Bản án 200 năm sau ba năm chờ đợi
Trong căn lều dựng bên ngoài tòa án, nơi phiên xử diễn ra, Thẩm phán Diana Kavedza đọc phán quyết: 100 năm tù cho tội giết người bằng cách bỏ đói và 100 năm tù cho tội giết người trực tiếp. Mackenzie, mặc áo polo xám và quần đen, không biểu lộ cảm xúc. Ông ta vẫn phủ nhận cáo buộc, khẳng định không ép buộc ai nhịn ăn, nhưng tòa bác bỏ lập luận này. Các đồng phạm, đều bị kết tội trong phiên xử hồi tháng trước, nhận những mức án nặng nhẹ khác nhau:
- 15 người bị tuyên 160 năm tù.
- 10 người bị tuyên 140 năm tù.
- Một người bị tuyên 100 năm tù.
- Hai người nhận 10 năm tù, trong đó có Enos Amanya Ngala, người chấp nhận thỏa thuận nhận tội với Văn phòng Công tố.
Luật sư bào chữa Lawrence Obonyo, người đại diện cho Mackenzie và gần như toàn bộ các bị cáo, tuyên bố sẽ kháng cáo.
Từ màn hình YouTube đến những nấm mồ nông
Theo thẩm phán, Mackenzie phát các bài giảng trên một kênh YouTube có hàng nghìn người theo dõi, dùng sức hút truyền thông để chiếm lòng tin, rồi nhắm vào những tín đồ yếu thế và không có khả năng tự vệ, đặc biệt là trẻ em. Giáo phái của ông ta hoạt động trong khu rừng gần bờ Ấn Độ Dương ở miền đông Kenya, nơi tín đồ được dạy rằng chỉ có nhịn đói mới giúp họ lên thiên đàng trước khi thế giới kết thúc.
Bà Kavedza mô tả cảnh trẻ em chứng kiến anh chị em mình gục ngã sau nhiều ngày đói khát, trong khi những ai lén tìm thức ăn hay nước uống bị đánh đập, trói tay và nhốt trong những căn nhà biến thành nơi chờ chết. Theo công tố viên, các thi thể gầy trơ xương được tìm thấy rải rác trong những nấm mồ nông hoặc bị vứt xuống hố xí, một số nạn nhân bị chôn khi còn sống.
Paul Mackenzie phải chịu trách nhiệm hình sự chính với tư cách người lãnh đạo cao nhất.
Vì sao không phải án tử hình
Theo báo Pulse của Kenya, thẩm phán Kavedza giải thích rằng việc đưa Mackenzie lên giá treo cổ sẽ vô tình củng cố chính thứ thần học lệch lạc tôn vinh cái chết mà ông ta rao giảng, thứ đã cướp đi 191 sinh mạng. Án tù dài hạn vì thế được xem là cách để công lý không biến kẻ chủ mưu thành “người tử vì đạo” trong mắt những tín đồ còn sót lại.
Những người ở lại
Đối với các gia đình, bản án mang đến chút an ủi nhưng không xóa được nỗi đau. Stephen Mwiti, 48 tuổi, mất cả sáu đứa con sau khi vợ ông, giờ là một trong những đồng phạm bị kết án, đưa chúng vào Shakahola. Ông đặt câu hỏi rằng dù người lớn có đồng ý nhịn ăn, thì những đứa trẻ có tội tình gì. Suleiman Zero, người vợ và sáu con vẫn mất tích, đã bật khóc bên ngoài tòa và cầu xin chính phủ giúp tìm gia đình mình, hoặc ít nhất trao lại thi thể để ông chôn cất.
Tôi vui, nhưng gia đình tôi đang ở đâu?
Ngay cả trong gia đình của Mackenzie cũng có những người là nạn nhân. Dan Mackenzie, một người con trai, kể rằng anh bỏ trốn khỏi nhóm khi mới ở tuổi thiếu niên vì không còn tin vào lời hứa về thiên đàng, và đã mất bạn bè cùng em trai trong rừng. Anh coi bản án là sự công bằng dành cho những người đã ra đi.
Nhà nước đã ở đâu?
Mackenzie đã lọt vào tầm ngắm của chính quyền từ năm 2017, khi cảnh sát khám xét cơ sở của ông ta. Năm 2019, nhà thờ của ông ta ở Malindi bị đóng cửa, và Mackenzie chuyển vào rừng Shakahola gần đó. Dù những phát hiện năm 2023 đã làm dấy lên lời kêu gọi siết chặt quản lý các nhóm tôn giáo, các dự luật do chính phủ và Thượng viện đề xuất đến nay vẫn chưa thành luật.
Ojiro Odhiambo, người phụ trách phản ứng nhanh tại Ủy ban Nhân quyền Kenya, gọi bản án là bước tiến quan trọng nhưng cho rằng trách nhiệm phải được truy cứu xa hơn, vì các quan chức địa phương, cảnh sát, tình báo và lãnh đạo tôn giáo đều đã không hành động trước những cảnh báo lặp đi lặp lại. Thẩm phán Kavedza đồng tình rằng các thể chế Kenya đã thất bại và kêu gọi Quốc hội hành động để thảm kịch không tái diễn. Năm 2023, Tổng thống William Ruto từng nhận trách nhiệm về việc chính phủ không ngăn chặn được những cái chết.
