Từ cam kết khí hậu đến dòng tiền đầu tư
Tại COP31 ở Antalya, Keiju Mitsuhashi nhận định quá trình giảm phát thải công nghiệp chỉ có thể tăng tốc khi nguồn vốn và năng lực kỹ thuật được huy động đồng thời. ADB tham gia TIDIP bên cạnh Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu (EBRD) và nhóm Ngân hàng Thế giới. Đây không phải khoản tín dụng đơn lẻ cho một nhà máy, mà là cơ chế giúp nhiều chủ thể phối hợp chuẩn bị, đánh giá và tài trợ dự án.
Trong sự kiện ký kết ngày 12/11, Chủ tịch ADB Masato Kanda nêu kế hoạch kết hợp phần 50 triệu USD vốn ưu đãi do ngân hàng quản lý để huy động tối đa khoảng 500 triệu USD từ nguồn vốn ADB và tư nhân. Con số này thể hiện tiềm năng huy động được công bố, không đồng nghĩa toàn bộ tiền đã đến doanh nghiệp.
Bốn ngành khó giảm phát thải và năm hướng hành động
Thép, nhôm, xi măng và phân bón là nền tảng xuất khẩu, xây dựng và sản xuất của Türkiye nhưng cũng sử dụng nhiều năng lượng. Một dây chuyền công nghiệp có vòng đời kéo dài hàng chục năm; thay thiết bị quá muộn có thể khóa chặt lượng phát thải trong tương lai.
Vì thế chi phí chuyển đổi cần được tính cùng hiệu quả dài hạn, chứ không chỉ giá đầu tư ban đầu.
TIDIP xác định các hướng ưu tiên gồm hydro xanh; thu giữ, sử dụng và lưu trữ carbon; hiệu quả năng lượng và kinh tế tuần hoàn; điện tái tạo cho công nghiệp; cùng các công nghệ khí hậu mới nổi. Mỗi giải pháp cần được lựa chọn theo đặc điểm của từng cơ sở, điều kiện cung ứng điện và khả năng tiếp cận thị trường.
Vì sao điện sạch và hệ thống ngân hàng đều quan trọng
Khi nhà máy chuyển sang điện hóa, nhu cầu điện ổn định có thể tăng ngay cả khi lượng nhiên liệu hóa thạch giảm. Bởi vậy đầu tư lưới điện, nguồn điện gió và mặt trời phải đi trước hoặc song hành với đổi mới sản xuất. Chuyển đổi sẽ gặp khó nếu doanh nghiệp mua thiết bị sạch nhưng không thể ký hợp đồng điện phù hợp.
Mitsuhashi cho biết ADB hợp tác với các ngân hàng thương mại và ngân hàng nhà nước tại Türkiye để dòng vốn tiếp cận doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vai trò của các định chế này bao gồm thẩm định khả năng trả nợ, hỗ trợ thiết kế dự án và chia sẻ rủi ro. Những nhà cung ứng nhỏ trong chuỗi sản xuất cũng cần được hỗ trợ, nếu không lợi ích xanh chỉ tập trung ở các tập đoàn lớn.
Một phép thử của hợp tác khí hậu quốc tế
Nền tảng TIDIP khởi nguồn từ tuyên bố chung tháng 11/2024 giữa Bộ Công nghiệp và Công nghệ Türkiye với EBRD, IBRD và IFC; đến COP31, mạng lưới đối tác tiếp tục mở rộng. Tại hội nghị, giới chức Türkiye thông báo Quỹ Công nghệ sạch đã phê duyệt 250 triệu USD tài trợ ưu đãi cho khuôn khổ này. Các cam kết thuộc những định chế khác nhau, vì vậy không nên cộng chúng như thể đều là khoản vay ADB.
Đầu tư xanh là lựa chọn kinh tế chứ không chỉ một lời hứa môi trường: giảm chi phí năng lượng, cải thiện năng lực cạnh tranh và chuẩn bị cho tiêu chuẩn carbon ở thị trường xuất khẩu. Nhưng hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng phát thải thực sự giảm, nhà máy được nâng cấp, việc làm được bảo vệ và khả năng trả nợ bền vững — không phải bằng quy mô các thông cáo đầu tư.














