Khi trọng tâm nghiên cứu dịch chuyển về phía Đông
Hơn hai thập niên trước, khi Ahmad Zuhairi Abdullah gia nhập Universiti Sains Malaysia, các trường và trung tâm nghiên cứu phương Tây giữ vai trò nổi bật trong nhiều lĩnh vực kỹ thuật. Giờ đây, theo nhận định của ông được South China Morning Post ghi lại, các công trình khoa học và sự hiện diện của nhà nghiên cứu Trung Quốc tại Malaysia đã trở nên phổ biến hơn. Sự thay đổi ấy không đồng nghĩa các liên kết cũ chấm dứt: Malaysia đang mở rộng mạng lưới đối tác để tìm chuyên môn bổ trợ, thiết bị nghiên cứu và cơ hội đào tạo nhân lực.
Một minh chứng cụ thể là phòng thí nghiệm chung về kỹ thuật hóa học sinh khối giữa USM và Huaqiao University. Thông báo của USM xác nhận phòng thí nghiệm được chính thức khai trương trong chuyến làm việc ngày 21/1/2026, sau quá trình tiếp xúc từ năm 2025. Cấu trúc hợp tác này đặt nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo vào cùng một chương trình thay vì chỉ dừng ở những chuyến thăm học thuật.
Giá trị mới từ những thứ từng bị bỏ lại
Ngành dầu cọ tạo ra khối lượng lớn sợi ép, vỏ hạt và các dạng sinh khối khác. Một phần nguồn vật liệu ấy chứa lignin, thành phần giúp thực vật duy trì cấu trúc nhưng khó chuyển hóa trực tiếp thành sản phẩm có giá trị.
Nhóm của Ahmad Zuhairi nghiên cứu chất xúc tác để phân tách lignin thành những hợp chất phenolic, có thể làm nguyên liệu cho chất kết dính và phụ gia nhiên liệu.
Lợi ích tiềm năng không chỉ nằm ở doanh thu. Nếu được chứng minh khả thi ở quy mô công nghiệp, quá trình tận dụng phụ phẩm có thể giảm lượng nguyên liệu bị lãng phí, đồng thời tạo thêm giá trị trong chuỗi nông nghiệp Malaysia. Nhưng từ phản ứng thành công trong phòng thí nghiệm đến nhà máy thương mại vẫn là một hành trình dài: giá thành, mức tiêu thụ năng lượng, độ ổn định của xúc tác và tác động môi trường đều cần được đánh giá.
Bán dẫn, vệ tinh và giới hạn của hợp tác
Ở Institute of Nano Optoelectronics Research and Technology thuộc USM, Mohd Zamir Pakhuruddin và các cộng sự theo đuổi vật liệu bán dẫn vùng cấm rộng như gallium nitride, pin mặt trời và thiết bị quang tử nano. Các quan hệ với Chongqing University, Fudan University, Harbin Institute of Technology và một số trường Trung Quốc được bổ sung vào mạng lưới lâu năm tại châu Âu, cùng những kết nối ở Nhật Bản và Saudi Arabia.
Một hướng hợp tác với Harbin Institute of Technology liên quan đến pin mặt trời chịu bức xạ cho vệ tinh quỹ đạo thấp. Trường này chịu các biện pháp hạn chế của Mỹ; do đó, việc hợp tác đòi hỏi xác định rõ phạm vi nghiên cứu được phép, nghĩa vụ tuân thủ và khả năng chia sẻ thiết bị, dữ liệu. Zamir nhấn mạnh với South China Morning Post rằng không nước nào tự mình làm chủ toàn bộ chuỗi chế tạo bán dẫn tiên tiến. Đây là nhận định về tính phụ thuộc lẫn nhau của nghiên cứu, không phải lời khẳng định mọi công nghệ đều có thể được trao đổi tự do.
Từ phòng nghiên cứu đến nền công nghiệp
Chiến lược Bán dẫn Quốc gia công bố năm 2024 đặt mục tiêu giúp Malaysia tiến từ lắp ráp và kiểm thử chip sang thiết kế vi mạch, sản xuất trình độ cao và thiết bị chuyên dụng. Cơ quan xúc tiến đầu tư MIDA mô tả đây là lộ trình mười năm gồm nhiều giai đoạn. Theo hãng tin Bernama dẫn lời một quan chức chính phủ, lĩnh vực này ghi nhận 59,85 tỷ ringgit vốn đầu tư thực hiện trong khoảng tháng 1/2024 đến tháng 9/2025; con số đó không đồng nghĩa toàn bộ mục tiêu công nghệ đã hoàn thành.
Hợp tác quốc tế cũng mở rộng sang nghiên cứu ánh sáng để đo độ ngọt, độ pH và độ cứng của trái cây mà không phải phá hủy mẫu. Công việc của Ahmad Fairuz Omar cho thấy khoa học ứng dụng có thể phục vụ trực tiếp nông nghiệp. Rào cản là tính đa dạng của giống quả, điều kiện bảo quản và đặc điểm quang học: một phép đo hữu ích cần được kiểm chứng trên nhiều sản phẩm và hoàn cảnh trước khi trở thành công cụ thực địa.







