Một quan hệ tài trợ kết thúc
Quyết định của RCN diễn ra trước một chương trình chuyên môn về migraine và các chứng đau đầu dự kiến tổ chức tại trụ sở ở London. Hãng Teva vốn là bên tài trợ nhưng đã bị rút khỏi sự kiện. Theo tường thuật của The Guardian và Haaretz, RCN đồng thời cho biết sẽ dừng hợp tác với doanh nghiệp này trong vai trò nhà cung cấp. Như vậy, sự thay đổi không chỉ là việc xóa tên một nhà tài trợ trên chương trình hội nghị, mà còn là một quyết định về tiêu chuẩn đối tác của một tổ chức nghề nghiệp lớn.
Áp lực công khai đến từ Nurses for Palestine và các nhóm vận động khác, vốn chỉ trích những mối liên hệ mà họ cho là tồn tại giữa Teva và lực lượng quân sự Israel. Đây là lập luận của các nhóm vận động, không đồng nghĩa mọi cáo buộc về hỗ trợ quân sự trực tiếp đã được xác lập độc lập. Chủ tịch hội đồng quản trị RCN Carmel O’Boyle, trong thư giải thích quyết định, nhấn mạnh quá trình rà soát nội bộ đã cân nhắc hành vi doanh nghiệp từng chịu chế tài. Tuyên bố ấy chuyển trọng tâm thảo luận từ xuất xứ của một hãng thuốc sang trách nhiệm lựa chọn đối tác và tiêu chuẩn đạo đức áp dụng trong nghề y.
Những hồ sơ pháp lý phía sau tranh cãi
Một cơ sở cụ thể được các bên nhắc đến là quyết định ngày 31/10/2024 của Ủy ban châu Âu phạt Teva 462,6 triệu euro. Theo văn bản của cơ quan này, hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh nhằm trì hoãn cạnh tranh với Copaxone, thuốc điều trị đa xơ cứng, đã vi phạm các quy tắc cạnh tranh ở một số nước châu Âu.
Đây là quyết định xử phạt về cạnh tranh, khác với các tranh luận về xung đột Israel–Palestine; việc đặt chúng cạnh nhau cần tránh đánh đồng bản chất của hai vấn đề.
Tại Mỹ, Bộ Tư pháp công bố tháng 8/2023 rằng Teva Pharmaceuticals USA chấp nhận thỏa thuận hoãn truy tố liên quan đến việc hạn chế cạnh tranh đối với một số thuốc generic, với khoản phạt hình sự 225 triệu USD, cam kết hiến tặng thuốc và thoái vốn một dòng sản phẩm. Teva khi đó quy trách nhiệm cho hành vi của một nhân viên cũ trong giai đoạn 2013–2015. Năm 2024, Bộ Tư pháp Mỹ còn công bố thỏa thuận dân sự 450 triệu USD nhằm giải quyết những cáo buộc khác; phần lớn những nội dung trong thỏa thuận dân sự vẫn là cáo buộc được dàn xếp, không nên trình bày như phán quyết xác định toàn bộ trách nhiệm.
Người bệnh ở vị trí nào trong cuộc tranh luận?
Ở chiều ngược lại, Teva bày tỏ thất vọng khi một mối quan hệ hợp tác lâu năm bị chấm dứt. Công ty nói tiếp tục mong muốn đối thoại với RCN, nhấn mạnh vai trò cung cấp thuốc tại Anh và cho rằng hệ thống y tế nên tập trung vào sức khỏe người bệnh thay vì bị chính trị hóa. Đây là phản hồi quan trọng: quyết định về tài trợ hội nghị không tự động chứng minh việc cung ứng thuốc bị gián đoạn, cũng không có nghĩa người bệnh phải thay đổi thuốc đang dùng.
Với các tổ chức y tế, tài trợ doanh nghiệp luôn mang lại hai lợi ích và rủi ro song hành. Nguồn lực bên ngoài có thể hỗ trợ cập nhật kiến thức chuyên môn nhưng cũng tạo ra câu hỏi về tính độc lập, lợi ích liên quan và uy tín công chúng. Minh bạch tiêu chí chọn nhà tài trợ, đánh giá dựa trên hồ sơ có thể kiểm chứng và tách tranh chấp đạo đức khỏi quyết định điều trị cá nhân là cách hạn chế tổn thất không cần thiết. Người bệnh cần được bác sĩ và dược sĩ hướng dẫn nếu có bất kỳ thay đổi nào về thuốc, chứ không nên tự ý ngưng điều trị vì một cuộc tranh luận công khai.
