Từ biểu tượng chiến thắng đến gánh nặng bầu cử
Sau chiến thắng năm 2024 của Donald Trump, nhiều lãnh đạo theo đường lối dân tộc chủ nghĩa tại châu Âu tìm thấy động lực mới. Họ nhấn mạnh những điểm chung về nhập cư, bản sắc quốc gia và thái độ hoài nghi giới tinh hoa chính trị. Một số nhân vật đến Washington, trong khi Elon Musk công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với một số đảng cánh hữu châu Âu. Tuy nhiên, kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ lần này đã đảo chiều sức hấp dẫn ấy.
Theo AP và Reuters, Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ trong bối cảnh người dân bất bình về giá cả và cuộc chiến Iran. Đây không phải bằng chứng rằng mọi cử tri đều phản đối một chính sách duy nhất. Nhưng với các đảng châu Âu chuẩn bị bước vào những cuộc cạnh tranh quan trọng, thất bại của một đồng minh lớn là lời cảnh báo về rủi ro của việc đặt quá nhiều vốn chính trị vào một cá nhân ở nước ngoài.
Iran và chi phí sinh hoạt trở thành lời giải thích chung
Tại Pháp, Jordan Bardella, lãnh đạo National Rally, cho rằng nhiệm kỳ thứ hai của Trump ít thiên về chủ nghĩa biệt lập hơn trước và chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran đã gây hậu quả kinh tế nghiêm trọng trên toàn cầu. Ông tránh gọi đích danh Trump khi nói về trách nhiệm.
Ở Đức, Alice Weidel, đồng lãnh đạo Alternative for Germany (AfD), gay gắt hơn khi cho rằng cam kết không can thiệp quân sự ở nước ngoài đã bị phá vỡ.
Tại Italy, Matteo Salvini, lãnh đạo League, quy kết kết quả Mỹ cho chiến tranh, căng thẳng quốc tế và sự leo thang chi phí sinh hoạt. Roberto Vannacci của Futuro Nazionale chỉ trích rõ hơn việc Washington không chấm dứt được xung đột Nga–Ukraine và mở chiến dịch chống Iran. Lập luận kinh tế của họ có cơ sở chính trị: biến động năng lượng tác động trực tiếp đến vận tải, sản xuất và ngân sách hộ gia đình, bất kể đảng cầm quyền theo khuynh hướng nào.
“Cam kết tranh cử bị phá vỡ giờ đã quay lại ám ảnh Đảng Cộng hòa.” — Alice Weidel
Những khoảng cách không giống nhau ở từng quốc gia
Tại Tây Ban Nha, Santiago Abascal, lãnh đạo Vox, chọn cách nhấn mạnh ưu tiên trong nước thay vì bình luận sâu về kết quả tại Mỹ. Ở Romania, Dan Dungaciu thuộc Alliance for Uniting Romanians lại cảnh báo không nên tuyên bố sớm rằng ảnh hưởng của Trump đã chấm dứt. Theo ông, việc Quốc hội chuyển sang tay phe đối lập làm tăng sự giám sát quyền hành pháp nhưng không khiến tổng thống tự động mất quyền lực.
Ở Anh, Rupert Lowe của Restore Britain gọi quyết định tấn công Iran là một sai lầm tai hại, song trong bài đăng được Reuters dẫn lại ông không nêu tên người đưa ra quyết định. Các phản ứng khác nhau cho thấy không tồn tại một mệnh lệnh chung trong phe cực hữu châu Âu. Mỗi đảng đang tìm thế cân bằng giữa cử tri nội địa, quan hệ với phong trào MAGA và nhu cầu duy trì hình ảnh độc lập.
Phép thử đối với liên minh chính trị xuyên Đại Tây Dương
Mujtaba Rahman, chuyên gia của Eurasia Group, nhận định sự gần gũi với Trump có thể chuyển từ tài sản thành gánh nặng bầu cử, nhất là khi giá cả tăng cao. Theo phân tích này, các chính trị gia châu Âu muốn tiếp nhận năng lượng vận động của phong trào Trump nhưng không muốn bị quy trách nhiệm cho những biến động kinh tế và ngoại giao tại Mỹ.
Rủi ro cũng tồn tại theo chiều ngược lại. Nếu các đồng minh châu Âu công khai xa cách, Nhà Trắng và những người ủng hộ Trump có thể giảm hậu thuẫn chính trị. Trong khi đó, chiến thắng của phe Dân chủ Mỹ không bảo đảm đảng cánh hữu châu Âu sẽ thất bại tại quê nhà; kết quả còn phụ thuộc tăng trưởng, việc làm, nhập cư và khả năng xây dựng liên minh. Vấn đề cốt lõi là liệu các đảng có thể chứng minh chương trình hành động riêng, thay vì chỉ dựa vào uy tín nhập khẩu từ Washington.
“Sự không được lòng dân ngày càng tăng của ông ấy có nguy cơ biến một lợi thế chính trị thành gánh nặng bầu cử.” — Mujtaba Rahman
