Con số 5% che giấu nhiều câu chuyện
PPI đo mức thay đổi giá sản phẩm khi rời nhà máy, không đồng nghĩa với giá người tiêu dùng phải trả. Theo số liệu chính thức công bố ngày 14/10, PPI tháng 9 tăng 5% so với cùng kỳ và 1,2% so với tháng trước. Trong chín tháng đầu năm, mức tăng bình quân là 2,3%. Đây là tín hiệu chấm dứt một giai đoạn dài giá xuất xưởng suy yếu, nhưng mức tăng trung bình không nói hết tình trạng của từng ngành.
Giá tư liệu sản xuất tăng 6,5%, còn nhóm hàng tiêu dùng công nghiệp giảm nhẹ 0,1%. Đặc biệt, giá ngành khai khoáng tăng 25,4%, nguyên liệu tăng 9,4%, trong khi ngành chế biến chỉ tăng 3,4%. Khoảng cách lớn này cho thấy áp lực chi phí truyền qua chuỗi cung ứng không đồng đều.
Lạm phát nhập khẩu và bài toán lợi nhuận
Giá năng lượng quốc tế biến động mạnh và giá một số kim loại tăng đã đẩy giá đầu vào tại Trung Quốc lên cao. Giá mua nguyên liệu của nhà sản xuất trong tháng 9 tăng 6,9% so với cùng kỳ, cao hơn mức tăng 5% của giá bán tại cửa nhà máy.
Giá nhóm nhiên liệu, năng lượng mua vào tăng 13,6%, còn kim loại màu và dây dẫn tăng 20%.
Raymond Yeung, nhà kinh tế phụ trách Trung Quốc tại ANZ, nhận xét trong bài phân tích của South China Morning Post rằng lần phục hồi này chủ yếu phản ánh lạm phát nhập khẩu. Công ty tích trữ nguyên liệu có thể ghi nhận lợi ích nhất thời, nhưng doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối cùng khó tăng giá nếu khách hàng vẫn chi tiêu dè dặt. Tăng PPI vì chi phí không tự động biến thành tăng sản lượng hay việc làm.
Vì sao hai đợt tăng trước khác biệt?
Cuối năm 2015, Bắc Kinh thúc đẩy cải cách phía cung, cắt công suất dư thừa ở ngành than và thép. PPI chuyển từ âm 5,9% tháng 12/2015 sang tăng 7,8% tháng 2/2017. Đó là giai đoạn việc thắt nguồn cung diễn ra cùng đầu tư bất động sản và hạ tầng, tạo thêm nhu cầu thực.
Đợt tăng thứ hai đến sau cú sốc COVID-19, khi sản xuất toàn cầu bị gián đoạn và đơn hàng xuất khẩu dồn về các nhà máy Trung Quốc. PPI chuyển từ âm 3,7% tháng 5/2020 sang tăng 13,5% tháng 10/2021. Hiện tại, thị trường bất động sản còn yếu và cạnh tranh về giá vẫn gay gắt; không có cơ sở để mặc nhiên coi ba chu kỳ là giống nhau.
Những điều kiện để có phục hồi thực chất
Chính sách chống “nội quyển” — cạnh tranh tự triệt tiêu bằng cách liên tục hạ giá — có thể giúp cải thiện kỷ luật thị trường. Tuy nhiên, loại bỏ dư thừa công suất đòi hỏi thời gian, chi phí tái cơ cấu và lựa chọn khó khăn đối với doanh nghiệp, địa phương và người lao động. Cải thiện trên giấy tờ không đồng nghĩa với các nhà máy yếu kém đã rời thị trường.
Một tín hiệu thuyết phục hơn sẽ là giá sản phẩm cuối cùng tăng cùng đơn hàng, biên lợi nhuận, thu nhập hộ gia đình và đầu tư tư nhân. Giá dầu, kim loại hay chip có thể lên xuống rất nhanh; năng lực phục hồi phải được đo ở sức mua và hiệu quả sản xuất sau khi các biến động hàng hóa quốc tế lắng xuống.
