Nỗi lo lạm phát bám rễ sâu và sự chuyển dịch dự báo toàn cầu
Kết quả khảo sát mới nhất của Reuters đối với giới chuyên gia kinh tế toàn cầu đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về một chu kỳ tăng giá mới phức tạp hơn nhiều so với dự tính. Các nhà kinh tế không còn xem áp lực giá cả là hiện tượng tạm thời mà lo ngại nó đang ăn sâu vào kỳ vọng tiền lương và dịch vụ.
Tình hình Trung Đông càng kéo dài và leo thang, rổ áp lực giá cả càng tích tụ rộng lớn thì khả năng lạm phát không chỉ cao hơn mà còn dai dẳng hơn càng lớn.
Bà Janet Henry, chuyên gia kinh tế trưởng toàn cầu tại tập đoàn ngân hàng HSBC, chỉ ra rằng rủi ro lạm phát đang quay trở lại với mức độ lan tỏa đáng lo ngại. Trong số 50 nền kinh tế được theo dõi, có tới 31 quốc gia bị nâng dự báo lạm phát cho năm 2027, trong đó 15/21 nền kinh tế phát triển vốn quen thuộc với môi trường giá cả ổn định cũng không thoát khỏi xu hướng này:
Những chỉ báo định lượng phản ánh sự bám rễ của áp lực giá cả bao gồm:
Dự báo lạm phát năm 2027 của Anh và khu vực đồng Euro bị điều chỉnh tăng lũy kế lần lượt 0,7 và 0,5 điểm phần trăm qua ba quý.
Các nền kinh tế mới nổi lớn như Ấn Độ và Brazil cũng ghi nhận mức tăng dự báo từ 0,4 đến 0,5 điểm phần trăm.
Thị trường trái phiếu toàn cầu chứng kiến làn sóng bán tháo dữ dội, đẩy lợi suất lên cao và thắt chặt các điều kiện tín dụng.
Diễn biến này cho thấy áp lực chi phí sinh hoạt đang vượt khỏi tầm kiểm soát thông thường, đặt các hộ gia đình trước những thách thức tài chính kéo dài.
Cú sốc kép từ chiến sự Trung Đông và làn sóng đầu tư công nghệ
Một nghịch lý nổi bật của bức tranh kinh tế hiện nay là sự kết hợp chưa từng có giữa cú sốc nguồn cung năng lượng và cú hích tổng cầu từ cuộc cách mạng công nghệ số. Giá dầu thô giao dịch liên tục trên ngưỡng 100 USD/thùng và chạm đỉnh sáu tháng trên 117 USD/thùng sau tám tháng bùng nổ chiến sự với Iran.
Bức tranh lạm phát trở nên phức tạp hơn khi các dấu hiệu truyền dẫn từ giá năng lượng sang các thước đo cốt lõi bắt đầu xuất hiện rõ rệt.
Ông Seth Carpenter, chuyên gia kinh tế trưởng toàn cầu tại ngân hàng Morgan Stanley, nhận định rằng sự bền bỉ của các nền kinh tế được hỗ trợ đắc lực bởi chu kỳ đầu tư AI khổng lồ vượt 1.000 tỷ USD.
Động lực này giúp nâng mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay lên 3,0% và năm tới lên 3,2%:
Tác động đan xen giữa hai dòng chảy kinh tế đối nghịch bao gồm:
Chi tiêu vốn khổng lồ cho hạ tầng bán dẫn và trung tâm dữ liệu giúp kinh tế Mỹ duy trì đà tăng trưởng ổn định trên 2%.
Chi phí năng lượng tăng hơn 60% kể từ đầu cuộc xung đột đã lan tỏa trực tiếp vào chi phí vận tải, bao bì và phân phối.
Đà tăng giá hàng hóa thiết yếu bắt đầu thẩm thấu sâu vào lĩnh vực dịch vụ và các hợp đồng thương mại dài hạn.
Sự kiên cường của tăng trưởng kinh tế, thay vì là niềm vui trọn vẹn, lại vô tình dựng nên bức tường cản trở các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ.
Sức ép chính trị tại các phòng bỏ phiếu và bài toán tiền tệ
Gánh nặng chi phí sinh hoạt leo thang đã lập tức chuyển hóa thành tâm điểm chi phối các chiến dịch tranh cử chính trị khốc liệt trên khắp thế giới. Cử tri đang thể hiện thái độ bức xúc cao độ trước sự suy giảm sức mua của đồng tiền.
Lạm phát và chi phí sinh hoạt không còn là bài toán kỹ thuật mà đã trở thành nhân tố quyết định số phận của các nhà lãnh đạo.
Các cuộc thăm dò dư luận trước thềm bầu cử giữa kỳ tại Mỹ cho thấy cử tri đặt mối quan tâm hàng đầu vào giá thực phẩm và năng lượng. Tương tự, chiến thắng của Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva tại Brazil cũng được định hình từ các cam kết an sinh xã hội bảo vệ tầng lớp lao động:
Những thách thức chính sách vĩ mô mà các nhà điều hành đang phải cân não gồm:
Nguy cơ các ngân hàng trung ương phải tái khởi động lộ trình tăng lãi suất nếu lạm phát cốt lõi lan rộng.
Áp lực trợ cấp năng lượng và lương thực đè nặng lên thâm hụt ngân sách của các chính phủ đương nhiệm.
Sự phân hóa sâu sắc giữa tầng lớp thụ hưởng từ thị trường tài sản công nghệ và đại đa số người lao động chịu cảnh thắt lưng buộc bụng.
Trong kỷ nguyên mới, bài toán kiềm chế lạm phát không chỉ quyết định sự ổn định của thị trường tài chính mà còn là phép thử sinh tồn đối với sự đồng thuận xã hội.
