Cuộc gặp tại Điện Kremlin
Theo văn phòng tổng thống Nga, ông Putin đã gặp ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, tại Điện Kremlin hôm thứ Năm. Hình ảnh do Điện Kremlin công bố cho thấy phái đoàn Nga có trợ lý chính sách đối ngoại Yuri Ushakov và người đứng đầu cơ quan tình báo quân đội Igor Kostyukov.
Theo truyền hình nhà nước Iran, ông Rezaei đã chuyển tới ông Putin một thông điệp từ Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, song nội dung thông điệp không được tiết lộ. Cả Moscow lẫn Tehran đều chưa công bố chi tiết về những vấn đề được thảo luận.
Mohsen Rezaei là ai?
Ông Rezaei, 71 tuổi, được bổ nhiệm làm Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, cơ quan điều phối chính sách an ninh và đối ngoại của Iran, vào tháng Tám năm nay. Sự nghiệp của ông trải dài qua nhiều vị trí then chốt:
- Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) từ năm 1981 đến 1997, bao gồm phần lớn thời gian cuộc chiến Iran – Iraq.
- Thư ký lâu năm của Hội đồng Phân định Lợi ích Quốc gia (Expediency Council).
- Phó Tổng thống phụ trách kinh tế dưới thời cố Tổng thống Ebrahim Raisi.
Ông thay thế ông Mohammad Bagher Zolghadr, người từ chức sau hơn bốn tháng tại vị; ông Zolghadr nhận chức hồi tháng Ba, một tuần sau khi ông Ali Larijani thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Ông Rezaei cũng được Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei bổ nhiệm làm đại diện của mình tại hội đồng và được xem là một đồng minh thân cận. Khi ký quyết định bổ nhiệm, Tổng thống Masoud Pezeshkian đã giao cho ông nhiệm vụ rõ ràng.
Ông sẽ làm việc tận tụy để theo dõi và ưu tiên các vấn đề và rủi ro an ninh quốc gia, đặc biệt là các mối đe dọa mới nổi và công nghệ.
Tín hiệu từ thành phần phái đoàn Nga
Việc ông Kostyukov, người đứng đầu cơ quan tình báo quân đội Nga, có mặt cùng ông Ushakov, cố vấn đối ngoại lâu năm của ông Putin, gợi ý rằng cuộc trao đổi không chỉ dừng ở ngoại giao thông thường mà còn liên quan đến các vấn đề an ninh và quân sự.
Cuộc gặp diễn ra khi Điện Kremlin đang bận rộn với nhiều hồ sơ: đặc phái viên Kirill Dmitriev có mặt tại Washington, vòng đàm phán ba bên về Ukraine tại Abu Dhabi dự kiến diễn ra ngày 10–11/11, và khả năng một cuộc gặp giữa ông Putin, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị APEC ở Thâm Quyến. Với Moscow, việc duy trì kênh liên lạc với Tehran là một phần trong cán cân ngoại giao phức tạp ấy.
Đối tác chiến lược nhưng không phải đồng minh
Nga và Iran đã ký Hiệp ước Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1/2025, mở rộng hợp tác về kinh tế, năng lượng và an ninh, nhưng văn kiện này không bao gồm điều khoản phòng thủ chung. Điều đó khiến mức độ hỗ trợ mà Moscow có thể dành cho Tehran trong thời chiến luôn là một câu hỏi bỏ ngỏ.
Đối với Iran, đang chịu sức ép quân sự và kinh tế nặng nề, trong đó có việc thương mại đường biển bị phong tỏa, quan hệ với Nga và Trung Quốc là chỗ dựa quan trọng. Với Nga, Iran vừa là đối tác về năng lượng và hành lang vận tải, vừa là một quân bài trong quan hệ với Washington. Thông điệp mà ông Rezaei mang tới, dù chưa được công bố, cho thấy hai bên vẫn coi trọng kênh liên lạc ở cấp cao nhất.
