Bí ẩn côn trùng không sống được dưới đại dương

Côn trùng là nhóm sinh vật phổ biến và đa dạng với nhiều loài khác nhau từ ruồi giấm, kiến, ong đến gián. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là chúng không được tìm thấy sinh sống trong đại dương. Đây là một câu hỏi lớn chưa được khoa học làm sáng tỏ, về nguyên nhân tại sao côn trùng không thuộc về môi trường biển sâu. Một nghiên cứu gần đây đã loại bỏ một giả thuyết được chấp nhận rộng rãi về vấn đề này, mở ra hướng nghiên cứu mới.

Phá vỡ giới hạn áp suất dưới nước nhờ cấu trúc sinh học đặc biệt

Giả thuyết phổ biến trước đây cho rằng hệ thống hô hấp của côn trùng sẽ bị phá hủy do áp suất cao ở vực sâu biển thường xuyên khiến các túi khí sụp xuống và làm côn trùng không thể sống sót. Tuy nhiên, nghiên cứu từ Đại học British Columbia do Philip Matthews và đồng sự tiến hành đã phát hiện ấu trùng của loài ruồi hồ Chaoborus edulis có khả năng lặn sâu 258 mét trong hồ Malawi để tránh kẻ săn mồi như cá.

Advertisement300 × 250

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng hệ thống sonar xác định vị trí của ấu trùng trong vùng nước của hồ. Kết quả cho thấy các ấu trùng thường nổi lên gần mặt nước ban đêm và lặn sâu vào ban ngày, tận dụng không gian dưới đáy hồ để tránh cá săn mồi. Khả năng lặn sâu này vượt xa giới hạn từng được cho là của côn trùng, cho thấy khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của loài này với áp suất lớn.

Vai trò của protein resilin giúp chống áp suất sâu

Khi mang một số ấu trùng về phòng thí nghiệm để nghiên cứu chi tiết, các nhà khoa học phát hiện protein resilin – thành phần cấu tạo nên túi khí hô hấp – có khả năng co giãn linh hoạt theo áp suất môi trường. Khác với vai trò thường thấy của resilin ở các côn trùng khác – chủ yếu là lưu trữ năng lượng thụ động hoặc bảo vệ ngoại cứng – ở ruồi hồ này, resilin hoạt động tích cực để bảo vệ túi khí không bị xẹp khi lặn xuống sâu.

Điều này cho thấy một mối liên hệ phức tạp giữa sinh hóa và cơ học trong hệ hô hấp côn trùng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh thái sống của chúng. Nghiên cứu hé lộ cách thức các cá thể ấu trùng có thể tận dụng cấu trúc sinh học để sinh tồn trong môi trường có điều kiện áp suất thay đổi cực lớn.

Câu hỏi vẫn bỏ ngỏ về sự vắng mặt của côn trùng đại dương

Dù đạt được bước tiến quan trọng khi phủ nhận giả thuyết về áp suất là rào cản sống của côn trùng dưới biển sâu, nghiên cứu vẫn chưa trả lời được nguyên nhân thực sự khiến côn trùng không sinh sống ở đại dương. Philip Matthews cho biết nghiên cứu của ông chỉ ra hệ thống hô hấp không phải là nguyên nhân khiến côn trùng không vào được đại dương, mở ra câu hỏi mới về những yếu tố sinh thái hay sinh học khác ngăn cản sự hiện diện của chúng tại môi trường này.

Sự kiện này thu hút sự chú ý của giới khoa học sinh vật học biển và sinh thái học khi nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu ranh giới giới hạn sinh tồn của côn trùng trong các môi trường nước mặn sâu, cũng như tác động của các yếu tố môi trường đối với sự phân bố địa lý của nhóm sinh vật đa dạng này.

Điều này đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của nghiên cứu sinh học cơ bản trong việc giải mã những bí ẩn chưa được khám phá về đời sống tự nhiên, góp phần nâng cao hiểu biết về các giới hệ sinh thái trên trái đất.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Ấu trùng ruồi hồ Chaoborus edulis có khả năng lặn sâu tới 258 mét để tránh kẻ săn mồi.
  • Protein resilin trong hệ hô hấp của ấu trùng ruồi hồ có khả năng chống áp suất cao, giữ túi khí không bị xẹp.
  • Giả thuyết hệ hô hấp của côn trùng không chịu được áp suất đại dương đã bị loại bỏ.
  • Nguyên nhân côn trùng không sinh sống dưới đại dương vẫn chưa được giải đáp toàn diện.
  • Nghiên cứu mở ra hướng mới trong hiểu biết về giới hạn sinh tồn và phân bố của côn trùng.

Đăng ký bản tin QMVN