Một nhát búa gõ, hai thước đo giá trị
Theo The Wall Street Journal và AFP, giá gõ búa của tác phẩm đạt 165 triệu USD; cộng phí người mua, tổng số tiền lên 190,4 triệu USD. Khoảng cách này rất quan trọng: con số trên bảng xếp hạng kỷ lục là giá bao gồm phí, không phải số tiền người bán mặc nhiên nhận đủ. Sotheby’s từng ước tính tác phẩm có thể đạt khoảng 180 triệu USD, khiến kết quả cuối cùng vừa là thành công về biểu tượng vừa phản ánh nhu cầu của nhóm sưu tập cực kỳ giàu có.
Hai người mua đã cạnh tranh trong phần quyết định của phiên đấu giá, theo tường thuật của WSJ. Mức giá vượt kỷ lục 117,2 triệu USD lập năm 2022 bởi Orchard with Cypresses, một tác phẩm khác của Van Gogh. Thành tựu thương mại này không có nghĩa tất cả tranh ấn tượng đều tăng giá: ngay trong cùng phiên, một số tác phẩm nổi tiếng khác kết thúc dưới mức kỳ vọng, cho thấy thị trường vẫn chọn lọc khắt khe.
Một góc phố Pháp đi qua hơn một thế kỷ
Van Gogh thực hiện Châtaigniers en fleurs vào tháng 5/1890 tại Auvers-sur-Oise, ngoại ô Paris, trong những tháng cuối đời. Cảnh hàng cây dẻ nở hoa và lối đi làng quê cho thấy sự quan sát thiên nhiên mãnh liệt của ông: nét cọ dày, nhịp màu rực rỡ và bầu không khí gần gũi hơn vẻ hào nhoáng của một tài sản tài chính.
Bức tranh cũng nhắc người xem rằng giá bán ngày nay không phản ánh vị thế kinh tế của người họa sĩ khi còn sống.
Theo hồ sơ sở hữu được Sotheby’s công bố và The Art Newspaper nghiên cứu, nhà xuất bản Samuel Fischer cùng vợ Hedwig sở hữu tác phẩm từ năm 1909. Sau khi Samuel qua đời, bức tranh được lưu giữ qua gia đình rồi được giao dịch qua một phòng tranh ở Amsterdam năm 1936. Về sau nó đi qua các nhà sưu tập châu Âu trước khi xuất hiện trong bộ sưu tập của gia đình Blaquier-Arrieta ở Argentina. Những chặng đường đó tạo nên giá trị nghiên cứu và đồng thời dẫn đến tranh chấp.
Thỏa thuận lịch sử ngay trước giờ lên sàn
Hậu duệ gia đình Fischer nói giao dịch năm 1936 không thể tách rời tình cảnh cộng đồng Do Thái bị đàn áp và tài sản bị chèn ép dưới chế độ Đức Quốc xã. Sotheby’s trước đó khẳng định nghiên cứu xuất xứ của họ cho thấy giao dịch hợp lệ. Đây là hai lập trường khác nhau về một sự kiện lịch sử; việc đạt thỏa thuận không đồng nghĩa một tòa án đã ra kết luận xác nhận toàn bộ cáo buộc hay bác bỏ toàn bộ phản biện.
Ngày 17/11, nhà đấu giá thông báo các bên đã đạt giải pháp được mô tả là thỏa đáng cho cả hai, cho phép phiên bán tiếp tục. Các điều khoản tài chính không được công bố. Luật sư Gunnar Schnabel sau đó cho biết gia đình Fischer vui mừng vì tác phẩm từng treo tại nhà Samuel và Hedwig ở Berlin đã tìm được chủ mới. Vấn đề rộng hơn là các bảo tàng, nhà sưu tập và hãng đấu giá ngày càng phải nhìn kỹ chuỗi quyền sở hữu, đặc biệt các giao dịch diễn ra trong thời kỳ chiến tranh và cưỡng bức.
Phiên đấu giá nói gì về thị trường nghệ thuật?
Cùng bộ sưu tập Blaquier-Arrieta, Harlequin của Paul Cézanne được bán khoảng 111 triệu USD; tác phẩm của Camille Pissarro đạt 24,2 triệu USD và tranh của Pierre-Auguste Renoir đạt 27,5 triệu USD, theo WSJ. Những kết quả khác biệt phác họa một thị trường phân tầng: tên tuổi lớn chưa đủ, còn phải xét độ hiếm, tình trạng bảo quản, xuất xứ, chất lượng và tính sẵn sàng của người mua.
Các khoản bảo đảm giá và cam kết của bên thứ ba cũng có thể làm thay đổi nhịp điệu đấu giá. Khi tác phẩm đã có người bảo đảm mua, rủi ro thất bại của phiên bán giảm, nhưng cảm giác cạnh tranh tự phát không còn nguyên vẹn. Vì thế, kỷ lục 190,4 triệu USD nên được nhìn ở cả hai lớp: một cột mốc đáng kể của lịch sử mỹ thuật và một giao dịch tài chính được tổ chức kỹ lưỡng. Điều làm tác phẩm sống lâu hơn phiên đấu giá vẫn là sức gợi của nó cùng câu chuyện những người từng giữ gìn nó.
















