Mở cửa có chọn lọc, không thay đổi đồng minh
Tại diễn đàn của Asia-Pacific Economic Cooperation ở Shenzhen, Carney nhấn mạnh rằng sức bền của doanh nghiệp phụ thuộc cả vào hệ thống thanh toán và khả năng tiếp cận nguồn vốn. Khi chỉ dựa vào vài đồng tiền hoặc kênh thanh toán, một cú sốc có thể nhanh chóng lan rộng. Canada và Trung Quốc đang mở rộng cơ hội cho các định chế tài chính tiếp cận thị trường của nhau, đồng thời gia hạn cơ chế hoán đổi tiền tệ giữa ngân hàng trung ương. Đây là công cụ hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết, chứ không phải bảo đảm miễn nhiễm với biến động.
Ý nghĩa chính trị của bước đi này không nhỏ bởi quan hệ song phương từng căng thẳng trong nhiều năm. Ngoại trưởng Anita Anand nói với Reuters rằng Ottawa lựa chọn tái kết nối từng bước. Phương pháp ấy cho phép hai bên xử lý những lợi ích cụ thể mà chưa cần giải quyết mọi bất đồng. Reuters cũng cho biết Carney không chủ trương một hiệp định thương mại tự do toàn diện với Trung Quốc; tiến trình hiện nay vì vậy không đồng nghĩa với việc Canada chấp nhận vô điều kiện các chính sách của Bắc Kinh.
Những nhượng bộ cụ thể cho nông nghiệp và thủy sản
Sau cuộc gặp Chủ tịch Xi Jinping, chính phủ Canada thông báo Trung Quốc sẽ giảm thêm thuế đối với lượng hàng xuất khẩu trị giá khoảng 400 triệu CAD. Trong đó có khoảng 116 triệu CAD thịt lợn đông lạnh và 285 triệu CAD sản phẩm cá, thủy sản như tôm nước lạnh, geoduck, hải sâm và cá bơn Greenland.
Ottawa cho biết trên 99% thương mại từng chịu thuế trừng phạt đã được khôi phục khả năng tiếp cận thị trường.
Đổi lại, Canada gia hạn đến hết năm 2028 các biện pháp miễn giảm thuế hiện hành đối với một số sản phẩm thép và nhôm Trung Quốc, đồng thời bổ sung 32 nhóm hàng khi nguồn cung trong nước thiếu hoặc không sẵn có. Thỏa thuận cho thấy ngoại giao thương mại hoạt động thông qua lợi ích có thể đo đếm: nhà xuất khẩu cần khách hàng, còn doanh nghiệp nhập khẩu cần nguyên liệu. Dẫu vậy, giảm thuế cho những mặt hàng riêng lẻ chưa thể xóa bỏ các tranh cãi về chính sách công nghiệp, cạnh tranh hay an ninh.
Mỹ vẫn là mối quan hệ kinh tế quyết định
Carney khẳng định quan hệ thương mại Canada–Mỹ lớn hơn và phức tạp hơn nhiều so với quan hệ với Trung Quốc. Các chuỗi sản xuất, đầu tư, vận tải và việc làm của hai nước đã gắn kết qua nhiều thập niên. Khi Washington áp thêm rào cản với hàng Canada, Ottawa có lý do tìm kiếm thị trường khác. Nhưng thay một đối tác quá lớn bằng một đối tác quá lớn khác sẽ chỉ tạo ra dạng rủi ro tập trung mới.
Theo Reuters, Carney cho rằng Mỹ đã thay đổi căn bản mục tiêu thương mại và Canada cần một thỏa thuận đúng đắn, thay vì chỉ đạt thỏa thuận thật nhanh. Thông cáo về cuộc gặp ngày 18/11 giữa ông và Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đề cập nỗ lực đạt thỏa thuận mang lại lợi ích cho hai bên. Vì vậy, hợp tác với Trung Quốc và thương lượng với Mỹ là hai hướng đi song song: một bên mở rộng dư địa, bên kia tiếp tục định hình nền tảng thịnh vượng của Canada.
Hợp tác tiền tệ và giới hạn của lòng tin
Phía sau các con số xuất khẩu là một lớp hợp tác ít được chú ý: cơ chế phòng ngừa rủi ro tài chính. Bank of Canada và People’s Bank of China lần đầu thiết lập thỏa thuận hoán đổi CAD–nhân dân tệ năm 2014 để hỗ trợ thương mại, đầu tư và ổn định tài chính khi điều kiện đòi hỏi. Việc gia hạn cơ chế này mở thêm kênh dự phòng, nhưng không thể thay cho hệ thống giám sát vững chắc hay xóa bỏ vai trò lớn của đồng USD trong giao dịch quốc tế.
Cân bằng ngoại giao vẫn mong manh. Những người hoài nghi cảnh báo về cáo buộc can thiệp của Trung Quốc vào công việc Canada và nguy cơ phụ thuộc chiến lược. Những người ủng hộ coi việc mở rộng thị trường, duy trì đối thoại là cần thiết. Carney từng nói ông sẽ nêu vấn đề can thiệp từ bên ngoài với Xi Jinping. Thước đo thực chất không phải số lần bắt tay, mà là liệu lợi ích cho doanh nghiệp có đi cùng năng lực tự quyết, an ninh và trách nhiệm giải trình hay không.














