Năng lượng – mối lo cấp bách nhất
Theo bài bình luận của Clyde Russell, cuộc xung đột với Iran là vấn đề cấp bách nhất với châu Á, nhất là các nước nhập khẩu dầu thô, sản phẩm lọc dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Giá dầu gasoil Singapore – nguyên liệu cơ bản để sản xuất diesel – từng đạt kỷ lục 199,89 USD/thùng ngày 30/3, và dù đã hạ xuống 164,18 USD/thùng ngày 3/11, vẫn cao hơn 80% so với 91,42 USD trước chiến tranh.
Giá LNG giao ngay cho Bắc Á đã tăng gấp ba lên 32,50 USD/triệu BTU, còn giá than nhiệt Newcastle của Australia, loại được các nhà máy điện Nhật Bản và Hàn Quốc ưa chuộng, tăng 30% lên 151,15 USD/tấn. Ngoài giá cả, việc bảo đảm nguồn cung cũng là thách thức, bởi châu Á tiếp nhận khoảng 80% lượng dầu thô và nhiên liệu tinh chế từ Trung Đông. Australia, nước nhập khẩu diesel lớn nhất thế giới, từng phải tận dụng xuất khẩu than và LNG để đổi lấy nguồn cung nhiên liệu lỏng.
Thuế quan và khoáng sản thiết yếu
Các nước châu Á, đặc biệt là những đồng minh của Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ, cũng hy vọng Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát sẽ làm dịu tác động của chính sách thương mại, vốn áp thuế quan đơn phương và buộc các nước đưa ra những cam kết thiếu thực tế để đổi lấy thỏa thuận.
Tuy nhiên, có một chính sách của ông Trump mà nhiều nước châu Á mong được duy trì: nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu ngoài Trung Quốc, kéo theo dòng đầu tư của Mỹ vào các mỏ và cơ sở chế biến.
Do có sự ủng hộ của cả hai đảng, phe Dân chủ nhiều khả năng sẽ tiếp tục đầu tư vào đất hiếm, vonfram và lithium, dù có thể điều tra các công ty có quan hệ với ông Trump được hưởng lợi từ nguồn vốn này.
Kỳ vọng và rủi ro
Theo nhà bình luận, điều các nước bạn truyền thống của Mỹ ở châu Á mong muốn nhất là một “phanh hãm” đối với những quyết định bốc đồng của ông Trump, chấm dứt xung đột ở Trung Đông, nới lỏng thuế quan và sự nhất quán hơn trong cách đối xử với đồng minh. Với các nước bị coi là đối thủ như Trung Quốc, một chính sách đối ngoại và thương mại dễ dự đoán hơn cũng là điều đáng hoan nghênh.
Rủi ro chính là nghi ngờ liệu phe Dân chủ có thực sự kiềm chế được ông Trump hay không. Ngoài ra, còn có lo ngại về hai tháng tới, trước khi Quốc hội mới họp phiên đầu tiên ngày 3/1, khi ông Trump có thể tận dụng Quốc hội Cộng hòa sắp mãn nhiệm để nối lại chiến tranh với Iran và áp thêm thuế quan.
