Buổi sáng Chủ nhật đổi hướng cuộc đời
Sinh tại Đức, Galle theo gia đình tới North Dakota năm 1928 và gia nhập Hải quân Hoa Kỳ năm 1939. Khi cuộc tập kích ngày 7/12/1941 xảy ra, người lính quân giới 20 tuổi đang đợi rời USS Nevada để dự lễ nhà thờ. Những chiếc máy bay tiến đến đã biến một buổi sáng tưởng bình thường thành thời khắc lịch sử của cả nước Mỹ.
Ông xuống vị trí chiến đấu ở khoang máy, cách boong tàu hai tầng, và không thể quan sát toàn bộ trận đánh. USS Nevada trúng ngư lôi rồi bom, vẫn tìm cách di chuyển trước khi phải lao vào bãi cạn. Tài liệu của Hải quân Hoa Kỳ ghi nhận việc con tàu tự vận hành giữa cuộc tập kích là một diễn biến đáng chú ý. Chỉ khi trở lại boong trên, Galle mới nhìn thấy mức độ tàn phá tại quân cảng.
Bốn sinh mạng phía sau cánh cửa kín nước
Cuối tháng 11/1942, Galle phục vụ trên USS Northampton trong trận Tassafaronga gần Guadalcanal. Khi tàu tuần dương trúng ngư lôi Nhật Bản và bắt đầu chìm, theo lời kể của ông với Columbia Basin Herald, ông nhận lệnh đóng một cửa kín nước dù bốn thủy thủ vẫn còn phía bên kia.
Tuân lệnh ngay có thể bảo vệ một phần con tàu nhưng cũng đồng nghĩa khóa đường thoát của đồng đội.
Galle giữ cửa mở cho đến khi cả bốn người thoát ra, rồi mới đóng và khóa chặt. USS Northampton chìm; ông cùng những người sống sót lênh đênh trên bè cứu sinh hơn một ngày trước khi được cứu. Chi tiết ấy cho thấy lòng dũng cảm đôi khi không nằm ở một trận đánh lớn mà ở lựa chọn trong vài giây, khi an toàn, mệnh lệnh và tình người va chạm. Sau đó, ông còn phục vụ trên USS Mobile.
Khi ký ức chiến tranh chỉ còn vài nhân chứng
Galle qua đời cùng ngày với Freeman Johnson, người được ghi nhận là cựu binh Pearl Harbor cao tuổi nhất còn sống trước đó. Họ thuộc nhóm khoảng 87.000 quân nhân đóng trên Oahu ngày 7/12/1941. Sau khi Ira “Ike” Schab mất vào cuối năm 2025, số nhân chứng còn lại được biết đến chỉ khoảng một chục người, khiến công việc lưu giữ ký ức càng trở nên cấp thiết.
Trong thư chúc mừng sinh nhật thứ 104 của Galle năm 2025, Đô đốc James Kilby, khi đó quyền lãnh đạo tác chiến Hải quân Hoa Kỳ, biểu dương sự bình tĩnh, khiêm nhường và quyết đoán của ông. Những lời ấy cũng phản ánh sự chuyển giao của lịch sử: ký ức sống dần trở thành tư liệu, lời ghi âm và lễ tưởng niệm. Một chi tiết nhỏ như người thủy thủ chờ đi nhà thờ có thể giúp thế hệ sau hiểu chiến tranh gần gũi hơn nhiều con số thống kê.
Từ chiến trường đến lựa chọn hòa bình
Năm 2016, Galle trở lại Pearl Harbor dự lễ kỷ niệm 75 năm, tưởng nhớ 76 thủy thủ và lính thủy đánh bộ trên USS Nevada thiệt mạng do cuộc tập kích. Ông thừa nhận nỗi đau đã chứng kiến nhưng không muốn mang theo lòng căm ghét Nhật Bản suốt đời. Đối với ông, có thể phân biệt quyết định của giới lãnh đạo thời chiến với phẩm giá của những con người sống ở các thế hệ sau.
Sau chiến tranh, ông lập gia đình, mở doanh nghiệp điện lạnh tại North Dakota rồi làm kỹ sư dân sự cho Không quân Hoa Kỳ và Công binh Lục quân Hoa Kỳ. Ông nghỉ hưu trong thập niên 1980. Những năm tháng đời thường ấy quan trọng không kém chiến công: người từng sống sót qua hai thảm họa trên biển vẫn có thể dựng xây cuộc đời bằng lao động, cộng đồng và sự cảm thông.














