EU thúc đẩy đầu tư vào Thái Lan, kêu gọi cải cách quy định để tạo thuận lợi

Ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp EU-ASEAN, nhấn mạnh Thái Lan là điểm đến đầu tư hấp dẫn với vị trí địa lý trung tâm và hệ sinh thái công nghiệp phát triển. Ông cho biết các lĩnh vực được quan tâm bao gồm khoa học đời sống, công nghệ sinh học, sản xuất ít carbon, sản xuất công nghệ cao, dịch vụ tài chính và hàng tiêu dùng nhanh.

Theo khảo sát tâm lý kinh doanh EU-ASEAN lần thứ 11 công bố năm 2025, khoảng 57% các doanh nghiệp châu Âu có ý định tăng cường đầu tư tại Thái Lan, đánh giá cao thị trường tiềm năng với gần 700 triệu dân ở ASEAN.

Mặc dù có nhiều lợi thế, ông Clehane cho biết Thái Lan đang gặp khó khăn từ hơn 7.600 quy định bộ ngành mà nhiều quy định bị xem là lỗi thời, không cần thiết và thiếu đồng bộ. Đặc biệt, Luật Kinh doanh nước ngoài 1999 được cho là đặt ra nhiều rào cản cho các ngành dịch vụ và công nghệ cao khi áp dụng hạn chế vốn sở hữu nước ngoài tối đa 49% trong nhiều lĩnh vực, buộc doanh nghiệp nước ngoài phải hợp tác với đối tác nội địa.

Ông Clehane lưu ý rằng mức giới hạn sở hữu này tạo ra áp lực lớn đối với các công ty sở hữu trí tuệ nhạy cảm, ví dụ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo hay các ngành dịch vụ chuyên sâu, vì các nhà đầu tư không muốn mất quyền kiểm soát khi buộc phải nhượng lại 51% cổ phần.

Bên cạnh đó, quá trình cấp phép và phê duyệt tại Thái Lan còn phức tạp, doanh nghiệp châu Âu mong muốn một môi trường pháp lý minh bạch và dự đoán được.

Ông Clehane bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất của Thái Lan về việc ban hành luật tổng thể (omnibus law) nhằm loại bỏ một số lĩnh vực khỏi danh sách hạn chế trong Luật Kinh doanh nước ngoài, đồng thời thúc đẩy cải cách sâu rộng nhằm tăng tính hấp dẫn cho nhà đầu tư quốc tế.

Trong bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2026 do IMD công bố, Thái Lan đứng thứ 26 trên 70 nền kinh tế, thấp hơn Singapore và Malaysia nhưng vượt Việt Nam. Để duy trì vị thế cạnh tranh, ông Clehane khuyến nghị Thái Lan cần tập trung giải quyết các vấn đề cấu trúc lâu dài như dân số già hóa và cải thiện kỹ năng số.

Ông nhấn mạnh Thái Lan nên đầu tư nhiều hơn vào nâng cao kỹ năng số, đặc biệt khi lực lượng lao động hiện tại có trình độ cao trong ngành sản xuất công nghiệp nhưng còn thiếu hụt trong phát triển kỹ năng liên quan đến tri thức và ngành công nghiệp tương lai dựa trên ý tưởng và sáng tạo.

Kể từ khi nối lại đàm phán vào năm 2023, các cuộc thương thảo về hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Thái Lan và EU đã có tiến triển tích cực trong các vấn đề dễ dàng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề khó khăn cần giải quyết, bao gồm tiếp cận thị trường hàng hóa nông sản và công nghiệp nhạy cảm, các quy định vệ sinh và kiểm dịch, dịch vụ và đầu tư, mua sắm của chính phủ, thương mại kỹ thuật số, quyền sở hữu trí tuệ, năng lượng và nguyên liệu thô.

Ông Clehane cho biết Thách thức lớn nhất với Thái Lan là mở rộng tiếp cận thị trường EU cho sản phẩm nông nghiệp, trong khi EU gặp khó khăn với việc đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ tại Thái Lan. Dù vậy, ông tin tưởng cả hai bên có đủ ý chí chính trị để vượt qua những trở ngại này và đạt được kết quả có lợi cho cả hai.

Các bên hy vọng sẽ hoàn tất thoả thuận về nguyên tắc vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027.

Năm 2025, thương mại hai chiều giữa EU và Thái Lan đạt 1,64 nghìn tỷ baht, trong đó các doanh nghiệp châu Âu đang giữ lượng đầu tư trị giá hơn 953 tỷ baht tại Thái Lan. Một hiệp định thương mại tự do hiện đại sẽ tạo cầu nối vững chắc hơn cho thương mại và đầu tư song phương, theo lời ông Clehane.

EU hiện đã có FTA với Việt Nam và Singapore, vừa hoàn tất đàm phán với Indonesia vào tháng 9/2025 và đang tiếp tục các cuộc thương thảo với Thái Lan, Philippines cùng Malaysia. EU đặt mục tiêu kết thúc đàm phán với Philippines trong năm nay và với Malaysia vào năm 2027.