Khói lửa trên bầu trời Martissant
Martissant từng là một khu dân cư sầm uất ở phía tây nam Port-au-Prince, nơi vùng đô thị rộng lớn có khoảng 3 triệu người sinh sống. Trong nhiều năm, nơi đây trở thành chiến tuyến giữa các băng nhóm vũ trang và lực lượng an ninh. Ngày 19/11, cảnh sát Haiti thông báo đã tiêu diệt ít nhất 34 nghi phạm băng đảng trong một chiến dịch lớn tại khu vực này.
Cảnh sát đăng tải lên mạng xã hội một đoạn video cho thấy một tòa nhà đổ sập dưới cột khói dày đặc. Hãng tin Reuters đã xác minh đoạn video được quay tại Martissant dựa trên bố cục đường sá, các tòa nhà và cây xanh trùng khớp với ảnh vệ tinh.
Nhà chức trách không công bố tổng số thương vong, nhưng khẳng định không có cảnh sát hay dân thường nào bị thương.
Những thế lực kiểm soát khu phố
Theo các chuyên gia an ninh, Martissant nằm dưới ảnh hưởng của nhiều băng đảng, và chiến dịch lần này có những đặc điểm đáng chú ý:
- Ba băng nhóm Gran Ravine, Ti Bwa và 5 Segond chi phối khu vực, tất cả đều thuộc liên minh Viv Ansanm, tổ chức bị Washington xếp vào danh sách khủng bố.
- Chiến dịch phối hợp với Lực lượng Đặc nhiệm của chính phủ, đơn vị dùng drone mang chất nổ với sự hỗ trợ của công ty quân sự tư nhân do Erik Prince điều hành.
- Cảnh sát cho biết không có binh sĩ El Salvador nào tham gia; chính phủ El Salvador chưa phản hồi.
“Hiệu ứng Bukele” lan tới vùng Caribe
Làn sóng truy quét leo thang sau ngày 18/10, khi bốn kỹ thuật viên người El Salvador thuộc Lực lượng Trấn áp Băng đảng (GSF) do Liên Hợp Quốc hậu thuẫn mất tích trong một vụ phục kích. Tổng thống Nayib Bukele lập tức điều khoảng 2.000 binh sĩ cùng trực thăng và xe bọc thép tới Haiti. Theo Reuters, quy mô ấy đạt được chỉ trong 10 ngày, điều mà lực lượng quốc tế mất hơn một năm vẫn chưa làm được. Ông Bukele liên tục đăng video các đòn tấn công trên mạng xã hội.
Các băng đảng không còn chiếm thế thượng phong nữa.
Ông Bukele nổi tiếng trong nước nhờ chính sách trấn áp tội phạm cứng rắn, dựa chủ yếu vào việc giam giữ hàng loạt. Giới phân tích nhận định Haiti là phép thử lớn đầu tiên ở nước ngoài cho mô hình này, đồng thời có thể củng cố hình ảnh của ông như một “lực lượng chống băng đảng” trong khu vực.
Cái giá mà thường dân phải gánh chịu
Đằng sau những con số chiến thắng là một thảm họa nhân đạo kéo dài. Liên Hợp Quốc ước tính hơn 2.250 người thiệt mạng trong các chiến dịch an ninh chín tháng đầu năm 2026, trong đó hơn 300 là dân thường. Khoảng 1,5 triệu người phải rời bỏ nhà cửa, nghĩa là cứ mười người Haiti thì hơn một người không còn chỗ ở. Trong chuyến thăm Port-au-Prince hồi tháng 6, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres vẫn giữ niềm tin.
Bạo lực băng đảng đang làm tê liệt Haiti. Nhưng tình hình có thể được xoay chuyển.
Dù vậy, các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu không có kế hoạch kiểm soát lãnh thổ lâu dài, các băng đảng sẽ quay trở lại ngay khi lực lượng an ninh rút đi, và người dân sống tại những khu phố như Martissant sẽ tiếp tục là bên chịu thiệt hại nặng nề nhất.
















