Bối cảnh tranh chấp giữa Maroc và Algeria tại Tây Sahara
Bất đồng chủ yếu giữa Maroc và Algeria tập trung vào Tây Sahara, vùng lãnh thổ mà Maroc kiểm soát phần lớn và đưa ra đề xuất tự trị. Ngược lại, Algeria ủng hộ phong trào Polisario đòi độc lập cho khu vực này. Sự trái ngược này trở thành thách thức lớn với các chính phủ châu Âu khi họ phải lựa chọn giữa hai bên, ảnh hưởng trực tiếp đến các mối quan hệ ngoại giao và hợp tác kinh tế.
Các chuyến thăm cấp cao làm nổi bật ảnh hưởng của tranh chấp
Trong thời gian ngắn chỉ sáu ngày, ba chuyến thăm cấp cao diễn ra liên tiếp: Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu tới Maroc vào ngày 15-16/7 củng cố quan hệ nhanh chóng giữa Paris và Rabat; Tổng thống Algeria Abdelmadjid Tebboune đến Berlin nhằm tăng cường quan hệ hợp tác với Đức; sau đó, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez thăm Algiers vào ngày 20/7 để cố gắng hàn gắn mối quan hệ với Algeria sau khi chuyển hướng ủng hộ Maroc.
Pháp đẩy mạnh quan hệ chiến lược với Maroc
Pháp đại diện rõ nét nhất cho xu hướng này khi vào năm 2024, Tổng thống Emmanuel Macron công nhận chủ quyền Maroc đối với Tây Sahara và xem đề xuất tự trị của Maroc là nền tảng giải quyết tranh chấp. Quyết định này đã giúp cải thiện quan hệ Paris – Rabat nhưng đồng thời gây ra khủng hoảng với Algeria, khiến nước này rút đại sứ.
Chuyến thăm của Thủ tướng Lecornu vừa qua thể hiện Pháp không chỉ coi đây là một sự nhượng bộ ngoại giao tạm thời mà còn tập trung xây dựng quan hệ đối tác chiến lược rộng hơn với Maroc, bao gồm hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, đầu tư, an ninh, di cư, giáo dục và hạ tầng. Hai bên cũng thảo luận về dự án đường dây điện trực tiếp từ Maroc sang Pháp, đặc biệt nhằm thúc đẩy năng lượng tái tạo.
Đáng chú ý, mặc dù báo cáo về việc Morocco sử dụng phần mềm gián điệp Pegasus do Israel sản xuất nhằm mục tiêu các quan chức Pháp, nhưng mối quan hệ song phương vẫn được duy trì mạnh mẽ, cho thấy tầm quan trọng ưu tiên mà Pháp đặt vào Maroc trong chiến lược khu vực.
Ảnh hưởng tới quan hệ Pháp – Algeria và sự mở rộng của Algeria với châu Âu
Quan hệ giữa Pháp và Algeria vốn đã căng thẳng do lịch sử thuộc địa, nhập cư và an ninh. Việc Pháp công khai ủng hộ Maroc về Tây Sahara càng làm xấu thêm mối quan hệ này với nhiều biện pháp trả đũa từ Algeria như đình chỉ hợp tác an ninh, cắt giảm trao đổi thương mại và hạn chế nhập khẩu lúa mì từ Pháp. Song Pháp vẫn giữ lập trường không thay đổi chính sách.
Ngược lại, Algeria tìm cách đa dạng hóa quan hệ châu Âu, như chuyến thăm Berlin của Tổng thống Tebboune nhằm thúc đẩy hợp tác thứ cấp về năng lượng, đầu tư và xuất khẩu hydro ra châu Âu qua Đức, mở rộng lựa chọn bên ngoài ảnh hưởng của Pháp.
Tây Ban Nha tìm cách cân bằng giữa Maroc và Algeria
Tây Ban Nha cũng đã thay đổi chính sách với việc năm 2022 công nhận đề xuất tự trị của Maroc, giúp hàn gắn quan hệ với Maroc nhưng khiến quan hệ với Algeria xấu đi nghiêm trọng. Algeria đã rút đại sứ, đình chỉ hiệp ước hữu nghị hai thập kỷ và hạn chế thương mại phi khí đốt với Tây Ban Nha, làm giảm mạnh xuất khẩu sang Algeria. Tuy nhiên, hợp đồng khí đốt vẫn được duy trì đáng chú ý.
Thủ tướng Sanchez vẫn đang cố gắng tái thiết mối quan hệ với Algeria mà không làm suy yếu sự gắn kết với Maroc, đặc biệt thông qua chuyến thăm Algiers nhằm hồi sinh các cơ chế hợp tác hai bên về năng lượng, đầu tư, di cư và an ninh.
Việc cân bằng này là cần thiết vì Algeria vẫn là nhà cung cấp khí đốt lớn còn Maroc đóng vai trò quan trọng trong thương mại, chống khủng bố và chính sách di cư của Tây Ban Nha. Sự cố năm 2021 tại Ceuta, khi Maroc dường như nới lỏng kiểm soát biên giới trong một tranh cãi ngoại giao, nhấn mạnh tính nhạy cảm của quan hệ giữa hai nước.
Tác động rộng lớn tới chính sách châu Âu tại Bắc Phi
Tranh chấp giữa Maroc và Algeria không còn đơn thuần là cạnh tranh song phương mà đã trở thành điểm mấu chốt trong cách thức các chính phủ châu Âu thiết lập quan hệ tại Bắc Phi. Pháp đặt Maroc là trụ cột chính trong chiến lược khu vực, trong khi Tây Ban Nha tìm cách cân bằng giữa hai bên, và Algeria cũng đang đa dạng hóa các đối tác châu Âu. Mối quan hệ này giúp khẳng định vị thế Bắc Phi trong chính sách đối ngoại và an ninh của châu Âu.
Do đó, sự cạnh tranh căng thẳng nhưng cũng mang tính chiến lược cao giữa Maroc và Algeria buộc các nước châu Âu phải điều chỉnh chính sách song song trên nhiều mặt, từ kinh tế, an ninh đến năng lượng và di cư.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Tây Sahara là điểm mấu chốt trong tranh chấp Maroc và Algeria, ảnh hưởng mạnh đến quan hệ châu Âu với hai nước.
- Pháp công khai ủng hộ Maroc và xây dựng quan hệ chiến lược sâu rộng bất chấp phản ứng từ Algeria.
- Algeria mở rộng quan hệ với Đức nhằm giảm phụ thuộc vào Pháp trong bối cảnh căng thẳng khu vực.
- Tây Ban Nha đang cố gắng cân bằng quan hệ với cả Maroc và Algeria, vì cả hai đều có vai trò quan trọng về kinh tế và an ninh.
- Tranh chấp Maroc - Algeria định hình chính sách Bắc Phi của châu Âu ở nhiều lĩnh vực từ năng lượng đến an ninh và di cư.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.











