Thủ tướng Nhật Bản đối mặt rủi ro kinh tế lớn khi triển khai kế hoạch chi tiêu khổng lồ

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cùng chính phủ liên minh của bà vừa công bố kế hoạch đầu tư đặc biệt lớn với tổng ngân sách lên tới 370 nghìn tỷ yên (tương đương 1,7 nghìn tỷ bảng Anh) nhằm phát triển 17 ngành công nghiệp trọng điểm trong vòng 19 năm tới, đến năm 2040. Mục tiêu của chương trình là nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế, giữ vị thế của Nhật trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời giảm dần sự phụ thuộc ngày càng lớn vào thương mại với Trung Quốc.

Tuy nhiên, quy mô chi tiêu vượt khung truyền thống khiến nhiều nghị sĩ trong đảng của bà Takaichi cũng cảm thấy lo ngại về tác động tiêu cực tiềm ẩn đối với nền kinh tế Nhật, đặc biệt khi các thị trường tài chính quốc tế tỏ ra bất ngờ và thận trọng trước những chính sách ngân sách được đánh giá là rộng rãi nhưng chưa rõ nguồn tiền chi trả.

Frustration của Thủ tướng Takaichi bắt nguồn từ những hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính năm 1991, khi bong bóng bất động sản Nhật Bản vỡ đổ, kéo theo sự sụp đổ của nhiều ngân hàng lớn ở Tokyo do nợ xấu chồng chất. Từ mức nợ công bằng khoảng 60% GDP vào những năm cuối 1980, tỷ lệ này đã tăng vọt lên 130% vào cuối những năm 1990. Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, kinh tế Nhật Bản stagnated và tỷ lệ nợ tiếp tục tăng, đạt ngưỡng 260% GDP vào năm 2020, trước khi được thắt chặt nhẹ và giảm xuống dưới 230% vào năm 2025.