Cuộc điều tra chống khủng bố tại Melbourne
Hôm Chủ nhật, Cảnh sát Liên bang Úc xác nhận Nhóm Chống khủng bố Liên hợp bang Victoria đã mở cuộc điều tra về các mối liên hệ của cơ phó với Úc, và cho biết sẽ cập nhật vào thời điểm thích hợp. Nhóm này quy tụ cảnh sát liên bang, cảnh sát bang và cơ quan tình báo trong nước, mô hình mà Úc sử dụng cho những cuộc điều tra an ninh nhạy cảm nhất.
“Nhóm Chống khủng bố Liên hợp Victoria (VIC JCTT), gồm AFP, Cảnh sát Victoria và ASIO, xác nhận đang điều tra các mối liên hệ của người đàn ông này với Úc.” — Người phát ngôn Cảnh sát Liên bang Úc
Hai nguồn tin nắm được cuộc điều tra cho biết cơ phó từng học tại một trường đại học ở Melbourne, thủ phủ bang Victoria, và truyền thông địa phương đưa tin người này theo học Đại học RMIT. RMIT từ chối bình luận. Financial Times, dẫn hai người am hiểu vụ việc, cho biết ASIO có hồ sơ về y và y bị cho là thường xuyên lui tới các thánh đường cực đoan và trang web cực đoan, những thông tin Reuters chưa thể kiểm chứng độc lập.
UAE gọi đây là khủng bố
Hôm thứ Bảy, Tổng công tố UAE cho biết cơ phó đã tấn công cơ trưởng bằng rìu cứu hộ khẩn cấp, dụng cụ được để sẵn trong buồng lái để phá vỡ tấm chắn khi gặp sự cố, và gọi vụ việc là một cuộc tấn công khủng bố. Các báo cáo ban đầu từ hành khách từng nhắc tới một con dao, còn truyền thông Israel đưa ra nhiều giả thuyết khác nhau về việc ai đã dùng chiếc rìu; tuyên bố của công tố viên là lời giải thích chính thức rõ ràng nhất cho tới nay.
Reuters cho biết hai nguồn tin xác định cơ phó là Hammam al-Hammami, công dân Oman. Nhà chức trách UAE chưa xác nhận ngay danh tính, phía Oman chưa bình luận, và Reuters không thể liên lạc với người này. Flydubai cho biết một cuộc điều tra toàn diện đang được tiến hành. Cơ phó vẫn bị tạm giữ tại Ả Rập Xê Út, nơi máy bay hạ cánh.
Những khoảnh khắc cận kề thảm họa
Các chi tiết được giới điều tra công bố cho thấy chuyến bay 1073 đã cận kề thảm họa đến mức nào. Theo dữ liệu theo dõi chuyến bay và giới chức:
- Chiếc Boeing 737 chở 174 hành khách và phi hành đoàn, phần lớn là người Israel, trên đường bay từ Dubai đến Tel Aviv.
- Dữ liệu Flightradar24 do Reuters phân tích cho thấy máy bay rơi hơn 16.000 feet trong khoảng 30 giây từ độ cao hành trình 34.000 feet.
- Máy bay phát mã khẩn cấp chung 7700 rồi sau đó là mã 7500, tín hiệu báo can thiệp bất hợp pháp, trước khi hạ cánh an toàn xuống Tabuk, Ả Rập Xê Út.
Giới chức Israel cho biết cơ trưởng dù bị thương vẫn mở được khóa cửa buồng lái, giúp hành khách và một thành viên phi hành đoàn khống chế kẻ tấn công.
Một tổ bay dự bị có mặt trên chuyến bay sau đó tiếp quản điều khiển. Giới chức Israel cho rằng cơ phó định đâm rơi máy bay để giết những người trên khoang và đã loại trừ khả năng liên quan đến vấn đề sức khỏe tâm thần.
Cuộc điều tra xuyên lục địa
Vụ việc nay liên quan đến nhà chức trách ở ít nhất năm quốc gia: UAE, nơi đặt trụ sở hãng bay; Ả Rập Xê Út, nơi nghi phạm bị giam giữ; Israel, nơi công dân là mục tiêu rõ ràng; Oman, quốc gia mà người này mang quốc tịch; và Úc, nơi y từng học tập. Mỗi nước nắm một mảnh ghép, từ dữ liệu chuyến bay, chứng cứ trong buồng lái đến hồ sơ nhập cư và hồ sơ tình báo.
Cuộc điều tra cũng đặt ra những câu hỏi khó chịu. Truyền thông từng đưa tin cơ phó trước đó bị cấm bay ở Oman vì lo ngại có quan điểm cực đoan. Nếu tình báo Úc cũng có hồ sơ về y, giới điều tra sẽ muốn biết những thông tin này có được chia sẻ với các hãng bay và chính phủ nước ngoài hay không và bằng cách nào, cũng như vì sao chúng không ngăn được y ngồi vào buồng lái của một chuyến bay tới Israel.
Bài học cho một thế giới kết nối
Ngành hàng không hiện đại dựa vào lực lượng lao động toàn cầu, được đào tạo ở nước này, làm việc ở nước khác và bay qua nhiều nước nữa. Sự cởi mở ấy mang lại lợi ích to lớn, nhưng cũng có nghĩa là các dấu hiệu cảnh báo có thể nằm rải rác ở nhiều khu vực pháp lý, mỗi nơi chỉ thấy một phần bức tranh. Tại Israel, vụ việc đã khiến cách thẩm tra tổ bay nước ngoài bị soi xét.
Vụ flydubai có thể trở thành phép thử xem các chính phủ có biến được những mảnh thông tin rời rạc thành hành động kịp thời mà không đối xử bất công với cá nhân hay không. Với những hành khách sống sót, câu trả lời vô cùng quan trọng. Với mọi người bước lên máy bay, đây là lời nhắc rằng an toàn không chỉ được xây dựng trong buồng lái và sân bay, mà trong sự hợp tác thầm lặng giữa các thiết chế hiếm khi xuất hiện trên mặt báo.













