Mùa triển lãm ở Pháp mở lại những câu chuyện nghệ thuật từng bị lãng quên, từ Mary Cassatt đến Kerry James Marshall

Kỷ niệm 100 năm ngày Mary Cassatt qua đời, Musée d’Orsay dự kiến trưng bày gần 80 tranh, phấn màu và bản in từ 6/10/2026 đến 31/1/2027. Bảo tàng cho biết đây là triển lãm lớn đầu tiên ở một bảo tàng quốc gia Pháp dành cho bà, dù Cassatt là thành viên chủ chốt của nhóm Ấn tượng. Những chân dung mẹ và con thường được nhớ tới; tài liệu thư từ và các tác phẩm ít khi rời Hoa Kỳ hứa hẹn cho thấy rõ hơn sự độc lập trong lựa chọn nghệ thuật của người phụ nữ Mỹ sống và làm việc tại Pháp.

Ở Petit Palais, cuộc triển lãm Eva Gonzalès kéo dài từ 15/9 đến 24/1/2027. Gonzalès thường bị giới thiệu như học trò của Édouard Manet, một mối quan hệ quan trọng nhưng không đủ để mô tả toàn bộ tay nghề và thế giới riêng của bà. Đặt hai họa sĩ nữ cạnh nhau không có nghĩa gộp họ thành một câu chuyện: chính nét khác biệt cho thấy lịch sử nghệ thuật đã giản lược mỗi người như thế nào. Tại Metz, Séraphine Louis, người từng làm giúp việc rồi sáng tạo những hình ảnh thực vật mãnh liệt, sẽ có triển lãm từ 31/10 đến 12/4/2027.

Musée d’Art Moderne de Paris mở triển lãm Kerry James Marshall từ 18/9 đến 24/1/2027. Trong nhiều thập niên, người nghệ sĩ Mỹ đã vẽ đời sống người da đen với quy mô, độ phức tạp và sự hiện diện thường được dành cho các nhân vật ở trung tâm lịch sử hội họa.

Tranh của ông không chỉ bổ sung những gương mặt còn thiếu; chúng buộc người xem tự hỏi ai có quyền trở thành chủ thể của một bức tranh lớn.

Ở Musée Guimet, triển lãm về chaekgeori của Triều Tiên, từ 16/9 đến 4/1/2027, lại mở một kiểu đối thoại khác. Những bình phong vẽ sách và đồ vật theo lối đánh lừa thị giác kết hợp truyền thống học thuật Đông Á với kỹ thuật phối cảnh được du nhập từ châu Âu. Khi người xem bước lại gần một “thư viện” được vẽ, câu chuyện không còn đơn giản là ảnh hưởng một chiều từ nơi này sang nơi khác, mà là sự chọn lọc và sáng tạo của các họa sĩ Triều Tiên.

Louvre-Lens mời công chúng bước vào triển lãm “Trop mignon ! L’art du bonheur” từ 23/9 đến 18/1/2027. Khoảng 300 tác phẩm trải từ cổ đại đến hiện tại đặt thú cưng, trẻ em, sắc hồng và các biểu tượng “dễ thương” bên cạnh những hình ảnh có thể khiến người xem bất an. Bảo tàng gợi câu hỏi: vì sao con người cần được an ủi, và khi nào vẻ ngoài vô hại che lấp một ý nghĩa chính trị hay thương mại?

Đó là cách một chủ đề tưởng nhẹ trở nên hữu ích. Người xem có thể vui trước một hình ảnh rồi chậm lại trước một tác phẩm khó chịu hơn. Sự hài hước, sự âu yếm và ký ức riêng không đối lập với suy nghĩ nghiêm túc. Chúng đôi khi là cánh cửa dễ tiếp cận nhất để bước vào cuộc trao đổi về quyền lực, cách nhìn và những khuôn mẫu văn hóa.

Paris tập trung nhiều tên tuổi, nhưng không nên giữ toàn bộ hành trình ở thủ đô. Biennale de Lyon, diễn ra từ 19/9 đến 13/12, lấy cảm hứng từ các traboules, những lối đi xuyên sân và nhà của thành phố, để mời khách “đi từ giấc mơ này sang giấc mơ khác”. Ở Lens, một bảo tàng đặt cạnh cộng đồng ngoài Paris gợi cách niềm vui nghệ thuật có thể gần với đời sống hằng ngày. Metz đưa câu chuyện của Séraphine tới một vùng khác của bản đồ văn hóa.

Với người chỉ có một ngày, lựa chọn tốt không nhất thiết là chạy hết danh sách. Một cuộc gặp đủ lâu với Cassatt, Marshall hoặc một bình phong Triều Tiên có thể để lại nhiều hơn nhiều phòng tranh lướt qua. Trước khi đi, hãy kiểm tra trang bảo tàng về ngày mở cửa, vé và khả năng thay đổi lịch. Mùa triển lãm đáng nhớ nhất là mùa khiến ta rời phòng tranh với một câu hỏi mới về người khác và chính mình.