Bước chuyển quan trọng trong cải cách quyền lực viện kiểm sát

Đảng Dân chủ Hàn Quốc vừa công bố kế hoạch thông qua sửa đổi Bộ luật Tố tụng Hình sự nhằm loại bỏ hoàn toàn quyền điều tra của viện kiểm sát, với sự ủng hộ tuyệt đối trong nội bộ đảng. Hiện nay, viện kiểm sát chỉ được phép tiến hành điều tra khi cho rằng cơ quan cảnh sát chưa tiến hành đầy đủ. Sửa đổi sẽ loại bỏ điều kiện này, nghĩa là viện kiểm sát không còn bất kỳ quyền điều tra nào. Mặc dù bị đối lập và một số nhóm nạn nhân tội phạm phản đối kịch liệt, đảng cầm quyền nhấn mạnh đây là bước cấp thiết để hoàn thiện cải cách.

Phát ngôn viên đảng Dân chủ, đại biểu Lee Ju-hee, mô tả đây là "điểm cuối cùng để hoàn thành cải cách viện kiểm sát", đồng thời thể hiện quyết tâm giải quyết "những vấn đề vi phạm quyền lực chính trị trong viện kiểm sát" - điều mà phe cấp tiến cho rằng đã bị biến thành vũ khí nhằm phục vụ lợi ích chính trị.

Ảnh hưởng lâu dài từ di sản của cố Tổng thống Roh Moo-hyun

Cuộc cải cách quyền lực viện kiểm sát có nguồn gốc sâu xa từ cuộc vận động của cố Tổng thống Roh Moo-hyun, một biểu tượng của phe tự do và tiến bộ trong chính trường Hàn Quốc. Ông là tổng thống đầu tiên thúc đẩy cải cách hệ thống tư pháp nhằm phù hợp với nguyên tắc dân chủ, từng cố gắng thành lập cơ quan độc lập điều tra tham nhũng các quan chức cấp cao vào năm 2004 nhưng không thành công.

Năm 2009, một năm sau khi kết thúc nhiệm kỳ, Roh Moo-hyun qua đời do tự tử trong bối cảnh bị điều tra liên quan cáo buộc tham nhũng. Những người ủng hộ ông cho rằng cuộc điều tra có động cơ chính trị, điều gây đau đớn lớn và để lại di sản thúc đẩy cải cách nhằm tránh sự lặp lại các vụ việc tương tự trong tương lai.

Sự ganh ghét và áp lực đối với viện kiểm sát

Di sản của Roh Moo-hyun được tiếp tục bởi người bạn thân và luật sư bào chữa cho ông, cựu Tổng thống Moon Jae-in, khi ông lên nắm quyền năm 2017. Trong nhiệm kỳ của Moon, quyền lực điều tra của viện kiểm sát bị thu hẹp đáng kể khi chuyển sang cho cảnh sát.

Advertisement300 × 250

Các cơ quan mới như Văn phòng Điều tra Quốc gia và Văn phòng Điều tra Tham nhũng Cấp cao được thành lập để đảm bảo tính độc lập và hiệu quả của công tác điều tra.

Tuy nhiên, hướng cải cách này cũng khiến phe bảo thủ và một số công tố viên phản ứng quyết liệt. Các vụ điều tra liên quan tới các nhân vật cấp tiến hàng đầu như cựu Bộ trưởng Tư pháp Cho Kuk, người đỡ đầu cho các cải cách dưới thời Moon, đã bị truy tố với cáo buộc làm giả giấy tờ. Cựu Tổng thống Moon cũng bị cáo buộc nhận hối lộ 200 triệu won thông qua người thân gần gũi.

Cuộc đối đầu chính trị sâu sắc và phân cực

Hiện tại, đảng Dân chủ sở hữu đa số áp đảo tại Quốc hội và Tổng thống Lee Jae Myung ủng hộ mạnh mẽ cải cách, bối cảnh chính trị thuận lợi để thực hiện các thay đổi lớn. Lee từng đối mặt với nhiều cáo buộc hình sự thời chính quyền tiền nhiệm bảo thủ Yoon Suk Yeol, song các vụ án được đình chỉ sau khi ông nhậm chức.

Việc nhiều thành viên đảng Dân chủ từng là luật sư bào chữa cho Lee càng thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa cải cách và lợi ích chính trị cá nhân, trong đó đại biểu Lee Ju-hee và Kim Han-kyu là những người công khai đứng đầu việc này.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định cải cách viện kiểm sát có thể làm gia tăng sự phân cực chính trị do các phe phái tranh cãi về lợi ích và tổn thất riêng. Nhân tố các vụ truy tố qua lại giữa cựu tổng thống và lãnh đạo các phe cùng những cáo buộc chính trị kéo dài làm gia tăng thái độ nghi ngờ của công chúng.

Chuyên gia Benjamin Engel từ Đại học Dankook đánh giá cuộc cải cách là một phần của cách phản ứng lâu dài đối với quyền lực bất công trong viện kiểm sát và là nỗ lực giảm thiểu sự chia rẽ nếu thành công, dù trước mắt sẽ gây ra phản ứng trái chiều trong xã hội.

Giáo sư Bernard Rowan từ Đại học Chicago lưu ý, sự nghi ngờ về động cơ chính trị hay sự thù hận đều có thể xảy ra trong chính trị, nhưng điều đó không làm giảm đi tính chính đáng của việc giới hạn quyền lực và đảm bảo công lý.

Sự phản ứng của xã hội và tương lai của cải cách

Bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ phe bảo thủ và báo chí đối lập, đảng Dân chủ Hàn Quốc kiên quyết tiến hành sửa đổi Bộ luật Tố tụng theo phương án đã đề xuất. Việc loại bỏ quyền điều tra của viện kiểm sát được coi là bước cuối cùng để khởi động lại hệ thống tư pháp hướng tới minh bạch và công bằng. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia, cải cách này sẽ cần thời gian và sự đồng thuận xã hội để thực sự góp phần giảm phân cực và tăng cường hệ thống pháp luật minh bạch không bị chi phối bởi vụ lợi chính trị.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Đảng Dân chủ Hàn Quốc đang trong giai đoạn cuối cùng của cải cách quyền điều tra của viện kiểm sát.
  • Di sản của cố Tổng thống Roh Moo-hyun là động lực chính thúc đẩy cải cách viện kiểm sát suốt hơn hai thập kỷ.
  • Các vụ truy tố các nhân vật cấp tiến hàng đầu được cho là có động cơ chính trị, làm dấy lên tranh cãi về cải cách.
  • Cải cách viện kiểm sát gây ra sự phân cực sâu sắc trong xã hội Hàn Quốc.
  • Nếu thành công, cải cách có thể giúp giảm phân cực và làm minh bạch hệ thống tư pháp.

Đăng ký bản tin QMVN