Tranh cãi về quyền đại diện, không phải tư cách thành viên
Bộ Ngoại giao Myanmar gọi đánh giá mới nhất của ASEAN là “không công bằng và thiếu cân bằng”, cho rằng các bước đi của chính quyền chưa được nhìn nhận thỏa đáng. Trọng tâm bất đồng là cấp độ đại diện tại hội nghị thượng đỉnh và các cuộc họp ngoại trưởng, chứ không phải việc khai trừ Myanmar khỏi tổ chức. Myanmar vẫn là thành viên ASEAN nhưng khối tiếp tục chỉ chấp nhận đại diện phi chính trị tại những cuộc họp cấp cao này.
Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 49 ở Manila, các nhà lãnh đạo nhất trí duy trì cơ chế hiện tại cho đến khi Đồng thuận 5 điểm được triển khai với tiến bộ có ý nghĩa. Quyết định ngày 15/11 cũng để ngỏ khả năng từng bước khôi phục đại diện chính trị đầy đủ nếu có kết quả cụ thể và liên tục. Cách diễn đạt có điều kiện cho thấy ASEAN không chấm dứt đối thoại, nhưng cũng không tách tư cách tham dự khỏi tình hình trong nước Myanmar.
Chính quyền tại Naypyidaw lập luận rằng tiếng nói của mình nhiều lần bị gạt sang bên và quyền bình đẳng giữa các thành viên không nên phụ thuộc vào bất đồng chính trị. ASEAN lại nhấn mạnh biện pháp hạn chế đại diện nhằm bảo vệ khuôn khổ hòa bình chung, chứ không phải cắt đứt tiếp xúc. Vì vậy, câu hỏi ai được ngồi tại bàn hội nghị trở thành phép thử đối với uy tín ngoại giao khu vực.
















