mỗi ngày, tại Zimbabwe 25 phút và Rwanda 3 phút. Các sản phẩm làm mát không điều hòa như chăn gối và quần áo đặc biệt chỉ giảm nhiệt khoảng 1 độ.
Về lâu dài, giảm khí thải carbon là cách duy nhất để ngăn chặn tăng nhiệt toàn cầu và giảm thiếu ngủ do nóng. Cùng đó, các giải pháp giảm hiện tượng đảo nhiệt đô thị như chuyển sang xe điện hay hệ thống bơm nhiệt thay thế sẽ góp phần làm mát môi trường đô thị. Những biện pháp này cần được chú trọng để duy trì nhiệt độ ban đêm phù hợp, bởi việc giảm nhiệt ban ngày bằng che chắn ánh sáng là chưa đủ khi trời tối.
Theo Climate Central và các chuyên gia Nhật Bản, giải pháp đa chiều, bền vững là cần thiết để bảo vệ giấc ngủ và sức khỏe con người trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Nhiệt độ ban đêm trên 25°C làm tăng 3,5% người bị thiếu ngủ trên toàn cầu.
- Trung bình mỗi người mất gần 56 giờ ngủ mỗi năm do nhiệt độ cao, 10% trong số đó do biến đổi khí hậu.
- Người dân các thành phố lớn Nhật Bản mất 34-50 giờ ngủ mỗi năm vì nhiệt độ tăng, trong đó 9-14% do biến đổi khí hậu.
- Mất ngủ do nóng bức có thể gây ra bệnh tiểu đường, huyết áp cao và các bệnh tim mạch nghiêm trọng.
- Chuyển đổi sang xe điện và các giải pháp giảm đảo nhiệt đô thị giúp hạ nhiệt độ ban đêm, giảm ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







