Một ngày ngừng việc để đòi quyền được sống
Trước tòa nhà Quốc hội Argentina tại Buenos Aires, những người tham gia cuộc biểu tình ngày 3/11 mang theo hình ảnh chiếc giày cao gót đỏ và thông điệp “Ni una trabajadora sexual menos”, nghĩa là không thêm một lao động tình dục nào phải thiệt mạng. Theo El Espectador, các thành viên Asociación de Mujeres Meretrices de Argentina (Ammar) tụ tập để đòi công lý sau chuỗi vụ sát hại và yêu cầu điều kiện an toàn hơn. Tại Rosario và Córdoba cũng có những hoạt động riêng, cho thấy lời kêu gọi vượt khỏi phạm vi thủ đô.
Khác một cuộc đình công thông thường, đây là lĩnh vực không có người sử dụng lao động tập trung, hợp đồng phổ biến hay hệ thống thương lượng tập thể được thừa nhận rộng rãi. Vì thế, việc ngừng nhận khách, đổi ảnh đại diện và đọc tuyên bố trước công chúng mang ý nghĩa khẳng định sự tồn tại của một cộng đồng vốn dễ bị đẩy ra ngoài các diễn đàn chính sách. Sự phản đối không nhằm phủ nhận công tác chống buôn người mà đòi các biện pháp bảo vệ thực sự chạm đến người đang đối diện nguy cơ.
Georgina Orellano, tổng thư ký Ammar, nhiều lần nhấn mạnh rằng kỳ thị và làm việc trong bí mật có thể khiến khả năng tìm kiếm sự giúp đỡ suy giảm. Từ góc nhìn của tổ chức, an toàn không thể chỉ được đo bằng số cuộc truy quét: còn phải xét khả năng báo án, nhận chăm sóc y tế, làm việc cùng nhau và rời khỏi tình huống nguy hiểm mà không sợ bị trừng phạt.
Bốn cái tên và những giới hạn của thông tin
Các bản tin về lời kêu gọi của Ammar trên Página/12 và Acción ghi nhận bốn phụ nữ được nhắc đến là Débora Bordón, Bárbara Camila Aragón, Daniela del Milagro Villalba và Tatiana Micaela Fernández. Aragón được tìm thấy tử vong tại Rosario; Villalba ở Córdoba; Fernández tại khu Retiro của Buenos Aires.
Báo chí địa phương đưa tin đã có người bị bắt và truy tố trong một số vụ, song cáo buộc hình sự chưa đồng nghĩa với phán quyết có tội.
EL PAÍS đưa ra một danh sách khác, trong đó có Paola Vallejos, được tìm thấy chết tại Costa Azul ngày 8/10. Bài báo nói gia đình nghi ngờ có án mạng, trong khi điều tra ban đầu từng xem xét khả năng tự sát và nhà chức trách tiếp tục giám định. Vì các nguồn không hoàn toàn thống nhất về bốn trường hợp dùng để mô tả cuộc đình công, cần tránh khẳng định mọi cái chết đều đã được xác định là hành vi sát hại.
Điều rõ ràng hơn từ các bản tin là nỗi bất an của những phụ nữ phải gặp khách ở những địa điểm ít người hỗ trợ, đôi khi sau khi thỏa thuận qua nền tảng trực tuyến. Khi một người mất tích hoặc bị tấn công, sự kỳ thị có thể khiến nhân chứng im lặng và người thân khó nhận được sự quan tâm tương xứng. Kêu gọi điều tra công bằng không có nghĩa đánh đồng tất cả các hồ sơ đang ở những giai đoạn tố tụng khác nhau.
Khoảng trống pháp lý không thể giải bằng khẩu hiệu
Argentina không hình sự hóa riêng hành vi bán dịch vụ tình dục tự nguyện của người trưởng thành, nhưng xử lý nghiêm việc buôn người, bóc lột, môi giới hưởng lợi và tổ chức hoạt động theo những hình thức bị cấm. Trong thực tế, ranh giới giữa ngăn chặn bóc lột và hạn chế các mô hình tự bảo vệ tập thể có thể nảy sinh tranh cãi. Ammar cho rằng việc không thể chia sẻ địa điểm và sắp xếp hỗ trợ lẫn nhau khiến nhiều người phải làm việc riêng lẻ.
Những người ủng hộ cách tiếp cận nghiêm khắc hơn lại lo ngại nới lỏng quản lý sẽ che giấu bóc lột hoặc hợp thức hóa các quan hệ cưỡng ép. Tranh luận vì thế không chỉ đơn giản là ủng hộ hay phản đối mại dâm, mà là tìm cơ chế vừa phát hiện bạo lực, vừa bảo đảm quyền tiếp cận cảnh sát, y tế, tư vấn pháp lý và hỗ trợ sinh kế. Nạn nhân của tội phạm phải được bảo vệ bất kể họ làm công việc gì.
Những yêu cầu có thể kiểm chứng bao gồm đường dây tố giác bảo mật, điều tra không định kiến, hỗ trợ tâm lý cho gia đình nạn nhân và dữ liệu công khai về tiến độ xử lý vụ án. Các giải pháp dài hạn phải được thảo luận cùng người lao động, tổ chức bảo vệ quyền phụ nữ, chuyên gia phòng chống buôn người và cơ quan thực thi pháp luật; không bên nào có thể đơn độc quyết định nhu cầu an toàn của tất cả.
Từ lời thương tiếc đến thay đổi có thể đo lường
Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Argentina tiếp tục đối diện tình trạng bạo lực giới. Số liệu về các vụ giết phụ nữ thay đổi tùy tổ chức thống kê và thời điểm cập nhật, bởi vậy không nên tự động coi mọi con số được truyền thông dẫn lại là thống kê nhà nước cuối cùng. Những trường hợp bị giết vì giới tính cần điều tra riêng về động cơ và hoàn cảnh; một bản tin về cái chết không thay thế được hồ sơ tư pháp.
Đối với các gia đình, câu hỏi trước tiên là ai chịu trách nhiệm và vì sao người thân không thể trở về nhà. Đối với nhà hoạch định chính sách, câu hỏi tiếp theo là biện pháp nào giúp người có nguy cơ được tiếp cận bảo vệ mà không phải đánh đổi quyền riêng tư hoặc sợ bị kỳ thị. Cuộc đình công có thể chỉ kéo dài một ngày, nhưng hiệu quả sẽ được quyết định bằng chất lượng điều tra và thay đổi đời sống sau đó.
