Cam kết an ninh ràng buộc và lằn ranh đỏ về chủ quyền Bắc Cực
Vào ngày 19 tháng 9, chính phủ Đan Mạch và lãnh thổ tự trị Greenland thông báo đã đạt được sự đồng thuận về một thỏa thuận quốc phòng mang tính bước ngoặt với Washington.
Văn kiện dự kiến được chính thức ký kết vào tuần tới tại New York bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
Thỏa thuận mới mở đường cho việc tăng cường đáng kể năng lực phòng thủ của Mỹ và NATO tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, nhưng Copenhagen và Nuuk nhấn mạnh rằng thỏa thuận không đồng nghĩa với việc chuyển giao quyền sở hữu lãnh thổ hay can thiệp vào các quyền tự quyết nội bộ.
“Tôi hy vọng giai đoạn bất ổn kéo dài sẽ được thay thế bằng một thỏa thuận ràng buộc nhằm tăng cường an ninh ở Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, qua đó củng cố an ninh chung của chúng ta trong NATO và châu Âu – đồng thời tôn trọng các lằn ranh đỏ của Vương quốc Đan Mạch.” — Lars Løkke Rasmussen, Bộ trưởng Ngoại giao Đan Mạch
Những trụ cột then chốt trong thỏa thuận an ninh chiến lược
Nội dung cốt lõi của thỏa thuận tập trung vào việc phong tỏa ảnh hưởng của các đối thủ chiến lược và nâng cấp năng lực phòng vệ:
Cấm tuyệt đối Nga và Trung Quốc thiết lập căn cứ quân sự, hiện diện lực lượng vũ trang hoặc đầu tư vào cơ sở hạ tầng chiến lược tại Greenland mà không có sự chấp thuận bằng văn bản của Mỹ.
Mở rộng quy mô hiện diện của các lực lượng vũ trang Mỹ nhằm xây dựng một lá chắn phòng thủ hiện đại trên cả vùng trời và vùng biển Bắc Cực.
Bảo đảm lợi ích kinh tế, quyền tự chủ tài nguyên và quyền tham vấn chính sách của chính quyền tự trị Greenland theo khẳng định của Thủ tướng Jens-Frederik Nielsen.
Củng cố mạng lưới chia sẻ tình báo radar cảnh giới sớm và tuần tra hàng hải chung giữa Đan Mạch, Mỹ và các đồng minh NATO.
Phản ứng trái chiều từ người dân thủ đô Nuuk và toan tính địa chính trị
Bất chấp sự hân hoan của các nhà lãnh đạo phương Tây khi Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen gọi đây là "điều tuyệt vời cho NATO", tâm lý của người dân bản địa tại thủ đô Nuuk lại tràn ngập sự âu lo và chia rẽ sâu sắc.
Nhiều người dân Greenland lo ngại hòn đảo băng giá sẽ bị biến thành bãi thử vũ khí hoặc điểm nóng đối đầu quân sự giữa các siêu cường hạt nhân, trong khi số khác lại thừa nhận sự cần thiết của chiếc ô an ninh Mỹ trước sự lơ là phòng thủ kéo dài nhiều năm của Đan Mạch. Tổng thống Donald Trump công khai tuyên bố cứng rắn:
“Kể từ bây giờ, không một đối thủ nào của Mỹ được phép thiết lập căn cứ ở Greenland, hiện diện quân sự ở Greenland, hoặc thực hiện các khoản đầu tư nhạy cảm ở Greenland mà không có sự chấp thuận bằng văn bản rõ ràng của chúng tôi.” — Tổng thống Mỹ Donald Trump
Bối cảnh khởi nguyên: Cuộc rượt đuổi giành chỗ đứng tại Greenland từ năm 2019
Tham vọng sở hữu Greenland của Tổng thống Donald Trump từng gây chấn động ngoại giao quốc tế vào năm 2019 khi ông công khai đề xuất mua lại hòn đảo này từ Đan Mạch, vấp phải sự từ chối thẳng thừng từ Thủ tướng Mette Frederiksen. Kể từ khi tái đắc cử vào năm 2025, áp lực từ Washington càng trở nên dồn dập khi Nga tăng cường hiện diện căn cứ tàu ngầm hạt nhân tại Bắc Băng Dương và Trung Quốc tìm cách tham gia các dự án khai thác đất hiếm và xây dựng sân bay thương mại. Thỏa thuận ràng buộc năm 2026 chính là giải pháp thỏa hiệp pháp lý tối ưu: đáp ứng đòi hỏi kiểm soát an ninh chiến lược của Mỹ mà vẫn giữ nguyên vẹn chủ quyền lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch.
