Cách bản đồ vệ tinh giúp ngư dân Ấn Độ tăng sản lượng đánh bắt

Trung tâm Thông tin Đại dương Quốc gia Ấn Độ (INCOIS) tại Hyderabad, thuộc Bộ Khoa học Trái Đất, là đơn vị phát triển dịch vụ tư vấn Vùng câu cá tiềm năng (PFZ). Trong hai thập kỷ qua, hệ thống dự báo dựa trên dữ liệu vệ tinh này đã giúp gần 1,4 triệu ngư dân giảm thời gian tìm kiếm, tiêu hao nhiên liệu và chi phí vận hành khi đánh bắt cá trên biển.

INCOIS dựa trên dữ liệu vệ tinh về nhiệt độ mặt biển và nồng độ chlorophyll, yếu tố chỉ số sản xuất sinh học của đại dương, để xác định những vùng biển có khả năng tập trung cá cao. Ban đầu, các cảnh báo được phát hành hai lần một tuần trong mùa ngoài gió mùa, nay được cập nhật hàng ngày qua ứng dụng điện thoại, thiết bị truyền thông vệ tinh, đài phát thanh, bảng hiển thị tại cảng, trang web và các kênh Telegram theo từng bang bằng nhiều ngôn ngữ địa phương.

Kết quả kinh tế từ việc áp dụng hệ thống này rất đáng kể. Theo đánh giá do giám đốc INCOIS T.M. Balakrishnan Nair dẫn đầu, việc dựa vào tư vấn PFZ mang lại lợi ích ròng hàng năm trị giá hàng tỷ đô la. Một nghiên cứu cho thấy ngư dân có thể thu thêm trung bình 18.000 rupee mỗi chuyến đánh bắt, dù các nhà khoa học lưu ý con số này có thể có một số độ không chắc chắn.

Phần lớn lợi ích đến từ việc giảm thời gian tìm kiếm cá. Các cảnh báo PFZ giúp giảm 60-70% thời gian tìm kiếm với các đàn cá nhỏ và 30-40% với nhiều loài cá có giá trị thương mại, giúp các chuyến đi biển vốn mất từ 3-5 ngày nay có thể hoàn thành trong 1-2 ngày.

Thí nghiệm thực địa dọc bờ biển Ấn Độ cho thấy chỉ số CPUE (Lượng cá đánh được trên đơn vị công sức) cao hơn rõ rệt trong vùng PFZ so với bên ngoài. Các tàu đánh cá sử dụng rê lớn (purse seiners) đạt trung bình 3.260,5 kg mỗi lần kéo lưới trong vùng PFZ, gấp đôi so với 1.616,2 kg ngoài vùng này. Kết quả tương tự cũng được ghi nhận với rê vòng, lưới đáy, lưới rê nước giữa và rê dài, qua các thí nghiệm tại Odisha, Andhra Pradesh và các vùng biển khác, khẳng định hiệu quả của hệ thống.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, hệ thống còn giúp bảo vệ môi trường. Nhờ giúp ngư dân nhanh chóng đến vùng cá tiềm năng, tư vấn PFZ giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ - một chi phí lớn trong đánh bắt hải sản.

Một nghiên cứu ở Kerala ghi nhận tiết kiệm nhiên liệu từ 21,5 đến 1.293,5 lít cho mỗi tấn cá, giảm phát thải carbon từ 0,06 đến 3,45 tấn.

Mô phỏng chỉ ra rằng hiệu quả có thể tăng nhiều nếu 75% đội tàu áp dụng kiến nghị này, trong đó tàu rà đáy tiêu thụ nhiều nhiên liệu sẽ giảm phát thải lớn nhất, còn rê vòng và lưới rê sẽ tăng hiệu quả nhất.

Hệ thống cũng có các biện pháp bảo vệ hệ sinh thái biển khi ngừng phát cảnh báo trong các thời gian cấm đánh bắt theo quy định, không phát cho các khu bảo tồn biển, khu vực làm tổ của rùa và các khu vực nhạy cảm khác về mặt sinh thái.

Ý tưởng này được mở rộng sang các dự báo cụ thể theo loài. Ví dụ, Dự báo Cá Ngừ Vây Vàng kết hợp dữ liệu vệ tinh và thẻ gắn cá để hỗ trợ ngư dân sử dụng rê dài nhắm vào cá ngừ chính xác hơn. Tư vấn đánh bắt cá Hilsa tại vịnh Bengal phía Bắc (HiFA) sử dụng thông tin mặn độ, dòng hải lưu và mô hình học máy để hướng dẫn ngư dân đến khu vực sau sinh sản của cá Hilsa, đồng thời tránh các vùng sinh sản, mùa đẻ trứng và khu vực ven bờ rộng 5-10 km.

Tính bền vững được xây dựng ngay trong thiết kế tư vấn cho loài cá di cư này, vốn trú ngụ cả nước ngọt và biển để sinh sản.

Công nghệ cũng cải thiện cách thông tin được truyền đến ngư dân. Thiết bị GEMINI (GAGAN Enabled Mariner’s Instrument for Navigation and Information) cùng ứng dụng SAMUDRA trên nền tảng Android cung cấp thông tin đại dương gần như thời gian thực khi ngư dân còn trên biển.

Ứng dụng FISH (Fishery Information Source Hub) còn cho phép người dùng chia sẻ dữ liệu đánh bắt, phát hiện đa dạng sinh học và quan sát tại địa phương trực tiếp đến các nhà khoa học, kết hợp kiến thức truyền thống với khoa học đại dương hiện đại, nâng cao độ chính xác và tính phù hợp của các cảnh báo trong tương lai, theo ông Nair.

Dù mang lại nhiều lợi ích, các nhà khoa học cũng cảnh báo các đánh giá hiện tại chỉ phản ánh một phần tác động, nhiều người dùng ngoài phạm vi đánh giá chính thức, đồng thời cần nghiên cứu thêm tác động sinh thái khi áp dụng rộng rãi hơn. Thách thức trong tương lai là làm sao cân đối giữa nâng cao hiệu quả đánh bắt và bảo vệ dài hạn nguồn lợi thủy sản cùng hệ sinh thái biển.

Nghiên cứu còn có sự tham gia của các nhà khoa học Dhanya M. Lal, Bhagyashree Dash, Sanjiba Baliarsingh, Alakes Samanta, N. Swetha, Sudheer Joseph cùng M. Nagaraja Kumar thuộc INCOIS.