Phẫu thuật thử nghiệm cải thiện chức năng cho bệnh nhân Alzheimer

Tại Hong Kong, một thử nghiệm lâm sàng về phương pháp phẫu thuật hỗ trợ bệnh Alzheimer đang được triển khai bởi các nhà nghiên cứu từ Đại học Trung Văn Hong Kong (CUHK). Phương pháp này nhằm loại bỏ sự tích tụ bất thường của hai loại protein gây hại trong não, từ đó giúp bệnh nhân có thể tự thực hiện các hoạt động sinh hoạt cơ bản như mặc quần áo và duy trì giao tiếp xã hội.

Phát triển và cấm sử dụng không kiểm soát

Phẫu thuật này ban đầu do một bác sĩ tại Hàng Châu, Trung Quốc đại lục phát triển từ năm 2018 và nhanh chóng trở nên phổ biến trên toàn quốc nhờ các video lan truyền cho thấy sự cải thiện rõ rệt ở bệnh nhân sau khi phẫu thuật. Tuy nhiên, lo ngại về an toàn và hiệu quả đã khiến Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc ra lệnh cấm sử dụng không kiểm soát từ tháng 7 năm 2025, đồng thời cam kết đánh giá lại khi có đủ bằng chứng khoa học.

Thử nghiệm lâm sàng tại Đại học Trung Văn Hong Kong

Nhóm nghiên cứu của CUHK đã nhận được sự chấp thuận vào năm ngoái và tuyển chọn được bốn bệnh nhân tham gia thử nghiệm. Một trong số đó là ông Ho, 72 tuổi, được chẩn đoán Alzheimer khoảng một thập kỷ trước với các biểu hiện suy giảm trí nhớ và trầm cảm.

Advertisement300 × 250

Sau ca phẫu thuật kéo dài 6-8 giờ vào tháng 9 không biến chứng, ông hồi phục đến mức vợ ông mô tả là “một con người hoàn toàn mới, rất nhạy bén”.

Bà Ho, người chăm sóc chính cho chồng, cho biết ông bắt đầu phản ứng với môi trường xung quanh, trò chuyện và thể hiện sở thích cá nhân. Video do nhóm nghiên cứu ghi lại cũng cho thấy ông có thể tự mặc áo khoác và cài cúc mà không cần hỗ trợ. Trước phẫu thuật, ông từng nhiều lần đi lạc nhưng hiện ông ý thức được sự hiện diện của vợ và giữ khoảng cách gần khi di chuyển.

Nguyên lý và tiềm năng của phương pháp

Bác sĩ Tor Chiu, giáo sư phẫu thuật danh dự tại CUHK, giải thích rằng bệnh Alzheimer xuất phát từ sự tích tụ protein tau và amyloid, gây hại đến tế bào não và làm suy giảm nhận thức. Phẫu thuật nối hệ bạch huyết với tĩnh mạch được cho là giúp thoát dịch và loại bỏ protein độc hại này, cải thiện tình trạng bệnh nhân.

Đây là kỹ thuật đơn giản đã được áp dụng hơn một thập kỷ để điều trị phù bạch huyết, nhưng sử dụng để hỗ trợ Alzheimer là một cách tiếp cận hoàn toàn mới. Theo Dr. Chiu, phẫu thuật không thể chữa khỏi hoàn toàn Alzheimer hay giúp bệnh nhân lấy lại trí tuệ như xưa, nhưng giúp cải thiện khả năng tự chăm sóc cá nhân, giảm áp lực cho người chăm sóc và góp phần giữ bệnh nhân sống hòa nhập trong cộng đồng.

Dự kiến và kế hoạch mở rộng

Nhóm nghiên cứu dự kiến tuyển ít nhất 10 bệnh nhân trong giai đoạn đầu để tiếp tục đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng thử nghiệm. Địa điểm khám và phẫu thuật tại Bệnh viện Prince of Wales ở Sha Tin, Hong Kong. Các bệnh nhân và người thân quan tâm có thể liên hệ qua số điện thoại 2635 2160 để được tư vấn và sàng lọc kỹ lưỡng bởi các chuyên gia thần kinh và gây mê.

Dr. Ting Wen-ching, trợ lý giáo sư phẫu thuật tại CUHK, nhấn mạnh rằng phẫu thuật là lựa chọn bổ sung cho bệnh nhân chứ không phải bắt buộc hay liệu pháp chính thống, hướng đến cải thiện chất lượng cuộc sống trong giới hạn hiện có của y học.

Phía nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục theo dõi và đánh giá các chỉ số thực tế như khả năng đi lại và tự ăn uống để nhận biết các cải thiện tinh vi mà các công cụ đánh giá hiện tại chưa thể ghi nhận đầy đủ.