Quản lý dự án phục hồi với nguồn tài chính khổng lồ

Calascio, một ngôi làng nhỏ ở Abruzzen với 119 cư dân, từng có khoảng 2.000 người sinh sống nhưng đã giảm dân số đáng kể. Để ngăn chặn tình trạng di cư tiếp tục, thị trưởng địa phương đã huy động 20 triệu euro từ Quỹ phục hồi của Liên minh châu Âu để đầu tư vào cải tạo hai nhà thờ, xây dựng trung tâm thể thao và khu cắm trại, tổ chức các lễ hội văn hóa, đồng thời phát triển dịch vụ khách sạn và đào tạo nghề cho cư dân địa phương. Trong khi nguồn vốn dồi dào với gần 168.000 euro trên mỗi cư dân không phải trở ngại, áp lực phải sử dụng kịp thời là vấn đề lớn.

Kế hoạch phục hồi châu Âu được thông qua năm 2021 nhằm giúp các quốc gia EU vượt qua ảnh hưởng của đại dịch và cải thiện cấu trúc kinh tế lâu dài. Tổng số tiền huy động khoảng 800 tỷ euro từ thị trường tài chính qua phát hành trái phiếu chung, trong đó Italia được nhận 194 tỷ euro, nhiều hơn 90% so với nước xếp thứ hai là Tây Ban Nha. Khoản tiền này bao gồm 122 tỷ euro dưới dạng các khoản vay ưu đãi trả dần từ 2028 đến 2058 và 72 tỷ euro là các khoản trợ cấp không hoàn lại.

Thách thức về tiến độ và quản lý

Thời hạn cuối cùng để giải ngân toàn bộ số tiền là cuối tháng 8, tạo nên một cuộc đua với thời gian trên khắp Italia và đặt ra nhiều lo ngại về năng lực quản lý vốn nổi tiếng yếu kém. Tuy nhiên, với nỗ lực chưa từng có, Italia đã hoàn thành nhiều dự án quan trọng như xây dựng tuyến đường sắt, lắp đặt mạng cáp quang, khánh thành ký túc xá sinh viên và nhà trẻ.

Advertisement300 × 250

Các công tác nâng cấp trang thiết bị công nghệ thông tin cho hệ thống hành chính công và tuyển dụng nhân sự pháp lý cũng được tiến hành, bên cạnh việc phục hồi các di tích lịch sử.

Do mục tiêu ban đầu quá cao, chính phủ đã nhiều lần điều chỉnh kế hoạch và ưu tiên. EU chỉ giải ngân từng phần và yêu cầu Italia thực thi các cải cách cơ cấu kèm theo. Dù có quan điểm trái chiều về giá trị các cải cách, phương pháp giải ngân gián tiếp được đánh giá cao hơn so với việc chi trả một lần nhưng vẫn còn thiếu sự minh bạch và giám sát chặt chẽ, nhất là khi chính quyền Meloni hạn chế quyền lực của kiểm toán nhà nước và thiếu công khai thông tin. Phía EU cũng không theo sát chặt chẽ nhằm đảm bảo tiến trình suôn sẻ và duy trì uy tín chương trình.

Kết quả và hiệu quả của các dự án

Đánh giá tổng thể lợi ích của kế hoạch phục hồi tại Italia khá phức tạp do phân bổ vốn trải rộng trên hàng trăm ngàn dự án khác nhau. Nhưng rõ ràng là kỳ vọng lớn ban đầu chưa hoàn toàn đạt được khi quốc gia này vẫn đối mặt với tăng trưởng thấp, năng suất kém và sự di cư của lao động trẻ đến nước ngoài.

Tuy vậy, các khoản đầu tư đã tạo ra tác động tích cực. Ví dụ, việc tạo thêm 150.000 chỗ trong các nhà trẻ hỗ trợ nâng cao tỷ lệ tham gia lao động của phụ nữ, cao hơn nếu không có kế hoạch. Mạng lưới cáp quang và 5G của Italia hiện vượt mức trung bình EU. Ngân sách nghiên cứu công cũng được tăng lên và số lượng xe buýt điện trên các tuyến đường cũng tăng đáng kể.

Tuy nhiên, một số ưu tiên không thực sự hợp lý. Hệ thống cấp nước với tỷ lệ thất thoát lên tới 40% không được đầu tư xứng đáng trong khi các doanh nghiệp lớn lại nhận phần lớn hỗ trợ, dẫn tới nghi ngờ về sự công bằng trong cạnh tranh. Dịch vụ việc làm hầu như không cải thiện. Ngay cả với các dự án được chọn lọc, tiến độ vẫn gặp không ít trễ nải do việc chạy đua giải ngân tiền và đánh giá kỹ lưỡng hiệu quả đầu tư chưa được thực hiện đầy đủ.

Kinh nghiệm từ Italia cho thấy nguồn tài chính lớn và việc sử dụng hiệu quả hiếm khi song hành. Trong trường hợp này, số lượng dự án nhiều và quy mô vốn lớn làm giảm tính hiệu quả chung. Ít tiền hơn nhưng sử dụng thận trọng hơn có thể mang lại kết quả bền vững hơn.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Italia nhận 194 tỷ euro từ Quỹ phục hồi châu Âu năm 2021, gồm vay ưu đãi và trợ cấp không hoàn lại.
  • Thời hạn giải ngân cuối tháng 8 đặt ra áp lực lớn cho quản lý vốn và tiến độ dự án tại Italia.
  • Italia đã hoàn thành nhiều dự án hạ tầng và công trình công cộng nhưng nhiều mục tiêu phải điều chỉnh giảm.
  • Một số dự án tạo hiệu quả tích cực như mở rộng mạng cáp quang, tăng chỗ nhà trẻ và phát triển phương tiện giao thông xanh.
  • Quản lý chưa tốt khiến nhiều dự án bị trễ, phân bổ vốn không hiệu quả và thiếu minh bạch trong giải ngân.

Đăng ký bản tin QMVN