Bối cảnh cuộc bầu cử và sự tham gia của cử tri
Vào ngày Chủ nhật, quốc đảo São Tomé và Príncipe tổ chức bầu cử tổng thống trong bối cảnh chính trị đầy căng thẳng, một thách thức rõ nét với nền dân chủ vốn được đánh giá ổn định từ khi nước này giành độc lập từ Bồ Đào Nha năm 1975. Theo Ủy ban Bầu cử Quốc gia, khoảng 142.000 cử tri đã đăng ký tham gia bỏ phiếu, trong đó khoảng 15% số người này hiện đang sinh sống ở nước ngoài, phản ánh tính chất diaspora của cộng đồng công dân São Tomé và Príncipe.
Trước đây, quốc gia ven bờ Tây Phi này nổi tiếng với các cuộc bầu cử hòa bình và cạnh tranh. Tuy nhiên, cuộc bầu cử năm nay diễn ra giữa lúc có nhiều dấu hiệu rạn nứt chính trị và một cuộc khủng hoảng hiến pháp chưa được giải quyết dứt điểm.
Diễn biến chính trị và các ứng viên nổi bật
Tổng thống đương nhiệm Carlos Vila Nova quyết định ra tranh cử nhiệm kỳ thứ hai nhưng với tư cách ứng viên độc lập thay vì đại diện cho đảng cầm quyền Acção Democrática Independente (ADI), đảng mà ông từng thuộc khi trúng cử năm 2021. Mâu thuẫn giữa ông Vila Nova và ADI bắt đầu từ tháng 1 năm ngoái khi ông sa thải Thủ tướng Patrice Trovoada.
Người kế nhiệm Trovoada, cựu bộ trưởng tư pháp Ilza Amado Vaz, chỉ tại vị 3 ngày trước khi từ chức, để nhường chỗ cho thủ tướng hiện tại Américo Ramos.
Trong cuộc đua năm nay, Vila Nova cạnh tranh cùng bốn ứng viên khác, trong đó có Nito D’Abreu, lãnh đạo nghị viện ADI. Một ứng viên độc lập nổi bật khác là cựu thủ tướng Jorge Bom Jesus, dù muốn rút lui nhưng vì bỏ lỡ hạn chót nên vẫn giữ tên trong danh sách ứng viên. Đảng đối lập chủ lực Movement for the Liberation of São Tomé and Príncipe hiện gia nhập liên minh rộng lớn ủng hộ tổng thống đương nhiệm bất chấp trước đây là đối thủ lớn của ADI. Ngược lại, một nhánh ADI do thủ tướng Ramos dẫn đầu vẫn tiếp tục hậu thuẫn Nito D’Abreu.
Cuộc bầu cử sẽ tiến hành vòng hai nếu không có ứng viên nào đạt hơn 50% số phiếu bầu trong vòng đầu.
Vấn đề về tư cách ứng viên và những thách thức lớn
Một trường hợp gây chú ý là doanh nhân Domingos Monteiro, gọi là “Nino”, người từng làm chủ tịch Liên đoàn Bóng đá São Tomé từ năm 2015, đã bị tòa án hiến pháp loại khỏi danh sách ứng viên do không đủ điều kiện về quốc tịch. Dù sinh ra tại đảo quốc này, cha mẹ Monteiro vẫn chưa nhập quốc tịch, họ là người di cư từ Cape Verde. Monteiro lên tiếng phản đối quyết định này với cáo buộc vi phạm quyền bình đẳng và chống lại sự phân biệt đối xử đối với những người sinh ra tại São Tomé và Príncipe.
Đối với các cử tri, những vấn đề ưu tiên hàng đầu bao gồm phòng chống tham nhũng lan rộng, chỉ số lạm phát cao, tình trạng thất nghiệp nghiêm trọng trong giới trẻ, thiếu hụt nhiên liệu kéo dài và tình trạng mất điện thường xuyên. Các đối thủ của tổng thống Vila Nova kỳ vọng rằng những khó khăn này sẽ khiến ông không giành được nhiệm kỳ hai và tạo điều kiện cho họ giành chiến thắng.
Trong cuộc tranh luận tổng thống gần đây, Nito D’Abreu tuyên bố tham nhũng là “thảm họa lớn nhất đất nước trải qua trong 50 năm độc lập”.
Ý nghĩa địa chính trị và sự quan tâm quốc tế
São Tomé và Príncipe được xem là đồng minh quan trọng của phương Tây trong lĩnh vực an ninh và thương mại hàng hải ở vịnh Guinea, một trong những khu vực nóng về cướp biển hàng hải toàn cầu. Quốc gia này cũng có trữ lượng dầu mỏ ngoài khơi đáng kể, đóng góp lớn vào nền kinh tế.
Các phái đoàn quan sát bầu cử của Liên minh châu Âu (EU), nhóm G7+ và Cộng đồng các quốc gia nói tiếng Bồ Đào Nha đang có mặt để giám sát tính minh bạch và công bằng của quá trình bầu cử.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Cuộc bầu cử tổng thống São Tomé và Príncipe năm 2024 diễn ra trong bối cảnh chính trị căng thẳng và khủng hoảng hiến pháp kéo dài.
- Khoảng 142.000 cử tri đăng ký, gồm 15% người từ cộng đồng diaspora tham gia bỏ phiếu.
- Tổng thống đương nhiệm Carlos Vila Nova ra tranh cử với tư cách độc lập và không được ủng hộ bởi đảng ADI mình từng đại diện.
- Vấn đề chống tham nhũng, thất nghiệp và khan hiếm nhiên liệu là mối quan tâm hàng đầu của cử tri.
- Các phái đoàn từ EU, G7+ và Cộng đồng các nước nói tiếng Bồ Đào Nha sẽ giám sát cuộc bầu cử này.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.









